Eintrag · Mittellateinisches Wb.
considero
considero, -avi, -atum, -areconsiderare. MLWscript.: cun-: p. 1560,31. adde MLWAgnell. lib. pont. 55 p. 317,80. -cid-: p. 1561,66. adde MLWWalth. Agil. med. 17 p. 115,40. -scid-: p. 1559,8. 1560,44. 1561,61. -sed-: p. 1559,51. -syd-: MLWl. 72. p. 1560,33. 1563,10. MLWdepon. (cf. D. Norberg, Syntakt. Forsch. 1943. p. 155): p. 1560,5. MLWmetr. -sĭ-: p. 1560,25. MLWstruct. MLWc. gen.: p. 1560,37. de originatione: MLWAlbert. M. Iob 1,8 p. 28,45 (ed. M. Weiss. 1904) -are ... est toto visu et tota virtute sidus, hoc est lumen intelligentiae vel oculi, in aliquid dirigere, ut perfecte comprehendatur. I proprie MLWi. q. intueri, spectare, aspicere, videre — betrachten, (an)schauen, (an)sehen (cf. MLWGloss. I 84,30 St.-S. -areconsiderare scauuuon): A strictius: 1 in univ.: MLWBeda hist. eccl. 5,21 p. 343,29 ubi ad cervicem -andoconsiderando perveneris. MLWThietm. chron. 7,55 p. 468,9 (in visione) -tisconsideratis multo melioribus hiis. MLWTheoph. sched. 3 prol. p. 151,17 si humanus oculus -atconsiderat parietes. MLWal. in imag.: MLWRather. quadrag. 2,38 MLWl. 778 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. XLVI. 1976. p. 87) munda illum oculum cordis, qui -areconsiderare quoquomodo valeat ... Deum. MLWDipl. Frid. I. 223 (ed. H. Appelt. 1979) nos pleno nostre circumspectionis oculo -antesconsiderantes grata obsequia, que MLWeqs. MLWal. 2 c. colore quodam: a conspicere, conspicari — ansichtig werden, von Angesicht sehen: MLWAlcuin. epist. 13 p. 39,1 quid mihi divitiae, ... si non -oconsidero, quem desidero. MLWCarm. Bur. B 92,74,4 quas (virgines) deus -ansconsiderans prevenit salute. b coram videre — als Augenzeuge sehen: MLWWett. Gall. 34 haec omnia conprobata sunt testimonio Meginaldi ... et aliorum ..., qui ... vitam eius -bantconsiderabant. c visere — besichtigen: MLWEbo Bamb. Ott. 3,8 p. 108,23 (ed. J. Wikarjak. 1969) fanum. v. et p. 1563,6. d perlegere — durchsehen, -lesen: MLWPetr. Dam. epist. 40 p. 424,14 (ed. K. Reindel. 1988) qui eorum hystorias studiose -atconsiderat. MLWOtloh. Bonif. praef. p. 113,9 mihi -anticonsideranti literas omnes, quas de eo habetis. MLWal. e pass. MLWi. q. videri, (oculis) apparere — erscheinen, sich darstellen: MLWHumb. Sim. 2,44 p. 193,1 nomen Christi ..., quod est Iesus, Graecis elementis -tumconsideratum DCCCLXXXVIII exprimit MLWeqs. MLWAdam. gest. 1,1 Saxonia ... tota fere declivis in planitiem -aturconsideratur. B latius: 1 perspicere, speculari, oculis perlustrare — prüfend betrachten, besehen, in Augenschein nehmen, erkunden: a gener.: α in univ.: MLWEigil Sturm. 7 (ed. P. Engelbert. 1968) Sturmi avidus locorum explorator ... torrentes atque fluvios -ansconsiderans (MLWsyn. perlustrans, aspiciens) pergebat. MLWWiduk. gest. 1,22 p. 34,4 pontifex opus -andiconsiderandi gratia ingreditur ad aurificem. MLWBruno Magd. bell. 21 p. 26,4 rex ... castellum ... -vitconsideravit. MLWTrad. Frising. 1480 qui (ecclesiae servientes) utraque -veruntconsideraverunt bona. MLWal. β recognoscere — nachsehen, überprüfen: MLWConc. Karol. 22C,5 sacramentarium unusquisque habeat, quod episcopus debet -areconsiderare, quomodo scriptum sit secundum ordinem. MLWThietm. chron. 4,66 cum ... altare ..., si aliquid in eo deesset, -areconsiderare voluisset custos. MLWStatut. ord. Teut. p. 108,27 -bitconsiderabit frater ..., si aliquid in eis (vestibus) inveniat emendandum. MLWal. γ absol. MLWi. q. circumspicere — Umschau halten: MLWWillib. Bonif. 5 p. 22,16 in Thyringeam iuxta mandatum apostolicae sedis -andoconsiderando progressus est. b spec.: α medic. c. sensu inspiciendi: MLWFragm. mul. I 25 capit. p. 10,29 ad -andamconsiderandam, si virgo est (cf. 32 ad -andamconsiderandam virginem). MLWBrunus Long. chirurg. 2,9 p. 126D -aconsidera ..., utrum generatio aquae sit ex parte intestinorum aut MLWeqs. MLWWilh. Salic. chirurg. 2,2 p. 327C -syderetconsyderet medicus super vulnus ... ac super debilitate ... patientis. 2,12 p. 334C bene -aconsidera et speculare, si aliquod membrorum ... fuerit lęsum. MLWal. v. et p. 1555,35. in imag.: MLWAldh. virg. I 7 p. 235,3 verax medicus cicatrices criminum -ansconsiderans. β milit. MLWi. q. explorare — ausspähen, -kundschaften (cf. MLWGloss. I 378,1 St.-S. -areconsiderare pispehon a pisehin e): MLWLiutpr. antap. 2,7 cum ... exploratoribus directis terrae situm gentisque multitudinem seu raritatem -rentconsiderarent (-scid-consciderarent B). MLWAnnal. Disib. MLWa. 1075 p. 7,39 speculatores Henrici -toconsiderato exercitu venerunt ad dominum suum. MLWal. γ canon. MLWi. q. visitare — visitieren: MLWWillib. Bonif. 6 p. 35,22 multas -andoconsiderando circuit ęcclęsias. 2 cernere, percipere, notare — wahrnehmen, gewahr werden, bemerken: a in univ.: MLWWett. Gall. 36 -baturconsiderabatur ... ab eo corpus sanctum digna sepultura non conditum ac arae nudae MLWeqs. MLWTheoph. sched. 3,31 ut nullus -areconsiderare queat, in quo loco steterint clavi. 3,32. MLWAlbert. M. animal. 3,15 difficultas -andiconsiderandi ramificationes earum (venarum) secundum suas divisiones. MLWal. b c. colore quodam: α (notis exterioribus) noscitare — (an äußeren Merkmalen) erkennen: MLWStatut. ord. Teut. p. 40,4 fratres ita tonsos capillos habeant, ut ante et retro regulariter et ordinate -ariconsiderari possint. β discernere — unterscheiden: MLWTheoph. sched. 3,54 ut ... nullus possit -areconsiderare, quae pars sicca, quae humida sit. γ invenire — ausfindig machen: MLWAlbert. M. nat. bon. 140 p. 56,66 (ed. E. Filthaut. 1974) versus ipsam (stellam maris) semper nautae portum et viam -antconsiderant navigandi (146 p. 60,12). 3 observare — beobachten: a gener.: MLWWalahfr. Gall. 1,11 p. 293,24 diaconus dormire se simulans, quod vir ... gessit cum bestia, -batconsiderabat. MLWTheoph. sched. 3,52 p. 233,2 per quae (foramina) possis -areconsiderare, qualiter solidatura circumfluat. MLWStatut. ord. Teut. p. 121,15 debes observare et -areconsiderare, quando sacerdos Pater noster dicit. MLWAlbert. M. animal. 24,40 ego ... vidi et -viconsideravi, quod cum piscem capit lucius, primo in ore ... dentibus perforatum diu portat. MLWal. de Deo: MLWHildeg. vit. mer. 5,57 divinus aspectus acutissime -atconsiderat, quali intelligentia in speculo fidei eum inspiciant. b astron.: MLWThietm. chron. 6,100 -taconsiderata per fistulam quadam stella. c de vaticinatione: MLWSermo de sacril. 27 sternudationes -areconsiderare et observare nolite. 4 asservare, custodire — achten (auf), (be)hüten: MLWCapit. reg. Franc. 46,4 ut ... episcopi ... diligenter -entconsiderent thesauros ecclesiasticos. MLWHildeg. scivias 3,6 MLWl. 955sq. (Corp. Christ. Cont. Mediaev. XLIIIA. 1978) quos (lapillos) Discretio multa sollicitudine et diligentia -atconsiderat, veluti mercator res suas diligenter -areconsiderare solet. II translate: A (animo) contemplari, deliberare, perpendere, meditari, cogitare — geistig betrachten, überlegen, erwägen, be-, nachdenken, sich (geistig) beschäftigen mit (cf. MLWGloss. II 175,16 St.-S. -entconsiderent goumaneman. 280,33 -areconsiderare pidenchan. IV 137,32 -atconsiderat bitrahtet. 290,1 tu ... -ansconsiderans sihis. MLWal.): 1 gener.: a in univ.: MLWConc. Karol. 22C,2 de supradictis verbis -etconsideret. MLWTrad. Frising. 674 p. 568,27 Erchanbertus hoc caute -sederansconsederans ... ita fieri permisit. MLWGodesc. Saxo theol. 19 p. 269,26 pie, prudenter ac sobrie -aconsidera, quid de Deo ... dicat psalmista. MLWDipl. Otton. III. 278 p. 702,7 domnus Leo -areconsiderare cępit intra se, quid de hoc faceret. Consuet. Springirsb.-Rod. 247 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. XLVIII. 1978) sunt alia multa, que discretus rector per se -etconsideret. MLWArchipoeta 9,17,1 hic ... -ansconsiderans orbem conturbatum. MLWChart. Raitenh. 65 nos ... venerabilis viri propositum altius -antesconsiderantes. MLWBerth. Ratisb. serm. 20 p. 103,16 vide et -aconsidera utilitatem ... religionis. persaepe. cf. p. 1558,31sqq. MLWrefl.: MLWHildeg. div. op. 2,5,42 p. 942C qui ... velut columbina simplicitate semetipsos -antconsiderant. MLWal. b cognoscere, animadvertere, sentire, comprehendere — erkennen, erfassen, begreifen, einsehen: MLWArbeo Corb. 20 verbis ... se victum -ansconsiderans. MLWAlcuin. epist. 135 p. 204,6 tria sunt genera visionum: ... intellectuale est, quod sola mentis vivacitate -amusconsideramus. MLWHraban. epist. 8 p. 394,19 per patriarcharum ... transmigrationem nostram in hoc mundo -aconsidera peregrinationem. MLWHumb. Sim. 3,27 p. 233,24 in qua ... sententia -andumconsiderandum est, quanto venialior fuerit reatus Ananiae ... quam perfidi magi. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1075 p. 246,32 ad ultimum -ansconsiderans archiepiscopus completam esse maliciam eius. MLWLiber de unit. eccl. 2,41 p. 272,24 ex his ... verbis poterit -ariconsiderari, quam spiritualis sit institutio ... Benedicti. MLWOtto Frising. gest. 1,5 p. 17,15 quod ex intuitu naturalium facilius -aturconsideratur. saepe. c opinari, putare, existimare — der Meinung sein, annehmen, halten für (c. acc. dupl.: MLWl. 9.10. cf. MLWl. 14): MLWCod. Karol. 80 p. 613,27 in hoc minime vestra ... excellentia -ariconsiderari debeat, quod pro nostra aviditate ... talia vobis insinuari studuimus. MLWEpist. var. 4,16 (ed. B. Bischoff, Anecdota. 1984. p. 130) quem (Teutbertum) tanto animarum deposito indignum -antesconsiderantes monendo suggerimus, ut MLWeqs. MLWDipl. Otton. I. 45 nos inutilem eam (proclamationem) -antesconsiderantes. MLWWiduk. gest. 1,15 Karolus -batconsiderabat ... finitimam gentem ... vano errore retineri non oportere. MLWOtto Frising. gest. 1,47 p. 66,25 divinam id animadversionem potius quam naturalem inundationem ⌊esse⌋ (deest A) -antesconsiderantes amplius attoniti fuimus. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 298 p. 242,23 -antesconsiderantes ..., quod ... cenobium per fratres illius ordinis nunquam potest vires resumere nec reformari. MLWal. d examinare, exquirere — prüfen, (zu) ermitteln (suchen): MLWWillib. Bonif. 5 p. 22,5 ad inspiciendos ... Germaniae populos directus est, ut, an inculta cordium arva ... praedicationis recipere semen voluissent, -retconsideraret. MLWCapit. part. Saxon. 4 -eturconsideretur a sacerdote, ne forte causa necessitatis hoc cuilibet proveniat, ut MLWeqs. MLWPs. Beda arithm. 1 MLWl. 9 (MLWSudhoffs Arch. 56. 1972. p. 37) quoties ... in ea (sc. parte numeri divisi) ... VIIII inveniri possint, -eturconsideretur. 3 MLWl. 104 (ed. cit. p. 40). MLWGesta Alber. 90 cuius si quis rationem -areconsiderare velit. MLWal. e sibi ante oculos ponere, sibi conscium esse, recordari — sich vor Augen halten, sich bewußt, eingedenk sein: MLWVita Goar. 7 p. 419,13 -aconsidera sententiam ...: ‘age penitentiam MLWeqs.’ MLWLiutg. Greg. 13 p. 78,4 -vitconsideravit ... sanctos patres ... de elemosinarum operibus ... sollicitos inventos. MLWAgnell. lib. pont. 97 p. 341,30 in crimine cun-atecunsiderate Aegiptiam, in falsitate Iezabel. MLWHrotsv. Abr. 7,12 proprii enormitatem sceleris -andoconsiderando. MLWBernold. Const. libell. II 3,6 nec ociose -andumconsiderandum (-syd-consyderandum 2), quod sancti patres ... etiam de dubiis criminibus iudicare solebant. saepe. in formulis traditionum: MLWTrad. Patav. 18 (a. 788/89) ego ... et filius meus ... -antesconsiderantes, qua gravamur sarcina peccatorum. MLWTrad. Frising. 400a p. 341,34 ego ... -viconsideravi huius vanis et fragilitatis seculi, ut MLWeqs. MLWDipl. Conr. II. 82 perpendimus atque -vimusconsideravimus animas nostras peccatorum maculis obfuscatas hoc multum posse iuvare MLWeqs. MLWal. f exspectare — erwarten: α c. sensu sperandi: MLWTrad. Brixin. 4 (a. 955/75) ego Ratpot ... cogitans instabilitatem presentium rerum et -ansconsiderans adipisci premium futurorum. MLWDipl. Karoli III. 182 p. 304,20 (spur.) nos ... -sciderantesconsciderantes eterne retributionis ... graciam. β c. sensu metuendi: MLWRegistr. Pant. Col. 4 p. 87,24 (a. 1106/21) -vimusconsideravimus cottidie domum illam concidere et ad reconstruendum eam ... censum ... non posse sufficere. g absol. MLWi. q. resipiscere — sich (eines Besseren) besinnen: MLWTrad. Ratisb. 11 p. 10,30 (a. 810) postea -veruntconsideraverunt Gundbertus et Hunrih ... et partem, quam contradicebant, ad Salvatorem ... tradiderunt. 2 spec. in sermone artium et scientiarum: a θεωρεῖν, inquirere, pervestigare, perscrutari — wissenschaftlich betrachten, untersuchen, (er)forschen, ergründen: α in univ.: MLWAlcuin. epist. 162 p. 262,7 -andumconsiderandum esse, quae praepositio in Greco esset posita. MLWIoh. Scot. praedest. 8,6 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. L. 1978) diligentius -andumconsiderandum, quid est liberum arbitrium. MLWSchol. enchir. 2,161 (ed. H. Schmid. 1981. p. 107) mathesis abstractas -atconsiderat quantitates (cf. MLWAlbert. M. phys. 2,1,9 p. 91,54 [ed. P. Hoßfeld. 1987] cum ... de rebus diversis diversae -entconsiderent scientiae. MLWanal. post. 1,1,1 p. 2b,32 logica ... non res, sed intentiones rerum -atconsiderat. MLWibid. MLWal.). MLWAlbert. M. anim. 1,1,4 p. 7,60 (ed. C. Stroick. 1968) ‘-andumconsiderandum’ (p. 402b,1 σκεπτέον) erit nobis, utrum anima ‘sit partibilis an impartibilis.’ 1,1,7capit. qualiter differenter -atconsiderat physicus de eis, quae hic quaeruntur, a dialectico et mathematico. 1,2,5 p. 27,21 -andumconsiderandum (p. 405b,31 ἐπισκεπτέον) est de motu. MLWanimal. 1,3 -areconsiderare comparationes aliorum animalium ad membra hominis secundum convenientiam. saepe. MLWabsol.: MLWAlbert. M. anim. 2,1,1 p. 66,25sq. (ed. C. Stroick. 1968) dicimus scientem esse potentem -areconsiderare, cum voluerit, et ignorantem dicimus -andiconsiderandi habere impotentiam. 2,1,2 p. 66,45sq. ‘-areconsiderare’ (p. 412a,23 θεωρεῖν), quod est actio scientis in actu -antisconsiderantis. MLWibid. MLWal. β disserere, tractare — erörtern, be-, abhandeln: MLWBernold. Const. libell. III 2 p. 61,10 priusquam haec statuta singulatim -emusconsideremus. MLWAlbert. M. phys. 2,1,1 p. 77,37 (ed. P. Hoßfeld. 1987) in ... quinto libro largius naturam -bimusconsiderabimus. MLWmetaph. 5,1,3 p. 215,48 (ed. B. Geyer. 1960) sicut ... iam -vimus modos efficientis et finis, sic MLWeqs. MLWibid. MLWal. γ exponere, interpretari — auslegen, (exegetisch) deuten: MLWAlcuin. epist. 136 p. 206,40 diligentius -andumconsiderandum est, quid uterque gladius significet. MLWHraban. epist. 12 p. 399,9 ad deuteronomium ... -andumconsiderandum perveni. MLWHildeg. div. op. 2,5,21 p. 919C ‘vox Domini super aquas ...’; hoc -andumconsiderandum sic est: MLWeqs. MLWal. b intellegere, accipere, sumere — auffassen, verstehen, (unter einem bestimmten Gesichtspunkt) sehen: MLWHumb. Sim. 2,16 p. 158,5 si bene diffinitio fidei -eturconsideretur, fides ... demonibus inesse ... abusive dicitur. MLWHerm. Carinth. essent. 1 p. 102,12 (ed. Ch. Burnett. 1982) dum actu ipso -enturconsiderentur materiae corporum. MLWOtto Frising. gest. 1,54 p. 77,7 ea rationis proportione trium personarum excellentiam se -asseconsiderasse, cum tria singularia diceret, asserebat. MLWAlbert. M. phys. 1,1,2 p. 5,9 (ed. P. Hoßfeld. 1987) quando -amusconsideramus lignum secundum esse ligni et rationem et non in eo, quod est hoc lignum. MLWtop. 5,2,1 p. 397a,24 in conditionibus proprii absolute -ticonsiderati (antea: accepti). MLWmetaph. 7,5,1 p. 373,14sqq. (ed. B. Geyer. 1964) homo ... dupliciter -aturconsideratur ...; si ... -aturconsideratur secundum ea, quae accidunt ei, tunc -aturconsideratur secundum esse, quod contingere ei potest MLWeqs. MLWAnon. mus. Sowa 6 p. 129,28 organum speciale dupliciter sumitur vel -aturconsideratur. MLWal. c designare, (de)terminare, constituere — angeben, bestimmen, festlegen (nonnisi usu pass.): MLWGerb. geom. 4,2 figurae planae dicuntur, quae profunditate ... carentes in longitudine tantum latitudineque -anturconsiderantur. MLWPs. Boeth. geom. 548 (ed. M. Folkerts. 1970) constratus ... pes ille diiudicatur, in quo longitudo latitudoque -aturconsideratur. MLWConr. Hirs. dial. 112 (ed. R. B. C. Huygens. 1970. p. 74) rihtmus est, ubi sillabarum tantum -aturconsideratur numerus (ex Bernh. Traiect.). Anon. IV MLWmus. 3 p. 57,15 (MLWArchMusWiss. Beih. IV. 1967) tempus ... eius (pausationis) -aturconsideratur iuxta ordinem longarum et brevium modi ante ipsam coniuncti. MLWHier. Mor. mus. p. 94,30 numerus linealis est, qui tantum -aturconsideratur penes progressum. MLWal. d ordinare — regeln: MLWIoh. Garl. mus. mens. 11,9 (MLWArchMusWiss. Beih. X. 1972) primus et secundus (cantus) in tribus simul et semel sunt -andiconsiderandi, scilicet in modo, in numero, in concordantia (cf. 11,6. 8). e computare — berechnen: Haimo Bamb. chron. (MLWDtArch. 16. 1960. p. 174,14; MLWa. 1135) calculatorie artis ratione duce possumus ... procursum totius temporis ... -areconsiderare. MLWibid. MLWal. B (animum) attendere, respicere, rationem habere — die Aufmerksamkeit richten (auf), beachten, in Betracht ziehen, berücksichtigen: 1 in univ.: a gener.: MLWHraban. epist. 41 p. 479,34 -andaconsideranda est infirmitas personę penitentis. MLWConc. Karol.III 6,4 p. 34,4 (ed. W. Hartmann. 1984) nec contra Dei faciem iratas hominum facies -etisconsideretis. MLWPetr. Dam. epist. 40 p. 398,15 (ed. K. Reindel. 1988) nec expedit in consecratore -areconsiderare, qualiter vixit, sed ministerium tantummodo attendendum est. MLWHumb. Sim. 2,10 p. 150,49 qui (Deus) verba ... hominum ex sola intentione cordis perpendit nec -atconsiderat, quid boni dicant, sed dicendo quo intendant. MLWGesta Rom. eccl. V p. 407,24 non solum scripta eorum ..., sed opera -etisconsideretis. MLWChart. Mog. A II 638 p. 1040,18 (ed. P. Acht. 1971) -toconsiderato etiam, quod idem locus Moguntine attinet ecclesie, ... ei prodesse intendimus (sim. MLWChart. Neocell. Brixin. 74 [Font. rer. Austr. II 77. 1965]. MLWal.). MLWChart. Sangall. B 320 p. 249,7 (dipl. Frid. II.) -sciderantes quoque divina obsequia ... conventum ... sub speciali protectione ... recepimus. saepe. b medic.: MLWAntidot. Sangall. p. 81,49 -aconsidera virtutem eius, qui patitur (MLWMaurus phleb. p. 10a,32sqq.). MLWWalth. Agil. med. 70 p. 180,28 -ciderandumconciderandum est primo, an ventus sit calidus estivalis aut MLWeqs. MLWal. 2 c. colore quodam: a refl. MLWi. q. se observare, se coercere — auf sich achten: MLWConc. Karol. 24A,38 ut admoneantur archipresbyteri ... diligenter -areconsiderare semetipsos. MLWThietm. chron. 8,23 cum is, qui se iugiter -atconsiderat, sine famine bono nil valeat. b pass. MLWi. q. referri — in Betracht kommen (für): MLWGerb. geom. 3,12 actus minimus in quantitate tantum superficiei agrorum -aturconsideratur. C curare, curam habere, operam dare, prospicere — im Auge haben, sich angelegen sein lassen, bedacht sein (auf), Sorge tragen (für), sich kümmern (um): 1 in univ.: MLWConc. Karol. 22C,4 hoc -etconsideret episcopus, ut ipsi presbyteri non sint idiothae, sed MLWeqs. MLWCapit. reg. Franc. 101,2 qui ... de propriis potius quam de communis (sic) -areconsiderare solent, reiciantur de loco consiliariorum. MLWForm. Ratisb. II 16 ego ... et coniux mea ... ambo -antesconsiderantes (cogitantes MLWForm. Sal. Lind. MLWadd. 3) de Dei timore vel pro animae nostrae salute, ... ut MLWeqs. MLWDipl. Karoli III. 126 p. 203,10 nos ... nostrae mercedis augmentationem sollicite -antesconsiderantes. MLWDipl. Heinr. II. 369 p. 473,2 alius (abbas) ... constituatur, qui res ecclesie misericorditer valeat -areconsiderare, tractare atque disponere. saepe. 2 colere, exhibere — (aus)üben: MLWLex Baiuv. 15,9 misericordiam. MLWCapit. reg. Franc. 273 p. 320,1 in pauperioribus ... -areconsiderare volumus discretionem. MLWLiber de unit. eccl. 2,36 p. 263,22 unus (Petrus) praecepit infirmum vas muliebre castam suam conversationem in timore -areconsiderare (spectat ad Vulg. I Petr. 3,2.7). MLWCarm. var. Walther 1,86,1 compescant hunc plasphemum, qui iusta -antconsiderant. D de consilio: 1 consulere, consiliari, consilium habere — (sich) beraten, Beratung halten, verhandeln: MLWCapit. reg. Franc. 192,6 ut ibi cum fidelibus nostris -emusconsideremus, quid de tali homine faciendum sit (145,4 MLWc. plurioribus f. n. 205 p. 74,15. MLWibid. MLWal.). 204 p. 71,9 fratres nostri et nos communiter placitum ... habemus, ubi de ... ceteris, quae ad ... communem profectum invenire potuerimus, -emusconsideremus. 298B p. 446,34 ipse (rex) ... respondit, quod in illud scriptum non intraret, antequam cum suis episcopis -retconsideraret. 242 p. 154,8 qui (episcopi) ... -veruntconsideraverunt cum ... fidelibus laicis firmitatem, quam ... reges ... inter se fecerunt. MLWHincm. ord. pal. 493 (ed. Th. Gross. 1980) cum ita per ... seniorum consilium, quid futuri temporis actio ... posceret, a longe -rentconsiderarent. MLWThietm. chron. 6,33 p. 314,6 haec ręx cum suis principibus caute -ansconsiderans. MLWal. 2 decernere, decidere, statuere, consilium capere — beschließen, anordnen, entscheiden: a in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 162,1 -areconsiderare volumus, quis eant aut quis remaneant. 185 p. 4,19 in ... placito cum fidelibus nostris -vimusconsideravimus, ut ... archiepiscopi cum suis suffraganeis ... convenirent. 255,2 episcopi accipiant ... duos solidos ..., sicut in Toletano ... consessu (-sensuconsensu MLWcodd.) episcopi -asseconsiderasse dicuntur. 205 p. 74,40 qualiter hoc -tumconsideratum ... habeamus, hic vobis relegetur. MLWal. impers: MLWGesta Aldr. 25 p. 319,14 ad has ... festivitates -tumconsideratum et decretum est, ut ... sacerdotes ... conveniant. b c. colore quodam: α congruum iudicare — für angemessen erachten: MLWCapit. reg. Franc. 180,38 dignae penitentiae submittatur, ut sacerdos loci -veritconsideraverit. MLWNicol. I. epist. 99,26 paenitentiae ..., quam antistes loci ... -veritconsideraverit, ... summittantur. β eligere — ins Auge fassen, auswählen: MLWCapit. reg. Franc. 48,3 unusquisque missorum nostrorum per singula ministeria -areconsiderare faciat unum de vasallis. 255,4 episcopi -entconsiderent et denuntient loca sibi et populo convenientia. γ censere — bewerten: MLWLeg. Lang. p. 132,17 statuere pręvidemus, quomodo sit ipsa qualitas personae -andaconsideranda. 3 convenire — übereinkommen, vereinbaren: MLWCapit. reg. Franc. 260 p. 271,16 cum ... fratre nostro Hlothario ... locuti fuimus et communi consilio cum fidelibus nostris communibus -vimusconsideravimus, ut MLWeqs. 244,4 -vimusconsideravimus et confirmavimus in fide nostra inter nos de uxoribus ..., ut MLWeqs. MLWibid. MLWal.