lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

comprimo

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

comprimo

Bd. 2, Sp. 1113
1. comprimo (conp-), -pressi, -pressum, -erecomprimere. MLWscript. -prem-compremo: p. 1115,2. I proprie: A strictius: 1 premendo coniungere, artare, densarezusammendrücken, -pressen, -quetschen (cf. MLWGloss. IV 231,16 St.-S. -ocomprimo ih verdruche): a in univ. c. sensu compressandi: MLWMappae Clavic. 254 que (arena) -ssacompressa manu edit stridorem. MLWTheoph. sched. 1,42 accipe scutellam plenam salis et-ens eum fortiter MLWeqs. MLWTract. de aegr. cur. p. 330,31 repente -aturcomprimatur virga, per talem ... compressionem ... rumpuntur pustule. MLWal. v. et p. 1112,39. b premendo clauderezudrücken (cf. MLWGloss. I 534,69 St.-S. con-sseritconpresserit zuopituot): MLWCarm. Salisb. 16,12 fracturam -ssitcompressit ..., fuit integer ille (murus). MLWTheoph. sched. 3,7 -ecomprime fortiter forcipem. MLWChart. civ. Hild. 209,4 cum con-ssoconpresso pugno. adde: MLWAlbert. M. animal. 7,153 pisces, qui lubrici sunt et teneri plano rostro non possunt -entecomprimente. c condensarezusammendrängen, -rücken: α de rebus: MLWConr. Mur. summ. p. 62,13sq. (ed. W. Kronbichler. 1968) scriptura ... -aturcomprimatur, ut nec sit nimium sparsa nec nimium -ssacompressa. expressius MLWi. q. contexereweben: MLWGloss. II 355,41 St.-S. -ssumcompressum kvvebiniz (spectat ad Lucan. 10,142). β de anim. usu medial. c. sensu se conglobandi: MLWAlbert. M. animal. 1,56 sturni ad ... impetum accipitris -unturcomprimuntur in aere MLWeqs. d premendo coartareeindrücken, verengen: MLWTract. de fist. org. p. 14,3 hinc inde fistulam oportet -icomprimi. MLWmedial.: MLWAlbert. M. animal. 1,181 occiput nimis -iturcomprimitur ad craneum MLWeqs. e premendo fingere, (in formam) cogeremodeln, (in eine Form) bringen: MLWMappae Clavic. 290capit. ad cristallum -endumcomprimendum in figuram. MLWibid. iterum. f (urgendo) elidereerdrücken: MLWHelm. chron. 18 p. 39,11 a populo -ssuscompressus et attritus ... defunctus est episcopus. 2 deprimere, depressum tenerezu Boden drücken, niederdrücken, -halten: a in univ.: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 61,28 addiscet canis -erecomprimere praedam in terram. MLWConr. Mend. Attal. p. 132,8 pollicem, quem -endocomprimendo lineae superposuerat, ... amputavit. in imag.: MLWWalahfr. carm. 38,39 -ssacompressa malorum ponderibus regina. b c. colore quodam: α conculcarenieder-, zertreten: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 115,34 aves, que cum pedibus saltant super terram, ut aves rapaces sub se -antcomprimant. β flecterebeugen: MLWDavid novic. (MLWZKirchGesch. 19. 1899. p. 343,6; MLWs. XIII.) humeris humiliter -ssiscompressis. in imag.: MLWLeg. Wisig. 4,5,6 p. 203,21 dura potestas, que sic subdita sibi sacerdotum con-itconprimit colla. v. et supra p. 871,54. 3 premendo immitterehineindrücken: a c. sensu relocandi: MLWTract. de chirurg. 860 si ... ossis iugularis caput exit, manibus -aturcomprimatur. b refl. MLWi. q. se complicando iniresich hineinzwängen: MLWAlbert. M. Iob 10,16 p. 151,30 (ed. M. Weiss. 1904) leaena ... cogitur -erecomprimere se in arcam. 4 premendo applicareanpressen: MLWFrid. II Imp. art. ven. 5 p. 138,2 quando airo ... pennas ad se -sseritcompresserit. 5 premere drücken, pressen: MLWAldh. virg. II 2137 dulcia ... Christi -ssitcompressit labra labellis. MLWal. MLWHildeg. caus. 4 p. 187,31 venas suas ... sursum manibus suis leniter -endocomprimendo saepe moveat. B latius: 1 gener.: a urgere, stipare(um)drängen, umringen (cf. MLWGloss. I 727,13 St.-S. -untcomprimunt dringunt): MLWThietm. (?) chron. 5,18 nonnulli a -enticomprimenti turba sunt predati. MLWTransl. Annon. 9 p. 517b,43 turba infinita Annonis tumulum -batcomprimebat. b oppilare verstopfen: Widr. Gerh. 9 p. 509a,8 intrantum affluentia patentes aditus -banturcomprimebantur. c obruereüberschütten, bedecken: MLWAlbert. M. animal. 1,56 sub ipsos (sturnos) descendens accipiter-itur stercoribus eorum. d comprehendere, complecti umfassen, packen, ergreifen: MLWWaltharius 683 pede -ssocompresso (-prensocomprenso P) ... ingerit ensem. MLWHrotsv. Pel. 268 dextra -ssitcompressit martiris ora. MLWBrunus Long. chirurg. 2,3,8 p. 122C deinde (sc. cum tenta) os vel spina inferius -aturcomprimatur. 2 spec. MLWi. q. concumbere, constuprarebeschlafen, vergewaltigen (cf. MLWGloss. II 167,5 St.-S. -ssacompressa pileganero): MLWLeg. Wisig. 3,4,14 si viduam quisque vel virginem ... violenter adulterandam con-sseritconpresserit MLWeqs. (3,4,16 ancillam). MLWThietm. chron. 8,3 p. 496,3 plus quam -ssacompressa ancillarum multitudo quaedam pars matronarum ... mechatur. II translate: A opprimere, supprimereunterdrücken: 1 cohibereeinschränken: a obi. res vel actiones MLWi. q. reprimere, sistere, exstinguereeindämmen, Einhalt gebieten, im Keim ersticken (cf. MLWGloss. I 535,30 St.-S. -itcomprimit gistillit. II 230,12 con-ssiconpressi〈s〉 motibus kaduunganemo cruozzisale): α in univ.: MLWAldh. virg. I 29 p. 267,11 aequoris insaniam. MLWDipl. Loth. I. 120 p. 277,2 (ed. Th. Schieffer. 1966) ad fastum mundi -endumcomprimendum (123 p. 282,31). MLWPoeta Saxo 1,276 motus. MLWCapit. reg. Franc. 252 p. 211a,11 emergentia mala. MLWDipl. Conr. II. 251 p. 347,32 ad eorum -endamcomprimendam contumatiam. MLWHelm. chron. 29 p. 56,23 ad ... conatus hostium -endoscomprimendos. MLWal. β compescere, tollere lindern, beseitigen: MLWWalahfr. hort. 201 pectoris aegros -itcomprimit (gloss. L: stillat) angores marrubium. MLWThangm. Bernw. 19 infusum venenum (sc. schisma) nisi apostolico et imperiali antidoto con-iconprimi non posse. γ debilitarelähmen: MLWWalahfr. hort. 10 cura gravi -ssacompressa veterno. δ medial. MLWi. q. remittere, quiescerenachlassen, aufhören: Erment. Philib. 1,82 (MLWMG Script. XV p. 301,15; MLWa. 838) subsolano -ssocompresso, circio spirante. b obi. homines MLWi. q. coercere, constringere, domare, dominari in die Schranken weisen, unter Druck setzen, gefügig machen, beherrschen (accedit ad notionem puniendi: MLWl. 46.48): α in univ.: MLWForm. imp. 5 a regibus ... sunt contumaces et legibus rebelles -endicomprimendi. MLWConc. Karol. 50D,57 p. 653,2 quod bene agentes remunerare, male vero agentes sua auctoritate con-ereconprimere ... debeat rex. MLWBened. Mog. carm. 2,34 Hludowicus ... cis litora Reni imperat et gentes -itcomprimit ecce feras. MLWBebo ad Heinr. 1 p. 485,20 regere sive -erecomprimere banno, quoscumque MLWeqs. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 307,28 adversarios. MLWOtto Frising. gest. 2,13 p. 116,22 ad -endoscomprimendos vicinos. MLWal. β subigere, pacareunterwerfen, befrieden: MLWRegino chron. MLWa. 806 Sclavis ... -ssiscompressis. γ subicere, (in statum minorem) deducereunterstellen, (in einen niedrigeren Stand) versetzen: MLWTrad. Teg. 145 (a. 1113/21) si tribus annis neglexerint solvere censum, conditione servili postea -anturcomprimantur. δ ad silentium compellerezum Schweigen bringen: MLWCapit. reg. Franc. 293,34 qui ... vocum novitates ... proferre satagunt, ... ut praesumptores arguantur et -anturcomprimantur. c obi. partes corporis i. q. refrenareim Zaum halten, in der Gewalt haben: MLWVita Gamalb. 12 (5) quoniam cęteras corporis partes pridem habuit -ssascompressas, hic etiam gressibus ... modum posuit. 2 prohibere (ver)hindern: a obi. res MLWi. q. excludereunterbinden, ausschließen: MLWLeg. Wisig. 2,1,28 ubi pro con-endaconprimenda iuste causantis intentione ... repperiuntur ... vincula conligata MLWeqs. MLWDipl. Otton. II. 78 toto humanae inquietudinis motu -ssocompresso. b obi. homines MLWi. q. retinereabhalten: MLWEigil Sturm. 7 p. 139,18 (ed. P. Engelbert. 1968) cum eum laedere voluissent, divina potentia -ssicompressi et prohibiti sunt. 3 celarezurück(be)halten: Vita Cadr. praef. (MLWMGScript. XV p. 689,22; MLWc. 1000) quoniam inter nos schedulam te -erecomprimere promisisti. B affligere, vexarebedrängen, bedrücken: MLWLiber hist. Franc. 24 p. 280,24 satis undique me angustiae conpremunt. MLWDipl. Otton. I. 169 ne ... monachi ... tali ulterius infestatione -renturcomprimerentur. MLWChart. Rhen. inf. I 344 p. 233,2 quod ... tanta sepe violentia -renturcomprimerentur, ut eqs. de morbo MLWi. q. temptarebefallen: MLWThietm. chron. 2,26 egritudine ... -ssuscompressus valida. 3,8 multis infirmitate nimia -ssiscompressis.
8100 Zeichen · 436 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    comprimo

    Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    1. comprimo (conp-) , -pressi, -pressum , -ere comprimere . script. -prem- compremo : p. 1115,2. I proprie: A strictius:…

Verweisungsnetz

2 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit comprimo

1 Bildungen · 1 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

comprimo‑ als Erstglied (1 von 1)

comprimoris

MLW

comprimo·ris

* comprimoris , -is m. qui inter primores (regni) est — einer der zu den Großen (des Reiches) zählt : Albert. Aquens. hist. 2,2 Godefridus, …