concentus

concentus -us m. 1. Zusammenklang 2. Klang 3. Gesang, das (Zusammen-)Singen 4. Chor 5. Bezeichnung für eine Oberstimme im mehrstimmigen Satz 6. Bezeichnung für die Gesamtheit der Töne — 1. simultaneous sonority 2. sound 3. song, the act of singing (together with others) 4. choir 5. term that designates an upper voice in polyphony 6. term that designates the complete collection of pitches[] 1 Zusammenklang — simultaneous sonority a allgemein — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 5, 3: vox ... tactuque feriens singulorum vasorum cava excitaverit auctam claritatem et concentu convenientem sibi consonantiam. al. [s.III] LmLCens. 10, 6: Est autem symphonia duarum vocum disparium inter se iunctarum dulcis concentus (inde LmLMus. ench. 10, 6. LmLInch. Uchub. 262. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 67 p. 220, 5). [s.IV] LmLCalc. 44: qui duo diversi soni (sc. diapason) habent inter se miro quodam genere concentum et consonantiam. al. LmLMacrob. 2, 3, 15: intervalla, quae epitritis, hemioliis, epogdois, hemitoniisque complentur et limmate, et ita provenire concentum. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 5, 19, 13, 5: Concentu quarum (sc. sperarum) fit simphonia. [s.IX] LmLMus. ench. 13, 9: diaphonia, quod non uniformi canore constet, sed concentu concorditer dissono (inde LmLOrg. Paris. 20). LmLMus. ench. 13, 16: videbis suavem nasci ex hac sonorum commixtione concentum (sim. LmLInch. Uchub. 477). [s.XI] LmLBerno prol. 1, 9: quemadmodum litterarum elementis omnis sermonum series digeritur, ita quoque armoniae concentus rationabili sonorum quantitate promatur (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 60 p. 210, 20). al. LmLPs.-Berno mon. 6, 1: De diversis concentibus symphoniarum atque vocum. Consonantia est diversarum vocum concentus suaviter et uniformiter accidens auribus (sim. LmLFrut. brev. 4 p. 38. LmLFrut. brev. 4 p. 42. LmLAnon. Wolf p. 212-213. LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 31. cf. Boeth. mus. 1, 8 p. 195, 6). al. LmLTon. Aug. p. 82. (?) LmLAnon. Prag. 216: ad demonstrandam cuiusque melodiae vim vel, quantum in acumine intendatur, vel, quantum in remissione gravetur, vel, quos morosis concentibus variata finales habeat tropos. LmLFrut. brev. 4 p. 38. LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 28-29. [s.XIII] LmLInst. patr. 20: sequentias si cantamus sive alternatim seu una simul, concentu parili, voce consona finiatur. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 24 (cf. LmLMacrob. 2, 1, 2). [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 21, 8-13 (cf. LmLBerno prol. 4, 18-27). LmLAnon. Grac. p. 18. LmLIoh. Tinct. contr. 3, 8, 3: in musica concentuum diversitas animos auditorum vehementer in oblectamentum provocat. al. LmLNicol. Burt. 1, 10, 60: Harmoniam musici intentionem concentumque vocum in integros modos sine ulla offensione consonantium vocant. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1. al. b speziell für den konsonanten Zusammenklang — specifically for the consonant simultaneous sonority [syn.: symphonia, concinentia] [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 1, 1, 9: symphonias musicas sive concentus. LmLVitruv. 5, 4, 7: Concentus, quos natura hominis modulari potest, Graece quae συμφωνιαι dicuntur, sunt sex: diatessaron, diapente, diapason, et disdiatessaron, et disdiapente, et disdiapason. [s.IV] LmLFav. Eul. 26, 4: sic diversis temperetur vocibus cantilena, ut ipsa fiat rata diversitas et concentu proficiat, quicquid absonum canere videbatur. al. [s.V] LmLMart. Cap. 1, 12: virtus edidicit etiam in caelo orbes parili ratione aut concentus edere aut succentibus convenire (ad loc.: LmLIoh. Scot. annot. 10, 22: Quorum (sc. sonorum) extremi gravissimi videlicet et acutissimi, dum sibi invicem coaptantur, concentum, id est ratam extremorum concinentiam, reddunt. Dum vero inter graves et extremos rationabilibus intervallis medii constituuntur soni, inter se invicem succentus gignunt eqs. LmLRemig. Aut. 11, 11: Concentus est similium vocum adunata societas. Succentus vero varii soni sibi convenientes sicut videmus in organo (inde LmLReg. Prum. 5, 28. LmLMarch. luc. 6, 4, 7. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 162, 17)). al. [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. LmLAurelian. 8, 28 (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 47 p. 178, 7). [s.XV] LmLGeorg. Ans. 1, 128: dissone quidem et he, quas ecmeles nominant, aspere item et rauce, nullos produnt concentus. al. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 8: omnis concentus, quam symphoniam Graeci dicunt. [] Bonav. Brix . 14, 78. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3: harmoniam esse ordinem in ipsa vocum per acutum et grave contemperantia ponit (sc. Marsilius Ficinus), quam nos concentum dicere solemus. al. 2 Klang — sound [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 17, 2: In proeliis quoque tubae concentus pugnantes accendit (inde LmLMetrol. 10 p. 68. LmLLambertus p.253b: tubarum concentus. LmLHier. Mor. 8 p. 40, 31. LmLWalt. Odingt. 2, 1, 24. LmLQuat. princ. 1, 19. LmLAnon. Grac. p. 18. LmLUgol. Urb. 1, 1, 15. LmLTrad. Holl. I p. 158. LmLTrad. Holl. V 3b, 6. LmLFr. Gafur. extr. exord. 29. LmLFr. Gafur. extr. 6, 5, 5. LmLLad. Zalk. A 13). [s.XV] LmLEg. Carl. rit. 80: tibiarum concentu. LmLTrad. Holl. I p. 158: tibiae concentu. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. LmLNicol. Burt. 1, 5, 38. LmLIoh. Tinct. inv. p. 41: His autem chordis ex arietum intestinis communiter factis sunt, qui germanica inventione gravissime quandam aliam ei per diapason consonantem adiiciunt eneam, qua concentus non modo itidem fortior, verum etiam longe suavior efficitur. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 4: Sunt et alia instrumentorum genera, quibus et spiritum et percussionem digitorum ad exprimendum concentum necesse est convenire. al. 3 Gesang, das (Zusammen-)Singen — song, the act of singing (together with others) a allgemein — general [s.IX] LmLAurelian. 19, 41: In secundo vero responsorio, ideo in <nona> eiusdem syllaba, hoc est ‚-ra‘, non tam circumflexe protraitur vocis concentus, sed corripitur. LmLAurelian. 19, 89: contiguus est autentus protus autentu tetrardo in litteraturae concentu. al. LmLComm. br. 291: sollicitius observandum, ut aequalitate diligenti cantilena promatur ... Sine hac quippe chorus concentu confunditur dissono nec cum aliis concorditer quilibet cantare potest. [s.XI] LmLVocab. mus. p. 405: Concentus: multorum canentium composite simul in unum cantus. [s.XIII] LmLInst. patr. 8: In omni textu lectionis, psalmodie vel cantus, accentus sive concentus verborum ... non negligatur. [s.XIV] LmLMens. Item notandum p. 415b: per easdem notulas (sc. cardinales) in eis fieri pausam modicam concentus et protractionem spiraminis. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 1 p. 54, 17: Armoniam celestem sancti patres concentum angelorum dixerunt esse. LmLAnon. Carthus. theor. pr. 20: in Dei laudem nostris concentibus excitamus. LmLFr. Gafur. extr. exord. 34: que singulari vocis modulatione placidum Deo concentum et mortalium vocibus blandiuntur. LmLIoh. Tinct. inv. p. 32. al. LmLNicol. Burt. 1, 28, 164 (inde LmLBonav. Brix. 22, 6). LmLFr. Gafur. theor. 5, 8: omnis modulatus concentus intentione atque remissione in fine cognoscitur, discernitur et iudicatur. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 1. al. LmLHerb. Tr. 1, 11 p. 38: Laus autem divina atque honor praecipue concentibus exprimitur. LmLHerb. Tr. 2, 6 p. 54: morbi quidam ... concentibus perhibentur esse curati. al. b speziell für die Mehrstimmigkeit — specifically for polyphony [s.XV] LmLAnon. Mell. 2, 15: cantus copulatus est diversorum cantuum ad invicem secundum modum et equipollentiam consonantium concentus. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 1, 3: Contrapunctus itaque est moderatus ac rationabilis concentus per positionem unius vocis contra aliam effectus. al. LmLFr. Gafur. pract. 4, 1: in acutiore concentus parte tres breves temporis perfecti connumerans duabus brevibus temporis imperfecti in tenore dispositis. al. 4 Chor — choir [s.XIV] LmLMarch. luc. 1, 2, 2: concentus angelorum, archangelorum, sanctorumque omnium ante conspectum Dei „Sanctus, sanctus“ dicentes sine fine decantant. 5 Bezeichnung für eine Oberstimme im mehrstimmigen Satz — term that designates an upper voice in polyphony[] [s.XV] LmLIoh. Tinct. contr. 2, 21, 7: In pluribus etiam ecclesiis cantus ipse planus absque mensura canitur, super quem suavissimus concentus ab eruditis efficitur. LmLFr. Gafur. pract. 4, 1: inter notulas concentus acutioris ... ad alteriusque partis (puta tenoris) notularum numerositatem. ibid.: quum tenor et concentus dispari fuerint quantitate dispositi. LmLFr. Gafur. pract. 4, 3: omnes cantilenae partes, videlicet concentum, tenorem et contratenorem. 6 Bezeichnung für die Gesamtheit der Töne — term that designates the complete collection of pitches [s.XV] LmLBart. Ram. 1, 1, 7 p. 19: octo vocibus fit totus concentus. LmLBart. Ram. 1, 3, 1 p. 52: Secunda species diapason erit ab hypate hypaton in paramese ... Tertia igitur species totius concentus fiet a parhypate hypaton in trite diezeugmenon. al.