congruentia

congruentia (-cia), -ae f. I aequalitas — Gleichmäßigkeit, Ebenmaß: MLWMirac. Pirmin.4 homo ... artificii doctus turris cacumen ... ascendit queque dissona suae redditurus -aecongruentiae. II adaequatio, convenientia, competentia — Anpassung, Angepaßtheit, Übereinstimmung, Entsprechung (saepe secundum -amcongruentiam, ad -amcongruentiam MLWi. q. sicut congruit, sicut competit — entsprechend, gemäß): A strictius: 1 gener.: a univ.: MLWAmalar. off. 1,19,2 oro intendatis, quam -amcongruentiam habeant lectiones quattuor ... cum quattuor pedibus mensae. MLWCand. Fuld. Eigil. I 22 secundum -amcongruentiam monasticae vitae. MLWWalahfr. exord. 26 p. 508,11 -acongruentia rationabili dispositionum apud eam (Romanam sedem) factarum persuadente. MLWal. b ratio congrua — richtige Weise, Richtigkeit: MLWBernold. Const. libell. X 56 p. 139,24 intelligendi -amcongruentiam ... indagare conemur, ne ... statuta ... sibi contraria interpretemur. 2 philos.: a in univ.: MLWHugo Honaug. hom. 3,31,1 (MLWArchHistDoctrLitt. 43 [35]. 1968. p. 256; MLWc. 1180) nomen ... aequalitatis portat in se quandam perfectae -aecongruentiae conmensurationem. MLWal. MLWAlbert. M. resurr. 3 p. 239,25 cum ... vegetabilis et sensibilis sint causae vitae corruptibilis secundum -amcongruentiam suae naturae (MLWeth. MLWcomm. 14 p. 12,11 [ed. W. Kübel. 1968/72] MLWs. -amcongruentiam principiorum subiecti. MLWcael. 2,3,4 p. 148,87 [ed. P. Hoßfeld. 1971] in omnibus corporibus ... rarum et densum videmus attributa partibus materiae MLWs. -amcongruentiam formae substantialis. MLWsens. 1,10 p. 26^a,35 sicut omnis species recepta in aliquo recipitur MLWs. ... -amcongruentiam subiecti recipientis). MLWal. b ordo (consonus) — (harmonische) Ordnung: MLWAurel. Reom. mus. 1,12 (Corp. Script. Mus. XXI. 1975) mundi ... compago convenientiaque naturalis armonicam ... continet -amcongruentiam. MLWConr. Hirs. mund. cont. 22 (Anal. Mediaev. Namurc. XIX. 1966) si ... stabili partium suarum staret -acongruentia mundi vertex. MLWAlbert. M. veget. 1,5 mirabilem coelestium -amcongruentiam. MLWal. 3 theol.: a in univ.: MLWAlbert. M. resurr. 57 p. 270,76 necessitate finis, hoc est -aecongruentiae, necesse fuit apparitiones fieri Christi. MLWsent. 3,2,8 p. 33^a,6 ostendit magister medium -aecongruentiae et rationis, per quod deitas unita est carni (3,2,10 p. 34^a,43 quale m. sit, utrum rei vel -aecongruentiae. MLWibid. MLWal.). b c. sensu dispositionis, habilitatis (de re cf. A. M. Landgraf, Dogmengeschichte der Frühscholastik. I 1. 1952. p. 268sqq.): MLWAlbert. M. incarn. 9 p. 180,18 habuit ... respectu eius (gratiae) meritum -aecongruentiae beata virgo. MLWsent. 4,16,26 p. 600^b,6 aliquid circa personam positum sicut dignitas ... in bono ... non auget meritum, sed auget debitum -aecongruentiae. MLWsumm. theol. II 8,31,2,3 p. 348^a,8 corpus -amcongruentiam habet ad resurrectionem ex hoc, quod coniunctum est animae rationali MLWeqs. MLWibid. MLWal. 4 natur.: MLWAlbert. M. animal. 1,426 secundum pelliculae -amcongruentiam (1,468 s. -amcongruentiam diversorum animalium. al.). c. sensu exigentiae: MLWAlbert. M. animal. 1,543 ut in ipso (pulmone) capiatur ... aer et dirigatur ad cordis -amcongruentiam. 5 mus.: MLWSchol. enchir. 1,425 (ed. H. Schmid. 1981) ipsam ... altitudinem ad -amcongruentiam morae cum ... suavibus neumis exhibebis. 6 iur. MLWi. q. conventio — Übereinkunft: MLWTrad. Ratisb. 113 (a. 883/87) industria fidelium comperiat -amcongruentiam commutationis, quam ... episcopus ... atque ... comes in invicem perfecerunt. 118 concambiorum -ascongruentias. B latius: 1 decentia, quod debitum est — Angemessenheit, das Gehörige: a gener.: MLWRup. Mediol. Adalb. 8 ut numquam deesset, qui inibi debitam servitutis -amcongruentiam impenderet. MLWChart. Carinth. I 160 p. 144,11 venimus ad civitatem, ubi secundum -amcongruentiam tam nobil〈is〉 ecclesię magnifico apparatu ... suscepti ... sumus. b theol.: MLWAlbert. M. sent. 4,6,12 p. 142^a,5 tempus necessitatis est semper, quando nascuntur parvuli, sed tempus -aecongruentiae est bis in anno ..., quia per baptismum consignamur morti et resurrectioni. v. et p. 1234,22. c iur. accedente sensu sufficientiae: Chart. Sigeburg. 123 p. 234,19 (ed. E. Wisplinghoff. 1964; MLWa. 1255) -amcongruentiam portionis, que vobis induitur assignanda de bonis ... ecclesie vicario deservituro (124 p. 235,15). cf. p. 1424,19sqq. 2 utilitas — Nutzen, Vorteil: MLWDipl. Merov. I 19 p. 19,46 dum pro quiete servorum Dei vel -ciacongruencia locis venerabilebus inpertitur peticio. MLWDipl. Loth. I. 21 (ed. Th. Schieffer. 1966) ut ecclesię suę ... villas ... et pro -acongruentia ecclesię suę territorium ... concederemus. MLWal. 3 opportunitas — günstige Gegebenheit: MLWConc. Karol. 50^D,93 p. 680,9 haec congruentiori et aptiori tempori ... tractanda ... distulimus, quoniam tantae considerationis perfectio indiget ... -acongruentia loci. MLWRather. prael. praef. MLWl. 8 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. XLVI^A. 1984. p. 3) -acongruentia temporis, situs et causa ... arridente. MLWal. Sroder