Eintrag · Mittellateinisches Wb.
- Anchors
- 1 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 2
- Verweise raus
- 0
communico (conm-), -avi, -atum, -arecommunicare. MLWscript. et MLWform.: cum-: MLWl. 3. p. 999,44. comu-: p. 999,26.1000,5. -min-: MLWOrdo Rom. 17,13 cumminicantis. mon-: p. 999,37. adde MLWMarian. chron. a. Chr. 341. ?MLWindic. MLWpraes. -is: p. 999,6. MLWdepon.: p. 999,25sq. 1000,2. I participem reddere, communem facere — teilhaftig machen, teilhaben lassen, beteiligen, zur gemeinsamen Angelegenheit machen: A strictius: 1 impertire, attribuere, impendere — zuteilen, zuweisen, zukommen lassen: a gener.: MLWBeda hist. eccl. 1,25 p. 46,13 ea, quae vos ... optima credebatis, nobis quoque -arecommunicare desiderastis. MLWEpist. var. II 11 p. 315,4 emunitatis preceptum pro munere -arecommunicare. MLWWiduk. gest. 1,33 hanc partem unici solatii Francorum (sc. pigneris sancti) ... -arecommunicare tecum maluit Karolus. MLWChart. Heinr. Leon. 27 p. 37,10 Deus ... regimen nobis ... -arecommunicare dignatus est. dividere — austeilen: MLWHugeb. Willib. 4 p. 95,28 de illo (sc. hydria) -veruntcommunicaverunt vinum. refl. MLWi. q. se omnibus tradere — sich allen mitteilen: MLWCarm. Bur. B 138,3,7 Venus se -atcommunicat, numen generale. b spec.: α philos.: MLWAlbert. M. animal. 1,55 non -antcommunicant animalia ad invicem opera. MLWeth. 4,1,2 p. 276a,21 difficile est, quod suum est, emittere et -arecommunicare in alium. MLWmetaph. 11, 2,2 p. 485,2sq. (ed. B. Geyer. 1964) -arecommunicare ... se ... et -arecommunicare bonitates suas ... summae est libertatis. MLWal. v. et p. 995,56. β eccl. MLWi. q. eucharistia instruere, eucharistiam ministrare — mit dem Abendmahl versehen, die Kommunion austeilen (an): MLWAngilb. inst. 7 p. 299,5sq. quorum (sacerdotum) unus viros, alter ... -etcommunicet mulieres, ut clerus et populus simul -ticommunicati benedictionem ... pariter possint audire. MLWCapit. reg. Franc. 81,16 ut ... eum (infirmum) -etcommunicet, ne sine communione moriatur. 228, 11 ut, qui ... excommunicatus est, ... ei non debeat ... -aricommunicari. MLWCaes. Heist. mirac. II 1,6capit. de Heilewige ..., quam Christus tertia parte sui sacramenti invisibiliter -vitcommunicavit. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 318 familiam curie ... -bimuscommunicabis. MLWal. de ritu haeretico: MLWAdemar. hist. 3,59 de quo (pulvere) si quem posset -arecommunicare, mox Manicheum faciebat rusticus. γ iur. MLWi. q. ad usum concedere — zur Nutzung überlassen: MLWChart. Bern. II 667a p. 724,4 (a. 1269) silvas ... et lapidifodinas, aquas et vias nostras ipsis (fratribus) -vimuscommunicavimus. p. 725,9. MLWChart. Sangall. B 567 -vimuscommunicavimus eis (sororibus) iura nostra et fora. 2 partire, partem dare — teilen (mit), Anteil geben: MLWEpist. Teg. I 31 nobiscum ... ut iubeatis largiendo -aricommunicari capturam husonum. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1069 p. 110,32 -tocommunicato cum ea (regina) solum regni nomine. MLWRahew. gest. 4,32 in cuius (episcopi) arbitratu ... operas suas locaret et onus simul ac honorem -retcommunicaret imperator. al. medial. MLWi. q. diffundi — sich verbreiten: MLWChron. rhythm. Col. 2,8 mores laicales -anturcommunicantur. B latius: 1 referre, exponere — mitteilen, darlegen: MLWHrotsv. Cal. 2,1 ut -tacommunicata invicem compassione patiamur. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1073 p. 165,29 donec ... cum caeteris regni principibus consilium ... -rentcommunicarent. MLWOtto Frising. gest. 2,40 p. 147,17 ut ... -tocommunicato concivium suorum consilio a cepta ... desisterent malicia. MLWal. 2 (communiter) conferre, constituere — (gemeinsam) beraten, beschließen: MLWRuotg. Brun. 49 p. 52,2 (testam.) si ipsum me presentem hęc Deus vobiscum -arecommunicare non siverit. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1075 p. 278,44 rex ... cum suis ... optimatibus consilio minus salubriter -tocommunicato acies ... ordinaverat (MLWTrad. Ratisb. 785 famulus ... -tocommunicato cum amicis suis MLWc. ... se redemit. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1062 p. 80,6 -tiscommunicatis cum Ecberto ... et cum Ottone ... consiliis. MLWDipl. Loth. III. 34 -tocommunicato ... inter se MLWc. MLWOtto Frising. chron. 4,32 p. 224,22. MLWal.). 3 exquirere — einholen: MLWDipl. Heinr. II. 42 eligant ... abbatissam -tocommunicato episcopi sui consensu. MLWTrad. Patav. 1001 p. 336,35 -tocommunicato universitatis nostre consilio ... perceptionem ... duximus commutandam. MLWal. 4 componere, coniungere — zusammenbringen, vereinigen: a gener.: MLWCarm. Scot. I 14,2,6 δέλτα trium personarum -atcommunicat agmen. MLWChron. Grad. p. 39,21 -tocommunicato ... episcoporum concilio. MLWWilh. Apul. gest. 5,344 interitus ... paterni notitia populum -atcommunicat Rogerus. al. associare — zugesellen: MLWGalb. Karol. 21 p. 572,52 castellanum mortuum ... Christo -bantcommunicabant sacerdotes. b spec.: α iur.: MLWChart. Burgenl. I 82 p. 54,3 (a. 1208) prima ... meta ville ... incipit ab oriente ... -anscommunicans metas cum terra Nicolai. MLWibid. MLWal. symbolice: -tacommunicata manu MLWi. q. una (cum) — zusammen (mit), gemeinsam: MLWChart. Eberb. 85 p. 162,11 (a. 1213) -tacommunicata manu et pari consensu ... vendidimus (MLWChart. Wetzlar. I 83 p. 27,18 vendidit ... -tacommunicata manu filie sue. MLWal.). MLWChart. Otterb. 23 ego cum uxore mea ... -tacommunicata manu et consensu abrenuntiavi. cf. supra p. 743, 11sqq. β pharm.: MLWAntidot. Sangall. p. 90,26 -iscommunicis has (species) ... in pulverem reductas ... et commiscueris. II participem vel communem esse vel fieri — teilhaftig oder gemeinsam sein, werden: A strictius MLWi. q. participari, partem capere, in partem venire, communiter habere — teilhaben (an), Anteil nehmen oder bekommen, teilnehmen: 1 gener.: MLWWillib. Bonif. 6 p. 34,28 ut familiaritate ac communione ... pontificis ... -retcommunicaret. MLWVita Hildulfi 12 necessitati -anscommunicans (cf. Vulg. Rom. 12,13). MLWRuotg. Brun. 16 quod nequaquam reproba esse posset causa, cui talis vir -arecommunicare vellet. MLWDipl. Conr. II. 206a p. 280,19 quatinus ... illorum, qui ... contulerunt, meritis ... -emuscommunicemus. MLWRud. Trud. epist. p. 319,33 idolatriae. MLWChart. Rhen. med. I 444 -arecommunicare beneficiis et mercedis fieri particeps. MLWal. v. et p. 996,48.997,49.1000,3. 2 spec.: a iur.: MLWTrad. Frising. 1482 (ante 1100?) iure proprietatis sive iure con-andiconmunicandi. MLWChart. Advoc. 83 p. 42,24 fratres ... in sectione lignorum mihi ... -bantcommunicabant in silvis. in formula poenae MLWi. q. suscipere — sich zuziehen: MLWTrad. Frising. 3 (a. 748/50) ut ... -etcommunicet causam (5 p. 31,26 cum ... Dei genetrice Mariam. 15). 24a cum ... Dei genetrice -eturcommunicetur sententiam (24c. 49 cum ... Dei virginem comu-eturcomunicetur MLWs.). cf. p. 1009,31sqq. b philos.: MLWAlbert. M. pol. 2,1d p. 91b,2 contra rationem civitatis est in nullo -arecommunicare; ... primum necesse loco -arecommunicare (p. 1260b, 41 κοινωνεῖν). MLWmetaph. 11,1,13 p. 479,17 (ed. B. Geyer. 1964) nisi sit intellectus desiderium inferiorum motorum ... ad -andumcommunicandum esse MLWeqs. c theol.: MLWAlbert. M. euch. 4,1,2 p. 332b,19 prima communio, qua fonti omnis gratiae per sacramentum -amuscommunicamus. 4,6 p. 337b,36. d eccl. MLWi. q. (sacramento eucharistiae) participari, (eucharistiam) accipere vel sumere — (an der Kommunion) teilnehmen, (das Abendmahl) empfangen, kommunizieren: MLWPirmin. scar. 25 corpus et sanguinem Christi -arecommunicare (Vita Audom. 14 [MGMer. V p. 762,13] -monicandocommonicando. MLWVita Gamalb. 7 corpori et sanguini dominico ... -arecommunicare. MLWal.). MLWBeda hist. eccl. 2,5 p. 91,25 oblationi sacrosanctae. MLWEkkeh. IV. bened. I 14,18 dono -atcommunicat amplo Benedictus. MLWBerth. (?) annal. praef. p. 269,10 post ... -tamcommunicatam ... Christi eucharistiam. MLWAlex. Min. apoc. prol. p. 6,16 corporis Domini. saepe. absol.: MLWSteph. Edd. Wilfr. 60 p. 257,1 episcopi ... panem ... frangentes -veruntcommunicaverunt. MLWOrdo Rom. 17,13 cu-antcummunicant (-entcommunicent M) omnes. MLWWalahfr. exord. 23 p. 502,29 de -andicommunicandi varietate. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 296,10 in haec verba -vitcommunicavit. MLWCaes. Heist. hom. exc. 206 de manibus eius (pontificis) -turuscommunicaturus clericus. MLWChart. Francof. 290 p. 143,42 ad altaria collateralia. saepe. B latius: 1 congruere, convenire — übereinstimmen, (sich) entsprechen: a philos. et natur.: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 46,5 transitus et reditus avium in aliquibus -antcommunicant et in aliquibus differunt. 4 p. 120,2 falco ... peregrinus -atcommunicat cum sacro in venatione ... in eo, quod MLWeqs. MLWal. MLWWalth. Agil. med. 128 causon synochides -atcommunicat cum causone et sinocho in causa MLWeqs. MLWAlbert. M. veget. 6,72 cassia ... -atcommunicat in multis cum cinamomo. MLWanimal. 1,16 in substantia ... membrorum quaedam (animalia) participando -antcommunicant et quaedam participando discrepant. 1,151 parvi sunt occuli et inter se -antcommunicant. MLWmetaph. 11,1,14 p. 480,9 (ed. B. Geyer. 1964). MLWal. b math. MLWi. q. (secundum quantitatem communem) convenire — (hinsichtlich einer gemeinsamen Größe) entsprechen: MLWAlbert. M. metaph. 1,2,10 p. 27,69 (ed. B. Geyer. 1960) diametrum ... lateri neque -aricommunicari in numero pari neque in numero impari MLWeqs. 5,3,5 p. 263,81sqq. diameter circuli chordae non -atcommunicat et sunt quaedam lineae -antescommunicantes et quaedam incommunicantes; et si linea componeretur ex atomis, omnis linea -retcommunicaret omni lineae. c mus.: MLWGuido Aret. (?) arithm. mus. p. 58b subiugales ... in finalibus et superioribus -antcommunicant. 2 conversari, commercium habere, familiariter uti — verkehren, Umgang haben, umgehen (mit): MLWLeg. Wisig. 2,1,6 p. 52,3 qui illi -arecommunicare (-aricommunicari MLWsim. MLWvar. l.) presumserit. MLWCapit. reg. Franc. 28,38 nequaquam -enturcommunicentur presbyteri contumaces cum clericis, qui in capella regis habitant. MLWConc. Karol. 39A,70 qui excommunicatis per domos -anturcommunicantur (MLWCapit. reg. Franc. 243 p. 160,28sq. alienis ... -arecommunicare peccatis -andocommunicando e. MLWRegino chron. MLWa. 869 p. 97,34. MLWal.). MLWLibell. de conv. Baiuv. 7 cum sacro fonte renatis -arecommunicare. MLWAndr. Strum. Ioh. 21 ad capitulum ... cum ... conversis comueis -arecommunicare ... non erat licitum. MLWChart. Turic. 303 p. 186,14 ne aliqua (fratribus) communione -entcommunicent. MLWOtto Frising. gest. 1,61 p. 88,11 eum (Chrisostomum) in propria civitate declinans nec -arecommunicare volens Epiphanius. MLWStatut. ord. Teut. p. 21,12 quomodo sani fratres -entcommunicent infirmis. MLWChart. Westph. VII 1713 ne quis ... militi ... -etcommunicet verbo, cibo, potu, emptione, vendicione, igne, aqua MLWeqs. saepe. de coitu: MLWGisleb. Mont. chron. 58 ei (Agneti) in lecto nequaquam -veratcommunicaverat. 108 p. 153,23. 3 versari — beteiligt sein (an): MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1079 p. 321,38 scientes legati ... se ... his omnibus (sc. actionibus) contra fas ... -assecommunicasse. 4 coniunctum esse, (simul) pertinere — verbunden sein, in Verbindung stehen, (gleichzeitig) zugehören: a spectat ad homines: MLWAmalar. off. 3,23,19 sacrificium ... offertur ... pro nobis ... sacerdotibus, qui -amuscommunicamus (-vimuscommunicavimus P3) sanctae Mariae et apostolis in uno Domino. MLWAlbert. M. eth. 9,1,2 p. 562a,35 ad ... modum amicitiae videntur referri illi, qui in philosophia -antcommunicant. p. 563a,5 ad quem (modum) -vitcommunicavit in contractu. MLWibid. MLWal. MLWpartic. MLWpraes. -antescommunicantes in titulo orationis missae (cf. J. A. Jungmann, Missarum sollemnia. II. 41958. p. 213sqq.): v. p. 996,33. MLWrefl. MLWi. q. se consociare — sich vereinigen: MLWChart. Col. III 88 p. 62,32 (a. 1274) falso imponunt eisdem (Iudaeis), quod ... se corde pueri -antcommunicant interfecti. b spectat ad res: MLWOtto Frising. gest. 1,55 p. 78,15 oppositum, quod se dividendo pluribus -atcommunicat et -andocommunicando dividit. MLWAlbert. M. animal. 1,482 de locis, quae pluribus membris -antcommunicant. 1,483 dicuntur asscellae -arecommunicare cordi et pars, quae post aurem est, dicitur -arecommunicare cerebro. MLWal. MLWConr. Mur. summ. p. 69,21 (ed. W. Kronbichler. 1968) idem adiectivum utrique (verbo) con-atconmunicat. 5 accedere — hinzukommen: MLWChart. Quedl. 16 p. 14,28 (a. 1174) -antecommunicante ... conventus assensu.
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
—
Lateincommunico
Mittellateinisches Wb.
communico (conm-) , -avi, -atum , -are communicare . script. et form. : cum-: l. 3. p. 999,44. comu-: p. 999,26.1000,5. …
Verweisungsnetz
3 Knoten, 2 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Kompositum 2
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit communico
0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
Keine Komposita gefunden — communico kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.