1.
comprimo (conp-), -pressi, -pressum, -erecomprimere.
MLW
script. -prem-compremo:
p. 1115,2. I
proprie: A
strictius: 1
premendo coniungere, artare, densare —
zusammendrücken, -pressen, -quetschen (
cf. MLWGloss. IV 231,16 St.-S. -ocomprimo ih verdruche): a
in univ. c. sensu compressandi: MLWMappae Clavic. 254 que
(arena) -ssacompressa manu edit stridorem. MLWTheoph. sched. 1,42 accipe scutellam plenam salis et-ens eum fortiter MLW
eqs. MLWTract. de aegr. cur. p. 330,31 repente -aturcomprimatur
virga, per talem ... compressionem ... rumpuntur pustule. MLW
al. v. et p. 1112,39. b
premendo claudere —
zudrücken (
cf. MLWGloss. I 534,69 St.-S. con-sseritconpresserit zuopituot): MLWCarm. Salisb. 16,12 fracturam -ssitcompressit ..., fuit integer ille
(murus). MLWTheoph. sched. 3,7 -ecomprime fortiter
forcipem. MLWChart. civ. Hild. 209,4 cum con-ssoconpresso pugno.
adde: MLWAlbert.
M. animal. 7,153 pisces, qui lubrici sunt et teneri plano
rostro non possunt -entecomprimente. c
condensare —
zusammendrängen, -rücken: α
de rebus: MLWConr. Mur. summ. p. 62,13sq. (ed. W. Kronbichler. 1968) scriptura ... -aturcomprimatur, ut nec sit nimium sparsa nec nimium -ssacompressa.
expressius MLW
i. q. contexere —
weben: MLWGloss. II 355,41 St.-S. -ssumcompressum kvvebiniz
(spectat ad Lucan. 10,142). β
de anim. usu medial. c. sensu se conglobandi: MLWAlbert.
M. animal. 1,56 sturni ad ... impetum accipitris -unturcomprimuntur in aere MLW
eqs. d
premendo coartare —
eindrücken, verengen: MLWTract. de fist. org. p. 14,3 hinc inde fistulam oportet -icomprimi. MLW
medial.: MLWAlbert.
M. animal. 1,181 occiput nimis -iturcomprimitur ad craneum MLW
eqs. e
premendo fingere, (in formam) cogere —
modeln, (in eine Form) bringen: MLWMappae Clavic. 290
capit. ad cristallum -endumcomprimendum in figuram. MLW
ibid. iterum. f
(urgendo) elidere —
erdrücken: MLWHelm. chron. 18 p. 39,11 a populo -ssuscompressus et attritus ... defunctus est
episcopus. 2
deprimere, depressum tenere —
zu Boden drücken, niederdrücken, -halten: a
in univ.: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 61,28 addiscet
canis -erecomprimere
praedam in terram. MLWConr. Mend. Attal. p. 132,8 pollicem, quem -endocomprimendo lineae superposuerat, ... amputavit.
in imag.: MLWWalahfr. carm. 38,39 -ssacompressa malorum ponderibus regina. b
c. colore quodam: α
conculcare —
nieder-, zertreten: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 115,34 aves, que cum pedibus saltant super terram, ut aves rapaces sub se -antcomprimant. β
flectere —
beugen: MLWDavid novic. (MLWZKirchGesch. 19. 1899. p. 343,6; MLWs. XIII.) humeris humiliter -ssiscompressis.
in imag.: MLWLeg. Wisig. 4,5,6 p. 203,21 dura potestas, que sic subdita sibi sacerdotum con-itconprimit colla.
v. et supra p. 871,54. 3
premendo immittere —
hineindrücken: a
c. sensu relocandi: MLWTract. de chirurg. 860 si ... ossis iugularis caput exit, manibus -aturcomprimatur. b
refl. MLW
i. q. se complicando inire —
sich hineinzwängen: MLWAlbert.
M. Iob 10,16 p. 151,30 (ed.
M. Weiss. 1904) leaena ... cogitur -erecomprimere se in arcam. 4
premendo applicare —
anpressen: MLWFrid. II Imp. art. ven. 5 p. 138,2 quando
airo ... pennas ad se -sseritcompresserit. 5
premere —
drücken, pressen: MLWAldh. virg. II 2137 dulcia ... Christi -ssitcompressit labra labellis. MLW
al. MLWHildeg. caus. 4 p. 187,31 venas suas ... sursum manibus suis leniter -endocomprimendo saepe moveat. B
latius: 1
gener.: a
urgere, stipare —
(um)drängen, umringen (
cf. MLWGloss. I 727,13 St.-S. -untcomprimunt dringunt): MLWThietm. (?) chron. 5,18 nonnulli a -enticomprimenti turba sunt predati. MLWTransl. Annon. 9 p. 517
b,43 turba infinita Annonis tumulum -batcomprimebat. b
oppilare —
verstopfen: Widr. Gerh. 9 p. 509
a,8 intrantum affluentia patentes aditus -banturcomprimebantur. c
obruere —
überschütten, bedecken: MLWAlbert.
M. animal. 1,56 sub ipsos
(sturnos) descendens accipiter-itur stercoribus eorum. d
comprehendere, complecti —
umfassen, packen, ergreifen: MLWWaltharius 683 pede -ssocompresso (-prensocomprenso
P) ... ingerit ensem. MLWHrotsv. Pel. 268 dextra -ssitcompressit martiris ora. MLWBrunus Long. chirurg. 2,3,8 p. 122
C deinde
(sc. cum tenta) os vel spina inferius -aturcomprimatur. 2
spec. MLW
i. q. concumbere, constuprare —
beschlafen, vergewaltigen (
cf. MLWGloss. II 167,5 St.-S. -ssacompressa pileganero): MLWLeg. Wisig. 3,4,14 si viduam quisque vel virginem ... violenter adulterandam con-sseritconpresserit MLW
eqs. (3,4,16 ancillam). MLWThietm. chron. 8,3 p. 496,3 plus quam -ssacompressa ancillarum multitudo quaedam pars matronarum ... mechatur. II
translate: A
opprimere, supprimere —
unterdrücken: 1
cohibere —
einschränken: a
obi. res vel actiones MLW
i. q. reprimere, sistere, exstinguere —
eindämmen, Einhalt gebieten, im Keim ersticken (
cf. MLWGloss. I 535,30 St.-S. -itcomprimit gistillit. II 230,12 con-ssiconpressi〈s〉 motibus kaduunganemo cruozzisale): α
in univ.: MLWAldh. virg. I 29 p. 267,11 aequoris insaniam. MLWDipl. Loth. I. 120 p. 277,2 (ed. Th. Schieffer. 1966) ad fastum mundi -endumcomprimendum (123 p. 282,31). MLWPoeta Saxo 1,276 motus. MLWCapit. reg. Franc. 252 p. 211
a,11 emergentia mala. MLWDipl. Conr. II. 251 p. 347,32 ad eorum -endamcomprimendam contumatiam. MLWHelm. chron. 29 p. 56,23 ad ... conatus hostium -endoscomprimendos. MLW
al. β
compescere, tollere —
lindern, beseitigen: MLWWalahfr. hort. 201 pectoris aegros -itcomprimit (gloss. L: stillat) angores
marrubium. MLWThangm. Bernw. 19 infusum venenum
(sc. schisma) nisi apostolico et imperiali antidoto con-iconprimi non posse. γ
debilitare —
lähmen: MLWWalahfr. hort. 10 cura gravi -ssacompressa veterno. δ
medial. MLW
i. q. remittere, quiescere —
nachlassen, aufhören: Erment. Philib. 1,82 (MLWMG Script. XV p. 301,15; MLWa. 838) subsolano -ssocompresso, circio spirante. b
obi. homines MLW
i. q. coercere, constringere, domare, dominari —
in die Schranken weisen, unter Druck setzen, gefügig machen, beherrschen (accedit ad notionem puniendi: MLW
l. 46.48): α
in univ.: MLWForm. imp. 5 a regibus ... sunt contumaces et legibus rebelles -endicomprimendi. MLWConc. Karol. 50
D,57 p. 653,2 quod bene agentes remunerare, male vero agentes sua auctoritate con-ereconprimere ... debeat
rex. MLWBened. Mog. carm. 2,34 Hludowicus ... cis litora Reni imperat et gentes -itcomprimit ecce feras. MLWBebo ad Heinr. 1 p. 485,20 regere sive -erecomprimere banno, quoscumque MLW
eqs. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 307,28 adversarios. MLWOtto Frising. gest. 2,13 p. 116,22 ad -endoscomprimendos vicinos. MLW
al. β
subigere, pacare —
unterwerfen, befrieden: MLWRegino chron. MLWa. 806 Sclavis ... -ssiscompressis. γ
subicere, (in statum minorem) deducere —
unterstellen, (in einen niedrigeren Stand) versetzen: MLWTrad. Teg. 145 (a. 1113/21) si tribus annis neglexerint
solvere censum, conditione servili postea -anturcomprimantur. δ
ad silentium compellere —
zum Schweigen bringen: MLWCapit. reg. Franc. 293,34 qui ... vocum novitates ... proferre satagunt, ... ut praesumptores arguantur et -anturcomprimantur. c
obi. partes corporis i. q. refrenare —
im Zaum halten, in der Gewalt haben: MLWVita Gamalb. 12 (5) quoniam cęteras corporis partes pridem habuit -ssascompressas, hic etiam gressibus ... modum posuit. 2
prohibere —
(ver)hindern: a
obi. res MLW
i. q. excludere —
unterbinden, ausschließen: MLWLeg. Wisig. 2,1,28 ubi pro con-endaconprimenda iuste causantis intentione ... repperiuntur ... vincula conligata MLW
eqs. MLWDipl. Otton. II. 78 toto humanae inquietudinis motu -ssocompresso. b
obi. homines MLW
i. q. retinere —
abhalten: MLWEigil Sturm. 7 p. 139,18 (ed. P. Engelbert. 1968) cum eum laedere voluissent, divina potentia -ssicompressi et prohibiti sunt. 3
celare —
zurück(be)halten: Vita Cadr. praef. (MLWMGScript. XV p. 689,22; MLWc. 1000) quoniam inter nos schedulam te -erecomprimere promisisti. B
affligere, vexare —
bedrängen, bedrücken: MLWLiber hist. Franc. 24 p. 280,24 satis undique me angustiae conpremunt. MLWDipl. Otton. I. 169 ne ... monachi ... tali ulterius infestatione -renturcomprimerentur. MLWChart. Rhen. inf. I 344 p. 233,2 quod ... tanta sepe violentia -renturcomprimerentur, ut
eqs. de morbo MLW
i. q. temptare —
befallen: MLWThietm. chron. 2,26 egritudine ... -ssuscompressus valida. 3,8 multis infirmitate nimia -ssiscompressis.