consolatio

1. consolatio (-cio), -onis f. (de re cf. P. von Moos, Consolatio. Darstellungsbd. 1971. p. 57-86). I strictius MLWi. q. actio consolandi, solacium, confirmatio animi, affatus — Tröstung, Trost, Ermutigung, Zuspruch (cf. MLWGloss. I 733,56 St.-S. -emconsolationem trost): A proprie: 1 in univ.: MLWIonas Bob. Columb. 2,20 interposito ... temporum spatio rursus -isconsolationis solamina prodiere. MLWTrad. Frising. 11 p. 38,14 ut Iosephum episcopum ad -emconsolationem animae meę ... vocassem. MLWConc. Karol. 39^A,142 ut eis (infirmis) ... subveniant fratres et assiduis visitationibus et scripturarum sanctarum -busconsolationibus. MLWWett. Gall. 15 ob -emconsolationem tristitiae iudicis. MLWRimb. Anscar. 32 consolatus est ... eum (episcopum) Dominus spiritali in animo -econsolatione (MLWDavid compos. 3,2,1 -oconsolatio spiritualis consistit in ... carnis ad spiritum quieta concordatione). MLWAgius epic. Hath. 511 sit saltem maestis haec -oconsolatio nobis, ut MLWeqs. MLWRuotg. Brun. 33 p. 34,11 suę ... exhortationis caritativa -econsolatione munitos per ... cellulas inclusit. MLWWalth. Spir. Christoph. I 5 talis querelę gemitum divinę -isconsolationis pręsentia ... prosequitur (MLWAlbert. M. Iob 20,17 [ed. M. Weiss. 1904]. MLWal.). MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 397,30 ubi (sc. in inferno) -isconsolationis spes omnino non habetur, sed de hora in horam tristitia augetur. MLWThietm. chron. 5,44 rex Merseburg diu pastore suo viduatam -isconsolationis gratia adiens. MLWAlbert. M. miss. 1,3,1 in diebus -umconsolationum, quando consolandus est populus. 3,8,3 p. 113^a,12. saepe. v. et vol. I. p. 96,15 et infra p. 1596,50. in titulo operis: MLWTheodulf. carm. 21^tit. -oconsolatio de obitu cuiusdam fratris. MLWOtto Frising. gest. 1,5 p. 17,10 Boetius in tertio libro de -econsolatione. v. et p. 1597,14. 2 c. colore quodam: a placatio — Beruhigung: MLWAgius vita Hath. 19 -isconsolationis nostrae gratia tam laete se ... continere contendit, ut MLWeqs. MLWGerh. August. Udalr. I 21 p. 407,41 a celsitudine ... imperialis potentiae promissum -isconsolationis accipere. MLWal. b excitatio, adhortatio — Aufmunterung: MLWConc. Karol. 61 p. 795,30 quorum (fratrum) pia -econsolatione recreatus. MLWVita Willeh. 7 -econsolatione ... papae ... corroboratus servus Dei gaudens repedabat in Frantiam. MLWal. cf. MLWl. 19. c aedificatio — Erbauung: MLWManeg. c. Wolfh. 21 p. 92,15 (ed. W. Hartmann. 1972) quicunque de incarnato verbo sive ad aliorum eruditionem seu ad sui -emconsolationem ... locuti sunt MLWeqs. MLWCaes. Heist. hom. exc. 14 ut et vobis aliqua referat Christianus ad fratrum -cionemconsolacionem. MLWal. d gaudium — Freude: MLWGerh. August. Udalr. I 9 capit. p. 385,4 de timore in die iudicii et de -econsolatione iustorum. MLWThangm. Bernw. 56 quid pro ipsa cordis humilitate -isconsolationis ... conceperit pius pater MLWeqs. MLWal. B meton.: 1 de consolatoribus: MLWPaulin. Aquil. carm. 5,17,2 (ed. D. Norberg. 1979) fili mi Ioseph ..., baclum meae senectutis, patri (patris MLWvar. l.) -oconsolatio. MLWIoh. Canap. Adalb. C 30 p. 84,19 (ed. J. Karwasińska. 1969) heu, -oconsolatio nostra ..., cur nos flentes non consolaris? MLWal. 2 de rebus consolatoriis: MLWCapit. reg. Franc. 248,26 infirmos orationibus et -busconsolationibus aecclesiasticis reficere. MLWHrotsv. Cal. 9,17 maerentem -busconsolationibus attollere. MLWCaes. Heist. hom. exc. 15 ista (monialis) plurimas solita fuit habere a Deo -cionesconsolaciones. 277 multas -cionesconsolaciones multasque revelaciones. al. exemplum aedificatorium — erbauliches Beispiel: MLWCaes. Heist. hom. exc. 14 cum ... recitaret ... ei (filio) quasdam -cionesconsolaciones. II latius: A adiutorium, subsidium — Hilfe, Beistand, Unterstützung (cf. MLWGloss. I 765,3 St.-S. tocius -cionisconsolacionis alles kirates): 1 proprie: a de auxilio: α praevalente sensu spirit.: MLWConc. Karol. 38,33 sese mutuis studeant sublevare -busconsolationibus. MLWHeito Wett. 2 capit. p. 267,18 qui (terror) -econsolatione sanctorum virorum fugatus est. MLWOtto Frising. gest. 2,21 p. 124,12 est magna miseris tyrannicae obviantibus immanitati -oconsolatio conscientiae spes. MLWAlbert. M. nat. bon. 289 (ed. E. Filthaut. 1974) propter illum (dilectum) sola est sponsa et -esconsolationes non quaerit aliorum. saepe. v. et p. 1595,13. adde: MLWActa pacis Sangerm. 4,3 ut ab uberibus -isconsolationis sedis apostolice, matris et domine vestre, ... recreemini (cf. Vulg. Is. 66,11). β praevalente sensu corpor.: MLWDipl. Merov. I 47 merito illi nostri iovamen vel -cioneconsolacione percipeunt, qui MLWeqs. MLWForm. Augiens. A 6 dono ... donatumque ad -emconsolationem pauperum ... in perpetuum esse volo donatum (MLWChart. Brixin. 172 p. 183,32. MLWal.). MLWDipl. Ludow. Inf. 28 p. 139,9 ut aliquod -isconsolationis supplementum ad restaurationem ... ecclesiae sibi (praesuli) largiremur. MLWConr. Eberb. exord. 4,27 p. 257,22 (Series MLWscript. MLWs. ord. Cist. II. 1961) -esconsolationes infirmitorii. al. ?usus — ?(Be-)Nutzung (ni spectat ad p. 1594,69sqq.): MLWDipl. Loth. II. 7 p. 393,33 (ed. Th. Schieffer. 1966) ut memoratę ... sedi ... locum ad -emconsolationem et refugium canonicorum tribueremus. MLWDipl. Conr. I. 7 pro augendis divinis cultibus et -econsolatione eorundem fratrum. MLWal. b de remedio MLWi. q. sanatio, salvatio — Heil(ung): MLWAltfr. Liutg. 2,6 quanta per eum faceret Dominus ad -emconsolationem infirmantium. MLWTransl. Marci in Aug. 11 variis laboribus detenti non solum corporis, sed et mentis recipiunt -emconsolationem. MLWBenven. Graff. ocul. B 22 p. 41,14 purgare cerebrum et stomachum cum pillulis nostris -cionisconsolacionis. 2 meton.: a de adiutoribus: MLWChart. Sangall. A 1 (c. 700) Magulfus ... ad potentiam nostram veniens ... petivit -emconsolationem nostram, ut MLWeqs. Conc. Karol. MLWapp. 10 p. 855,14 rex Ludovicus ... gloria eclesiarum, -oconsolatio profligatorum. MLWBruno Querf. Adalb. A 1 (ed. J. Karwasińska. 1969) Wogitihc ..., quod nomen interpretatum sonat -oconsolatio exercitus. MLWEpist. Worm. I 58 p. 98,28 resurgat ... vestra imperialis dignitas, spes et -oconsolatio nostra. MLWal. b de rebus adiuvantibus: α adiumentum — (Hilfs-)Mittel: Vita Lupi Senon. 7 (MGMer. IV p. 181,5) Iesus Christus ... ad nostram inplendam caritatem ... tribuet -emconsolationem. MLWDipl. Karoli M. 191 p. 256,33 unde fratres -emconsolationem habere possint ... ad volumina librorum tegenda. β donum, oblatio — Stiftung, Spende: MLWDipl. Heinr. III. 309^b p. 421,36 ut nostrę voluntati aliqua sanctorum reliquiarum -econsolatione satisfaceret archiepiscopus. MLWDipl. Heinr. IV. 260 -esconsolationes, quas de multis sive in praediis sive in aliis ... substantiae speciebus ... acceperant. MLWChart. Raitenh. 57 ut ad ipsum (sacerdotem) spectent fidelium -esconsolationes, oblationes. MLWChart. eccl. Erf. 398 ne monasteria ... ullam ex premissa -cioneconsolacione porcionem valeant vendicare. MLWal. γ victus — (Lebens-)Unterhalt: MLWVisio Baront.10 p. 385,11 bonae possesiones, unde servi Dei et peregrini habent plenam -emconsolationem. MLWTrad. Frising. 22 ubi nos deservimus et -emconsolationem habemus. MLWEpist. Hann. 24 p. 58,9 facultates, unde fratres ... -econsolatione diurna lętificari ... oportuit MLWeqs. MLWTrad. Ratisb. 926 quod (praedium) ... in pauperum et peregrinorum -emconsolationem ad hospitale ... traderetur. MLWChart. Ror. 56 (QuellErörtBayerGesch. N. F. XXI. 1966) parrochiam ... pro -cioneconsolacione fratrum inf〈irmo〉rum ... in ecclesiam Ror ... transfudimus. MLWal. δ cibus, cena, refectio — Speise, Mahl, ‘Stärkung’ (plerumque de cibo [potu: MLWl. 49.54] superaddito; de cibo lautiore: MLWl. 46): MLWLup. Ferr. epist. 71 Dei servi ... leguminibus ... sustentantur, piscium et casei -emconsolationem rarissime consequuntur. MLWChart. eccl. Werd. 10 p. 15,9 ad cottidianam statuimus -emconsolationem cottidianam et orationem MLWeqs. MLWTrad. Scheftl. 257 ut fratribus ... vinum ematur et ex hoc ... illis -oconsolatio prebeatur. 264 ut sorores ..., quotienscumque minuantur sanguine, -emconsolationem ... recipiant (item post minutionem: MLWChart. Raitenh. 383). MLWChart. episc. Hild. II 346 fratres ... -cionemconsolacionem de ferculis duorum pullorum, panis, vini et apri percipiant. MLWChart. Raitenh. 152 in subsidium vecture vini de Austria pro fratrum -econsolatione. saepe. de prandio in anniversario defuncti ministrato: MLWTrad. Werd. 90 p. 52,23 (a. 1047) abbas fratribus ... ipso die refectionis -emconsolationem in pane et vino et pisce exhiberi precepit copiosissimam. MLWTrad. Frising. 1683 ut in anniversario uxoris suę confratribus -oconsolatio congruam impendatur. MLWChart. Heinr. Leon. 60 p. 89,10 altera pars praedii in anniversario nostro ad servicium et -emconsolationem fratrum proveniat. MLWChart. eccl. Erf. 217 ut ... de proventu eiusdem mansi dominis -isconsolationis servicium in refectorio exhibeatur. MLWChart. episc. Halb. 675 MLWl. 21 quicunque ... fratrum ... misse non interfuerit, huius -isconsolationis expers erit MLWeqs. MLWChart. Worm. 290 p. 194,16 die anniversarii ... fratribus ... refectio, -cioconsolacio sive pitancia consueta ministrabitur. saepe. v. et vol. I. p. 209,58. B compensatio, merces — Entschädigung, Lohn: MLWEinh. epist. 1 usque dum nos illi de altero beneficio ... aliquam -emconsolationem ... facere potuerimus. MLWConc. Karol. 50^D,82 ut ... de earum (sedum episcopalium) sublevatione et -econsolatione cogitetis. MLWVita Willeh. 8 qui (Karolus) pro -econsolatione laboris ... dedit ei in benefitium quandam cellam (MLWChart. episc. Hild. I 750 in -cioneconsolacione MLWl.). MLWal. Dinter