congelo, -avi, -atum, -arecongelare.
MLW
script.: -nie-:
p. 1394,27. -nce-, -nçe-:
p. 1394,15. MLW
struct.: MLW
c. MLW
dat.: p. 1394,41. cum:
p. 1394,26. plerumque usu MLW
medial.; MLW
intrans.: MLW
l. 28.64. p. 1394,15. MLW
metr. -gēl-: MLWCarus Clem. 395. 1
gelu constringere, in glaciem convertere —
(zu-, fest)gefrieren machen (plerumque MLW
medial.; intrans.: MLW
l. 28): a
gener.: MLWTransl. Eug. Tolet. 25,38 (MLWRevBé
n. 76. 1966. p. 273; MLWs. X.MLW
ex.) abstracto ... cornipede a flumine -tocongelato MLW
eqs. MLWAnnal. Altah. MLWa. 1069 p. 76,12 terra ... aquis et paludibus est plena, sed tunc ... nimium erat -tacongelata. MLWSchol. Adam gest. 154 quod
(mare) ideo -tumcongelatum, quia nunquam sole calefit. Vita Florini 10 (MLWZSchweizKirchGesch. 33. 1939. p. 88,27) vinum -tumcongelatum. MLWOtto Frising. chron. 7,33 p. 366,8 ubi ... amnem hiemali glacie -aricongelari didicerat. MLWChron. reg. MLWa. 1124 (rec. II) Renus -aturcongelatur. MLWHeinr. Lett. chron. 15,7 p. 97,12 cum ... viarum -anturcongelantur profunditates. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 4 p. 63,31 quousque -anturcongelantur terre et aque; ... postquam -verintcongelaverint terre et aque MLW
eqs. MLW
al. b
natur.: MLWAlbert.
M. meteor. 1,1,4 p. 481
b,43 aquae non accidit -aricongelari nisi egredienti extra proprium terminum. 2,1,8 p. 526
a,25 pruina ... generatur a frigido ... vaporem -antecongelante MLW
eqs. (4,2,8 p. 759
a,26. MLWtop. 4,3,3 p. 384
b,45 nivem dicunt esse aquam -tamcongelatam [
p. 127a,
14 πεπηγός]
f.). 2,1,10 p. 528
a,1 a ... frigore vehementi -aturcongelatur vapor, antequam recipiat spissationem in nubem MLW
eqs. saepe. 2
gelu adurere —
erfrieren machen (plerumque MLW
medial.): a
de hominibus eorumque membris: MLWHeinr. Lett. chron. 14,10 p. 82,19 multi ... frigore -ticongelati perierunt. 22,9 p. 153,10 erat ... frigoris tanta asperitas, ut ... aliis manus aliisque pedes -renturcongelarentur. MLWWilh. Rubruqu. itin. 28,11 (Sinica Franciscana I/3. 1929) -tecongelate sunt summitates articulorum pedum. MLW
al. b
de vegetabilibus eorumque partibus: Chron. Sigeb. MLWauct. MLWa. 1151 (MLWMGScript. VI p. 463,8) -tiscongelatis in terra segetum radicibus fit ... frugum inopia. MLWRicher. Senon. gest. 5,5 p. 333,42 vineas ... cum botris suis esse -tascongelatas MLW
eqs. MLWAlbert.
M. veget. 3,108 frigiditas ... non -anscongelans et mortificans. MLW
al. 3
frigefacere, infrigidare —
zum Abkühlen bringen, erkalten lassen (fere MLW
medial.): a
in univ. c. sensu frigescendi: MLWWalth. Agil. med. 8 p. 105,5 sedeant
infirmi in tina aque frigide ..., donec ... -enturcongelentur. MLWAlbert.
M. animal. 3,3 contrahuntur ... venae in -tocongelato mortuo corpore subito. MLW
fort. addendum (ni spectat ad MLW
l. 16sqq.): MLWPs. Galen. febr. 74 si ... urina est -tacongelata MLW
eqs. b
c. colore quodam MLW
i. q. frigere —
frieren, frösteln: MLWGonzo Geng. 15 cerneres illum
(comitem incredulum) ... ardoribus excoqui, frigoribus -aricongelari. 4
rigefacere, torpidum reddere —
zum Erstarren bringen, starr machen (plerumque MLW
medial.; intrans.: MLW
l. 64): a
proprie: α
strictius: MLWPaul. Aegin. cur. 70 p. 47,14 ipse
(tetanus) fit velut -tiscongelatis (
3,20,1 ἀποπαγέντων) corporis ... musculis a frigido humore MLW
eqs. β
latius: MLWRuotg. Brun. 46 multi -tiscongelatis membris attoniti ... semet ipsos vivere obliti sunt. b
in imag. vel translate: MLWEpist. var. III 5 p. 136,26 unde
(sc. senectutis causa) -tuscongelatus, ... durior effectus, nullis ... emolliri queo fletibus. MLWHeiric. Germ. I MLWcomm. p. 429,31 omnium ingenia otio -assecongelasse
(cf. Cic. epist. 2,13,3). MLWNotker. Balb. gest. 2,15 p. 79,16 qui ... -tiscongelatis ... praecordiis pavefacti vix hęc singultando musitare potuerunt. 5
conspissare, densare, indurare —
ein-, verdicken, verdichten, verfestigen (fere MLW
act. et MLW
medial.; intrans.: p. 1394,15): a
in univ.: α
natur. et medic.: MLWMaurus urin. I p. 15,42 flegma vitreum ex nimia frigiditate -tumcongelatum (MLWBrunus Long. chirurg. 1,5 p. 107
G nervi ... sunt de materia humida creati a
f. -tacongelata et conglutinata. MLWAlbert.
M. animal. 3,94 capilli et ungues ex
f. -antecongelante humidum magis indurantur post mortem MLW
eqs. cf. MLWWalth. Agil. med. 141 p. 226,7 causa ... spasmi ... est aut humiditas aut frigiditas -anscongelans ipsum nervum). MLWAlfred. Angl. miner. p. 45,17 sunt ... aque, ... que ... -anturcongelantur fiuntque lapides (
item de crystallis: MLWAlbert.
M. metaph. 8,1,5 p. 395,20sq. [ed. B. Geyer. 1964]
crystallus est ‘aqua -tacongelata et ita’ sive ad formam sic potentiae proportionalem ‘-tacongelata’ [
p. 1043a,
10 πεπηγὸς ῇ πεπυκνωμένον. MLWAlbert.
M. animal. 5,29 inspissata ... et -tacongelata complexio ad libidinem non movetur. MLWmetaph. 1,1,5 p. 8,25 (ed. B. Geyer. 1960) quorum ... -ticongelati sunt spiritus ..., occupantur circa signa rethorica. MLW
al. β
alch. (plerumque de exsiccatione; de fixione MLW
q. d.: l. 14sqq.): MLWTurba phil. 48 p. 152,22 -arecongelare ..., quod philosophi in suis narraverunt libris, non est unum. MLWIoh. sacerd. 152 ad -andumcongelandum argentum vivum (
item de argento vivo: 194 si vis açoc -celareconcelare MLW
eqs. MLW
ibid.: si non -çelavitconçelavit, adhice parum de pulvere. MLWRosin. interpr. 2 p. 300,27 lapis ... noster est aqua -tacongelata, id est mercurius -tuscongelatus in sole et luna MLW
eqs. MLW
al.). MLWAnon. secret. p. 69,16sqq.
urina artis -eturcongeletur in igne lentissimo ... et infrigidari permissa sicut cristallus -biturcongelabitur (p. 71,30 praeparatur
sal alkali ... quindecies solvendo et distillando ... et MLWi. -andocongelando MLWl. qualibet vice. MLW
al.). MLWPs. Arist. magist. p. 656
b,31 quando tua medicina est -tacongelata, tere eam MLW
eqs. MLWGeber. invent. 2 p. 712 radicalis humiditas ignea -anscongelans et consolidans partes. MLWAnon. miseric. 496 corpus -atcongelat spiritum. 499 solvite corpora cum spiritibus et -atecongelate spiritus cum corporibus. 532 -atecongelate sulfur et auripigmentum cum marcasita et tutia MLW
eqs. MLWMarc. Graec. ign. 14 invenies in fundo laminas salis -ielatascongielatas cristallinas.
saepe. v. et p. 1392,65. b
c. colore quodam: α
medial. et intrans. (l. 30) MLW
i. q. coagulari, cogi —
gerinnen, stocken (
cf. MLWGloss. II 738,43 St.-S. -verocongelavero zisamenegirenno): MLWGloss. Roger. I A 2,8 p. 607,30 accidit dolor in mamillis ex lacte -tocongelato vel coagulato. MLWAlbert.
M. animal. 22,140 sanguis ... tauri non cito -aturcongelatur (MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,18 p. 150
A ne MLWs. in interioribus -eturcongeletur). MLW
al. v. et p. 1400,67. β
medial. MLW
i. q. crassificari —
gelieren: MLWAlbert.
M. animal. 12,107 brodium ..., in quo decoquitur caro talis animalis, etiam -aturcongelatur et constat. γ
pituitosum reddere —
schleimig aufquellen lassen: MLWTract. de aegr. cur. p. 352,30 psillium in aqua -tumcongelatum ... loco dolenti superponas. 6
ferruminando consolidare —
anlöten: MLWCasus Petrish. 4,34 castella et vermiculi nullatenus corpori patenae ex integro potuerunt -aricongelari.