commodus

commodus (conm-, como-), -a, -um. MLWscript.: quo-: p. 983,47.56.984,59.64. adde MLWConc. Merov. p. 200,7. MLWIonas Bob. Ioh. 18 p. 342,4. MLWal. -t(us): p. 984,64. MLWabl. MLWsg. -u: p. 983,72. MLWstruct.: MLWc. MLWdat.: passim. MLWc. gen.: p. 983,7. MLWc. MLWabl. supin.: p. 983,6. ad: p. 983,15. I adi.: A de rebus (de gente: p. 983,7): 1 aptus, conveniens, decens, idoneus — passend, entsprechend, angemessen, geeignet (cf. MLWGloss. I 441,50 St.-S. -iuscommodius gimahhor vel scazlvomira): a strictius: MLWAldh. virg. I 56 p. 316,4 hoc nostris usibus -umcommodum et utilitati profuturum (MLWDipl. Karoli III. 88 p. 142,29 monasteriolum humanis ... comodum et conveniens u.). MLWTransl. Pus. 1 (praef.) duritia ... rationibus -iscommodis et exemplis labefacta ... est. MLWEpist. Worm. I 21 p. 39,22 non est his locus ulterius ac -uscommodus. MLWBenzo ad Heinr. 5,6 p. 652,39 Hierosolimam petamus christianis -amcommodam. MLWThietm. peregr. 3,22 agro ... tam florido quam pascuo -ocommodo. al. proportionatus — den (Körper-)Proportionen entsprechend: MLWWiduk. gest. 2,36 p. 97,7 venter. b latius MLWi. q. dignus — wert, würdig: MLWMirac. Wandr. 1,1 (MLWMGScript. XV p. 406,17; MLWs. IX.) stupenda miraculorum signa -aquecommodaque relatu. MLWEgbert. fec. rat. 1,1749 gens inimica Deo, nullius -acommoda honoris. 2 utilis, saluber, lucrosus — dienlich, nützlich, vorteilhaft (cf. MLWGloss. I 445,39 St.-S. -iuscommodius scazlomira. v. et p. 982,66): MLWBeda hist. eccl. 5,15 p. 317,6 de cuius (Adamnani) scriptis aliqua ... huic historiae inserere -umcommodum fore legentibus reor (cf. MLWThangm. Bernw. 11 -umcommodum duxi. MLWDipl. Heinr. IV. 466 p. 631,11 sicuti -iuscommodius anime defuncti censuerint. MLWal.). MLWTrad. Ratisb. 70 utilis nimium et -acommoda consuetudo. MLWDipl. Arnulfi 66 id nobis ... et ad mortalem vitam ... deducendam et affuturam ... obtinendam -umcommodum provenire confidimus (MLWDipl. Conr. I. 34. MLWDipl. Heinr. I. 7). MLWDipl. Otton. I. 299 utilia simul et -acommoda ... subsidia. MLWChart. Raitenh. 188 cautum est et -umcommodum ... actus fidelium ... memorie commendare. MLWal. 3 iucundus, facilis, expeditus — angenehm, bequem, praktisch: MLWHugeb. Willib. 1 p. 88,35 crucis signum ... ad -acommoda diurni orationis sedulitate habere. MLWHraban. epist. 5 p. 388,27 opus non ... pernecessarium ..., sed ... magis -umcommodum, cum plurimorum ... sententias in unum contraxerim. MLWThangm. Bernw. 19 ea via -iorcommodior est visa. Catal. Mediol. (MLWMGScript. VIII p. 109,27) hospitale comodum. MLWal. v. et p. 1048,23. 4 opportunus — günstig: a de loco: MLWChart. Babenb. 182 p. 248,25 (a. 1212) propter -amcommodam vicinitatem castri sui. b de tempore: MLWAgius epic. Hath. 348 nulla est perfectior aetas ... nullaque -iorcommodior quam haec MLWeqs. B de anim.: 1 acceptus — genehm: MLWDipl. Heinr. II. 151 ut ... habeant potestatem ... sibi -umcommodum advocatum ipsi loco ... supereligendi (152.153). MLWChart. Heinr. Leon. 64 p. 95,37 utilior ac -iorcommodior ... substituatur advocatus. 2 affabilis, comis — umgänglich, freundlich: MLWGerh. August. Udalr. I 27 p. 413,44 cum eo manentibus dulcem et -umcommodum se exhibebat episcopus. 3 mitis, mollis — sanft: MLWEkkeh. IV. bened. I 18,11 nusquam gressores memorantur -iorescommodiores (gloss.: mitiores ad equitandum). II subst. neutr.: A strictius: 1 utilitas, emolumentum — Nutzen, Vorteil, Interesse(n): a in univ.: MLWLeg. Burgund. const. I 53,1 speciem praedictae legis non minus dispendii ... exhibere quam -icommodi. MLWLeg. Wisig. 1,1,3 nullo privatim -ocommodo, sed omnium civium utilitati communi. MLWLiutg. Greg. 2 p. 70,10 non gregis lucra, sed -acommoda nostra semper quaerentes. MLWDipl. Arnulfi 150 p. 229,27 postposito omni seculari honore et -ocommodo. MLWHrotsv. gest. 610 non sua sollicitans, patris sed -acommoda tractans. MLWTrad. Frising. 1463 (de commutatione) ita est ... pro communi comodo ... stabilitum. MLWChart. civ. Vratisl. 7 pro quomodo pauperum damus ospitali ... talem libertatem. MLWChart. Tirol. 1036 p. 82,15 si ecclesias ... pia ... affectione respicimus, nostris consulte -iscommodis providemus. MLWAlbert. M. metaph. 1,1,4 p. 6,69 (ed. B. Geyer. 1960) praeter ... aliam adiunctam delectationem vel -umcommodum vel incommodum MLWeqs. saepe. in -umcommodum MLWi. q. in favorem — zugunsten: MLWOtto Frising. gest. 1,48 eum in -umcommodum causae suae adversus episcopum inclinant. b c. colore quodam: α prosperitas, salus — Gedeihen, Wohl: MLWConc. Merov. p. 186,2 quid quomodo principis, quid salute populi utilius conpeterit. MLWOtto Frising. gest. 1,17 plus familiaris rei ... quam communi -ocommodo consulens. MLWChart. Babenb. 410 pro nostri honore nominis et terrarum nostrarum generali -ocommodo. MLWal. β levamen — Hilfe: MLWBeda hist. eccl. 3,9 p. 145,20 ut ... per haec infirmis multum -icommodi adferrent. γ abl. -ocommodo MLWi. q. gratiā, causā — im Interesse (von), um ... willen: MLWDipl. Otton. I. 420 homines ... cuiuslibet necessarii -ocommodo hac via transeuntes. 2 ratio, condicio, facultas commoda — Bequemlichkeit: a compendium — Erleichterung: v. p. 1048,42. b iucunditas, pax — Annehmlichkeit, Ruhe: MLWConc. Karol. 39^B,21 ut in eis (famulis) animae potius salutem quam -umcommodum terrenum quaerant sanctimoniales. MLWStatut. ord. Teut. p. 70,4 frater, qui ... egritudines patitur, per quas turbat -umcommodum ceterorum, debet seorsum poni (MLWsim. p. 108,2). de valetudine: v. p. 980,32. c in -ocommodo MLWi. q. aditu facilis — bequem erreichbar, am Wege: MLWHugeb. Willib. 3 p. 91,13 oratoria, que illis in -ucommodu fuerunt, orando petiverunt. B latius: 1 gener.: a res necessaria(e), subsidium, victus — Bedarf, (Hilfs-)Mittel, Unterhalt: MLWConc. Karol. 36,20 ubi -umcommodum necessarium possit adquiri. MLWCand. Fuld. Eigil. I 21 in cibo et potu atque aliis quibuslibet -iscommodis monasticae vitae congruentibus. MLWVita Willib. p. 17,35 -acommoda itineris secum tollentes. MLWChart. Heinr. Leon. 4 p. 5,32 ut non dehabeant -umcommodum (como-comodum C) temporale. MLWal. b bonum, beneficium, donum — Gut(es), Wohltat, Gabe: α in univ.: MLWWalahfr. Wett. 853 si mihi defuerint praesentis -acommoda vitae (de tempore concesso; de eo quod confert ad vitam: MLWCand. Fuld. Eigil. II 21,34 circulus ecclesiae ... interius complectens -acommoda v. [MLWsc. sacramenta]. MLWWipo gest. prol. p. 6,15 qui [principes] ... sequentis v. -acommoda minus attendunt). MLWAgius epic. Hath. 72 dicere ..., quanta ego vobiscum -acommoda perdiderim. MLWTransl. Eug. Tolet. MLWadd. 2 (MLWRevBén. 76. 1966. p. 283) ob recuperanda pristinae sanitatis -acommoda. MLWOtloh. prov. G 21 (ed. W. C. Korfmacher. 1936) superbire pro temporalibus -iscommodis. MLWal. β occasio — Chance: MLWWaltharius 1220 non adeo sunt desperanda salutis -acommoda MLWeqs. γ opportunitas — günstige Gegebenheit, Bedingung: MLWBruno Querf. fratr. 2 p. 35,8 (ed. J. Karwasińska. 1973) ut ... essent ... tripla -acommoda (postea: tria maxima bona) querentibus viam Domini, hoc est ... cenobium, ... solitudo, ... evangelium paganorum. MLWibid. MLWal. 2 iur.: a appendicium usui aptum, utilitas (ad fundum pertinens), ius, locus usurae — nutzbares Zubehör, (zum Grundstück gehörige) Nutzbarkeit, Nutzungsrecht, -möglichkeit: α in univ.: MLWChart. Fuld. B 213 p. 313,22 (a. 780/97) loca cum omnibus adiacentiis et terminis et -iscommodis (item de pertinentiis: MLWChart. Rhen. inf. I 65 p. 30,11 res ... cum ... cunctis adiacentibus silvarum et aquarum et pascuarum -iscommodis. MLWTrad. Ratisb. 310 cum multis -iscommodis ad idem [praedium] pertinentibus, idest pratis, piscationibus MLWeqs. MLWal.). MLWChart. civ. Hild. 295 (a. 1265) via -icommodi mei ... non durabit diutius nisi ad tempora vite mee. adde: MLWChart. Worm. 300 (a. 1261) que (curia) nimis arta ... ad exercendas in ea utilitates et -acommoda videbatur. β de fundo utilitati communi destinato MLWi. q. almeinda — Allmende: MLWChart. Friberg. I 23 (a. 1259) ut ... burgenses de eo (allodio) -umcommodum ordinent civitati, tale videlicet, quod veweide ... nuncupatur. b lucrum — Gewinn (cf. MLWGloss. I 64,18 St.-S. con-umconmodum lucrum kauuin. II 286,34 -iscommodis givûrin. MLWal.): α proventus, reditus — Ertrag, Einnahme: MLWDipl. Loth. III. 12 qui (comes) ... -umcommodum fratrum rapuerat. MLWibid.: nec sic ... condignum suscepere -umcommodum. praestatio, stipendium — Abgabe, Beitrag: Const. I 338,4 p. 485,7 (a. 1191) cum ... pedagiis tam in comodis expeditionum quam in aliis omnibus (p. 485,10). β de fenore ut vid.: MLWGloss. II 311,3 St.-S. -iscommodis inhiat ana lehanum ana ilit. c pretium, praemium — Vergütung: α de mercede iudicum sim. MLWi. q. sportula — Gebühr, Sportel: MLWLeg. Burgund. const. I p. 32,8 notariis ... iudicum pro iudiciorum -iscommodis ... singulos tremisses censuimus posse sufficere. p. 32,10 minora -acommoda. MLWLeg. Wisig. 2,1,26 p. 72^a,21 de -iscommodis adque damnis iudicis vel saionis. β de donis, pecuniis corruptionis gratia oblatis (interdum expressius MLWi. q. munus, corruptio — Spende, Bestechungsgeld): MLWLeg. Burgund. const. I p. 31,6 ut nullus aliquid de ... iudiciis praemii aut -icommodi nomine a qualibet parte ... praesumat accipere. MLWLeg. Wisig. 9,2,1 si hi, qui exercitui prepositi sunt, -iscommodis corrupti aliquem ... domum redire permiserint. MLWConc. Merov. p. 186,8 ut ... ille ... debeat ordinari, quem ... clerus vel populus ... absque ullo qu-oqummodo (-ocommodo MLWvar. l.) vel datione pecuniae elegerint. MLWal. γ de emptione munerum spiritualium: MLWChart. Stir. I 1 p. 2,17 (a. 798) quod sacri ordines ... cum datione -icommodi conferantur. d proprietas, faculta(te)s — Eigentum, Vermögen: MLWLeg. Burgund. Rom. 46 omnis cognatio possessoris -iscommodis (quo-quommodis A5, -tiscommotis A4) adquiratur.