Eintrag · Mittellateinisches Wb.
- Anchors
- 1 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 2
- Verweise raus
- 0
compatior (conp-, -aci-), -passus sum, -i. MLWscript. et MLWform.: MLWpartic. MLWpraes. -ten(s): MLWl. 52. MLWinf. MLWpraes. -ere: MLWl. 40. MLWpartic. MLWperf. -pes-: MLWl. 62. simul vel una pati, dolere, sentire — mitleiden, mitleidig sein, mitfühlen (cf. MLWGloss. I 92,14 St.-S. con-orconpatior epantholem. MLWal.): I strictius: A gener.: MLWBonif. epist. 94 p. 214,21 tribulationibus ... con-ensconpatiens. MLWIoh. Scot. carm. 4,1,16 mors carnis vitae vitae mors iure vocatur, nam -ssacompassa fuit carni, quae sola pependit. MLWAgius epic. Hath. 83 ipsa meis -ssacompassa malis ut propria flevit. MLWHrotsv. Cal. 2,1 enuclea, quid patiaris, et, si res exigit, -emurcompatiemur. MLWEpitaph. var. II 73,2 lector, ... proprios horresce reatus et commortali -ciarecompaciare neci. MLWEpist. Teg. I 34 p. 39,2 de domesticis -ciendocompaciendo tractamus, qui nos cottidie conclamantes perturbant. MLWHist. peregr. p. 122,21 pontifex ... tanto christianitatis conpaciens detrimento vehementer indoluit. MLWCarm. Bur. B 113,3,4 illa, pro qua gravior mens amorem patitur ..., nec michi -iturcompatitur. saepe. v. et p. 1039,40. de bestiis: MLWAlbert. M. animal. 22,25 uno abstinente in stabulo alii quasi -entescompatientes (cod., compatie MLWed.) aliquando secum abstinent cameli. B medic. MLWi. q. simul corripi — in Mitleidenschaft gezogen werden: MLWGloss. med. p. 72,12 omnia interanea con-unturconpatiuntur. MLWUrso gloss. 41 p. 84,29 cum corpori -aturcompatiatur anima MLWeqs. v. et p. 1039,11. II latius: A intrans.: 1 gener.: a misereri, misericordiam exhibere — sich erbarmen, Barmherzigkeit üben (cf. MLWGloss. II 204,30 St.-S. con-ensconpatiens irbaramante. MLWal.): α in univ.: Vita Lupi Senon. 4 (MGMer. IV p. 179,26) inopiae afflictorum -icompatiori (con-ereconpatere 3a1 [v. VII MLWapp. p. 830a]). MLWEinh. Karol. 27 penuriae illorum (christianorum) con-ensconpatiens pecuniam mittere solebat. MLWRimb. Anscar. 7 p. 29,20 antistes ... -enscompatiens eorum (peregrinorum) necessitati. MLWUrso gloss. 24 p. 52,22 manus extendit ad largiendum, gressus dirigit ad -endumcompatiendum. al. misericorditer auxiliari — barmherzig Hilfe leisten: MLWLamb. Leod. Matth. I 719 nec ... via con-iturconpatitur paralytico. β in chartis: MLWLiber diurn. 65 a nobis pietatis intuitu -entescompatientes (sic) vestrae peregrinationi ipsum monasterium vobis est concessum. MLWTrad. Frising. 278b p. 245,11 ego Atto episcopus ... con-ensconpatiens ... paupertate viduitatis illius (MLWDipl. Otton. I. 175 aecclesiae paupertati conpaciendo. MLWal.). MLWChron. Ven. Alt. p. 72,29 vestri -tentescompatentes (competentes V) merori necessitudini. MLWal. v. et p. 1039,27. b dolere — Schmerz empfinden, betrübt sein: MLWEpist. Col. 3 p. 243,34 archiepiscopum con-imurconpatimur depositionis incidisse laqueum. c interesse — Anteil nehmen: MLWWett. Gall. 4 eius (Columbani) ... laboribus con-endoconpatiendo MLWeqs. d favere, consentire — geneigt, einverstanden sein (cf. MLWGloss. IV 604,12 St.-S. con-ssusconpassus kafolgenti): MLWDipl. Arnulfi 124 p. 189,37 fratrum ... querimonie -entescompatientes (MLWDipl. Ludow. Inf. 28 p. 139, 11). 2 spec.: a medic. MLWi. q. morbo affici — krank werden: MLWAesculapius 22 p. 34,29 curationes ... adhibendae, ut partes ipsae, quę -pessaecompessae sunt, multum fricentur. MLWMaurus (?) anat. II p. 20,21 ne molli substantia compositum ... facile -returcompatiretur. b mus. MLWi. q. consonare — in Einklang stehen, harmonieren: MLWIoh. Garl. mus. mens. 9,3 (MLWArchMusWiss. Beih. X. 1972) concordantia dicitur esse, quando duae voces iunguntur ..., ita quod una vox potest -icompatiori cum alia MLWeqs. (sim. MLWLamb. mus. quadr. p. 260a. MLWAnon. mus. Sowa 4 p. 116,6. v. et p. 1039,53). B trans. MLWi. q. tolerare — dulden, (v)ertragen (praevalet usus refl.): 1 natur.: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 51,5 rapaces, que nullo alio tempore -unturcompatiuntur se invicem, tempore coitus ... sibi invicem amicantur. MLWAlbert. M. animal. 23,33 non de facili secum -iturcompatitur cycnus anseres vel alterius generis aves, quae eodem secum cibo vescuntur. 2 philos.: MLWAlbert. M. metaph.10,2,9 p. 455,57 (ed. B. Geyer. 1964) differentia ... specie sunt ab invicem maxime differentia; et hoc quidem non habent genere differentia ... et ideo -unturcompatiuntur se ad invicem. 3 theol.: MLWAlbert. M. summ. theol. II 5,25,1,3 p. 272b,40 u- trum culpa diaboli aliquid secum virtutis -aturcompatiatur. 4 rhet.: MLWSumma dict. Saxon. 4 p. 213,15 alie (sc. partes epistolae) adeo sunt conmunes, quod se con-iconpati bene possunt. 5 mus.: MLWFranco Col. cant. mens. 11 p. 249,14 quando duae voces ... in uno tempore prolatae se -icompatiori possunt secundum auditum. p. 251,3.7. cf. p. 1041,64. 6 medic. MLWi. q. accipere — erleiden: MLWPs. Hippocr. phleb. 110 cavendus est nervus, quia, si pungitur, multos et pessimos dolores con-unturconpatiuntur aegroti.
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
—
Lateincompatior
Mittellateinisches Wb.
compatior (conp-, -aci-) , -passus sum, -i . script. et form. : partic. praes. -ten(s): l. 52. inf. praes. -ere: l. 40. …
Verweisungsnetz
3 Knoten, 2 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Kompositum 2
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit compatior
0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
Keine Komposita gefunden — compatior kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.