congero, -gessi, -gestum, -erecongerere.
MLW
script. coniest-: MLW
l. 58.70. I
obi. res MLW
i. q. comportare, conferre —
zusammentragen, -bringen (cf. MLWGloss. I 90,21 St.-S. -atcongerat catot. 376,5 -tocongesto gifrumitemo. 380,10 -iestumconiestum zisamane kitragan. MLW
al.): A
proprie: 1
strictius: a
in univ.: MLWRuotg. Brun. 49 p. 52,12 (testam.) ante altare ... -tacongesta ... vasa aurea. MLWHrotsv. Pafn. 4,2 cur ... varietatem divitiarum iuxta rogum -iscongeris? MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 299,9 in ... aecclesiis, quo ... res suas conservandas omnes -sserantcongesserant. MLW
al. v. et p. 1396,37. in imag.: MLWRud. Trud. gest. 6,10 quibusdam de oppidanis ... in fornacem ... malae suggestionis suae ... omnia instigationum fomenta -entibuscongerentibus. b
exstruere —
aufwerfen, aufschichten: MLWPoeta Saxo 5,459 -tęcongestę saxis ... tellureque moles (MLWThiofr. Willibr. I A 13 p. 469
C m. harenę). MLWHelm. chron. 12 p. 24,34 aggeres -ticongesti sunt. c
confundere —
zusammenschütten: MLWAntidot. Glasg. p. 102,4 que
omnia ... in unum -iestaconiesta mel Attico ... dispumatum diliienter commissis. d
conectere, colligare —
zusammenfügen, -binden: MLWOtto Frising. gest. 2,39 p. 146,20 lignorum strues in plures -sserantcongesserant fasces.
in imag.: MLWAldh. ad Acirc. 1 flosculos ... ad unius coronae texturam -erecongerere. e
in unum dirigere —
auf einen Punkt richten: MLWThietm. chron. 7,43 profanorum agmen ... diversa hunc
(antistitem) ad interficiendum arma -itcongerit. f
(com)ponere —
(zurecht)legen: MLWHariulf. chron. 4,26 p. 249,5 -tacongesta vili mattula. g
condere —
bergen: Gesta mon. Mans. (MLWMGScript. XV p. 934,8; MLWs. XII.MLW
in.) in medio ... altaris scrinium lapideum cooperculumque ligneum cum capsa plumbea ... reverenter -ssitcongessit
abbas. 2
latius MLW
i. q. colligere —
sammeln (cf. MLWGloss. I 807,5 St.-S. -escongeres gihuffos. II 747,23 -tacongesta MLWi. collecta gihufotiu. 550,7 -econgere chisamino. MLW
al.): a
gener.: α
(copiose) apportare —
(in großer Menge) herbeischaffen, (hin)bringen (interdum expressius MLW
c. sensu donandi, offerendi, MLW
e. g. MLW
l. 16.18): MLWArbeo Corb. 7 p. 195,15 temporalia a nonnullis -tacongesta munera. MLWWalahfr. Wett. 752 quas
(opes) -sserecongessere fideles. MLWThietm. chron. 7,71 quod multorum devota manus ad aram ... -ssitcongessit in hostiam. MLWChart. Heinr. Leon. 4 p. 7,3 que vel ipse vel sui decessores ... in sinum sancti Mauricii -sseruntcongesserunt. MLW
al. β
accumulare —
anhäufen (c. sensu acquirendi: MLW
l. 24, comparandi: MLW
l. 26.28): MLWBeda hist. eccl. 5,7 p. 293,9 (epitaph.) quae -sseratcongesserat ipse Caedual ..., liquit amore Dei. MLWEinh. Karol. 13 p. 16,8 -ticongesti ex longo tempore thesauri direpti sunt. MLWThangm. Bernw. 8 p. 761,32 in praediis ... tanta -ssitcongessit, ut MLW
eqs. Vita Heinr. IV. 13 p. 41,25 -tiscongestis belli stipendiis. MLWNarr. itin. nav. p. 194,24 pecuniam. MLW
al. MLW
spirit.: MLWRather. otios. serm. 4 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. XLVI. 1976. p. 159) aspernabile spatium, -itcongerit quod talem thesaurum. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1075 p. 279,50
Anno omnia, quae habere videbatur temporaliter, in coeleste gazophilatium -tacongesta thesaurizavit. MLW
al. γ
scribendo in unum redigere —
schriftlich zusammenstellen: MLWConc. Merov. p. 197,5 nonnulla ... capitola ... in unum corpus collecta -ssimuscongessimus (MLWCapit. reg. Franc. 196,54 p. 45,34). MLWBeda hist. eccl. 5,21 p. 341,15 (epist.) -tacongesta in ordinem serie lunae. MLWCarm. var. I 34,8 cui
(libello) ... patrum monitis -tacongesta beatis indidit acta. MLWHraban. epist. 3 p. 385,28 ut omnia hęc in unum volumen -remcongererem. MLWCand. Fuld. Eigil. I praef. p. 223,8 hoc ... opus ... ad profectum ... legentibus ... -ssicongessi. MLW
al. v. et vol. I. p. 113,20. b
natur. usu medial. MLW
i. q. colligi —
sich ansammeln: MLWAlbert.
M. animal. 3,140 multa ... animalia ingrossantur in ventre ex multa ibi -tacongesta pinguedine. 4,57 in qua
(testa) ... simul -unturcongeruntur eius
(animalis) superfluitates. B
translate: 1
gener.: a
proferre —
vorbringen: MLWLeg. Wisig. 2,1,9 in eum
(principem) ... verba -erecongerere maledictionis. MLWMirac. Liutg. I 2 cui
(Deo) puras nemo frustra -ssitcongessit preces. MLW
al. b
inferre —
beibringen: α
c. sensu docendi: MLWBonif. carm. 2
tit. Vynfreth priscorum Duddo -sseratcongesserat artem. β
c. sensu nocendi MLW
i. q. infligere, parare —
zufügen, bereiten: MLWBeda hist. eccl. 2,11 p. 105,11 (epist. papae MLWa. 625) qua ex re non modica nobis amaritudo -tacongesta est. MLWVita Burch. Worm. 15 p. 839,34 possum maius incommodum ... tibi -erecongerere.
sibi consciscere —
sich zuziehen: MLWVita Burch. Worm. 15 p. 839,36 perpetuum exitium tibi -escongeres. 2
math. MLW
i. q. multiplicare —
malnehmen: MLWCarm. de temp. rat. 279 hanc
(secundam lunam) ... per tessera -econgere simul: octo habes. II
obi. homines MLW
i. q. congregare —
zusammenführen, -schließen, (ver)sammeln: MLWAedilv. carm. 4,14 pater famulos cellam -ssitcongessit in almam. 6,44 quos
(monachos) gratia Christi ecclesiam ... -ssitcongessit in unam. MLWHucbald. carm. 2,139 calvos consocia, candentes -econgere calvos. MLWBurch. Ursb. chron. p. 42,18 imperator cum paucis ad se collectis in giro se -sseruntcongesserunt. MLWAlbert.
M. Iob 21,32 (ed.
M. Weiss. 1904) ubi -ticongesti sunt in inferno mali mortui.