colloco

colloco (conl-), -avi, -atum, -arecollocare. MLWscript.: culc-: p. 863,14sqq.18sq. adde MLWLex Sal. Merov. 37,3. MLWal. calc-: MLWLex Sal. Karol. 39 (var. MLWl.). 59 (var. MLWl.). colc-: MLWLex Sal. Karol. 52,2 p. 516,21 (var. MLWl.). colo-: p. 861,48. adde MLWLex Sal. Karol. 42,9 (var. MLWl.). -lic(o): p. 863,13. -lec(o): p. 863,17. -leg(o): p. 863,17. MLWdepon.: p. 864,2. MLWrhythm. collócat: p. 862,50. I proprie: A obi. anim.: 1 strictius: a (com)ponere — (zurecht-)legen, -setzen, -betten (fere de corpore eiusque partibus; MLWrefl. et MLWmedial. MLWi. q. decumbere, assidere — sich niederlegen, setzen): α in univ.: MLWEigil Sturm. 8 (ed. P. Engelbert. 1968) -antescollocantes ... se (colloquentes ... inter se var. MLWl.) ibidem pariter ... manserunt. MLWTransl. Eug. Tolet. 6 (MLWRevBén. 76. 1966. p. 262) cum se cubitum ... -assetcollocasset. MLWHrotsv. Mar. 586 mater ... -atcollocat angusto praesepi membra tenella Christi (MLWCarm. Cantabr. 11,1^a,7 somno m. dum -atcollocat). MLWWilh. Hirs. const. 2,22 p. 1069^B nec ante laterna ... exstinguitur, quam ille (frater) -eturcollocetur. Vita Heinr. IV. 1 p. 10,24 hos (morbis confectos) ipsemet ... -batcollocabat. MLWVita Landel. Ettenh. 3,10 (MLWAnalBoll. 73. 1955. p. 113,3) cum aliis ad reficiendum se -vitcollocavit. MLWConsuet. Marb. 119 (Spicil. Friburg. X. 1965) unusquisque ... levato coopertorio honeste se -etcollocet. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 155,2 debet ... falco ... -aricollocari super manum investitam ciroteca. al. expressius MLWi. q. se prosternere — sich hinwerfen: MLWChron. Salern. 147 p. 155,34 uxor illius ... super eum ingenti fletu se -vitcollocavit. β sepelire — beisetzen, bestatten: MLWConc. Karol. 12 p. 67,2 sanctissima -anscollocans condidi corpora. MLWTransl. Marci in Aug. 9 p. 65^a,9 -vitcollocavit reliquias in novo scrinio. MLWGerh. August. Udalr. I 13 p. 403,14 locus, in quo corpus sanctae Afrae -tumcollocatum fuisset. MLWThietm. chron. 7,48 corpus ... ad patres suos -arecollocare. saepe. cf. p. 863,36. in ritu MLWliturg.: MLWGerh. August. Udalr. I 4 p. 393,1 die parasceue corpus Christi superposito lapide -vitcollocavit. γ deducere — (hin)bringen: MLWChron. Fred. 4,90 p. 167,29 vixatus a febre con-aturconlocatur in scava. δ in rectam positionem redigere — in die richtige Haltung bringen: MLWNotker. Balb. gest. 2,10 p. 66,7 membris compositissime -tiscollocatis ... stetit iuxta patrem. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 161,4 si manus falconarii ... giretur, ut -etcollocet falconem. ε refl. MLWi. q. ordine consistere — sich formieren, antreten: MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 152,28 postquam fratres se -verintcollocaverint, ... ad refectorium vadunt. b constituere, locum (congruuum) assignare — hinsetzen, einen (bestimmten) Platz anweisen: α gener.: MLWNotker. Balb. gest. 2,6 p. 54,2 rex vocavit eum ad convivium suum et inter medios proceres -vitcollocavit. MLWBenzo ad Heinr. 3,10 p. 626,47 qui (Pluto) eum (Gotefridum) secus Iudam protinus -vitcollocavit. MLWal. MLWc. sensu congregandi: MLWCarm. de Karolo et Leone 323 inpubem pariter plebem castasque puellas con-atconlocat Karolus in luco. MLWGerh. August. Udalr. I 6 p. 394,48 debilibus ... in sua praesentia -tiscollocatis ... refectionem apponi praecepit. β in ritu coronationis: MLWWiduk. gest. 2,1 p. 64,3 duces ... congregati in sixto basilicae Magni Karoli cohaerenti -aruntcollocarunt novum ducem in solio ibidem constructo. MLWOtto Frising. gest. 2,3 rex coronatus in sede regni Francorum, quae in eadem aecclesia a Karolo Magno posita est, -aturcollocatur. MLWal. cf. p. 862,59. 2 latius: a sedem attribuere, domicilium dare — ansiedeln, ansässig machen, einweisen (refl. MLWi. q. residere — sich niederlassen: l. 35.54): α in univ.: MLWCapit. Saxon. 10 ut ... habeat rex licentiam ... malefactorem ... infra sua regna ... -arecollocare. MLWVita Corb. 1 ad ... ęcclesiam ... se con-vitconlocavit MLWeqs. MLWHrotsv. Pel. 35 -atcollocat ... socios populato rure nefandos. MLWOtto Frising. gest. 1,34 p. 53,32 quos (opifices) ... in Palermo ... -anscollocans. MLWChron. Reinh. MLWa. 1213 p. 582,11 praepositus decernitur -aricollocari in dormitorio (i. casula eremitae). MLWal. in sede caelesti: MLWCand. Fuld. Eigil. II 6,6 quem (Hludwicum) Deus ... con-etconlocet in regnum lucis. MLWHraban. carm. 35,8 te Christus ... -etcollocet ipse polo. MLWVita Hildulfi 1 quos (homines) in domo patris sui mansione -retcollocaret Dei filius. MLWal. cf. p. 860,44. β de colonis: MLWCapit. reg. Franc. 132,4 si aliquis ... in sua portione con-tusconlocatus locum reliquerit. Regesta Alsatiae 462 p. 293,16 (ed. A. Bruckner. 1949) unusquisque de familia ecclesiae ..., si -tuscollocatus non fuerit MLWeqs. MLWDipl. Heinr. III. 12 p. 16,11 homines atrahere et colocare super ... ecclesie terras ad comanendum et delaborandum. MLWTrad. Salisb. I 286 quin in possessiones monasterii iure colonum -enturcollocentur. MLWal. γ de monachis: Regesta Alsatiae 49 (ed. A. Bruckner. 1949; MLWc. 669) ut monasterium ... construeret ac ... inibi monachos -retcollocaret. MLWEpist. var. I 3 p. 498,7 ubicunque vel apud quemlibet iungere se vel con-areconlocare potuerit in professione frater MLWeqs. MLWDipl. Heinr. IV. 255 monachi de Cluniaco ad ... ecclesiam Rimesingun sitam transmissi et -ticollocati (collati MLWvar. l.). MLWChart. Babenb. 113 p. 149,13 dux Heinricus ... Wiennę in predio suo ... eos (Scotos) -vitcollocavit. MLWal. b in statione locare — stationieren, einquartieren (usu milit.): MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 766 in Bituricas Francorum scaram con-vitconlocavit Pippinus. MLWOtto Frising. gest. 1,18 in Spirensi ... civitate ... presidia -antcollocant. MLWal. per MLWcompar.: MLWChart. Babenb. 140 p. 182^a,1 (a. 1203) quatinus Salzburgensem archiepiscopum eiusque successores ... ceu milites strennuos in suo clarissimo -etcollocet palatio Christus. refl. MLWi. q. considere — Stellung beziehen: MLWChron. Fred. 4,78 p. 160,9 se locis tutissemis per rupis ... con-antesconlocantes. c removere — abschieben: MLWTransl. Viti 4 p. 36,3 ut ... Hildwynum ... in monasterio Corbeya tamquam in exilium -retcollocaret. d conducere — an-, einstellen: MLWCapit. reg. Franc. 63,13 ut nullus de Iudeis in die dominica christianum hominem in suo opere -arecollocare presumat. B obi. res: 1 strictius: a imponere, affigere — hineinstellen, aufsetzen, anbringen: MLWWett. Gall. 38 eum (cereum) -anscollocans in candelabro. MLWTheoph. sched. 3,52 p. 229,14 accipe partem auri ... et -acolloca super eam fila. MLWibid. MLWal. in imag.: MLWHraban. epist. 34 p. 468,13 eas (species florum scripturae) ... in calatho pectoris sui -entcollocent. b condere, deponere — bergen, aufbewahren: MLWVita Bonif. II 10 lotia in testaceum vas -vitcollocavit. MLWChart. Babenb. 27 p. 37,33 (cod. B; MLWa. 1261) que (privilegia) -tacollocata ad servandum ... amisimus. in imag.: MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 397,11 ne seges virtutum ... grandine ... necaretur, sed tempestiva maturitate ... in horreis Christi -returcollocaretur. c reponere — zurückstellen: MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 152,22 donec utensilia missę ... complicata fuerint et -tacollocata. d comportare, cumulare — zusammentragen, (auf)stapeln: MLWChron. Fred. 4,8 quos (libros) in una domo con-tisconlocatis ... concremare iussit. MLWChart. Livon. A I 453 p. 569,15 (a. 1277) liberos ... portus ... pro -andiscollocandis mercibus in ipsis. e ponere, locare — hinstellen: α in univ.: MLWMappae Clavic. 213 illam (virgulam) ... in planum -escolloces MLWeqs. MLWOtto Frising. chron. 8,18 p. 417,7 quidam simpliciores ... in ... valle Iosaphat ... lapillos seu aliam metam -antcollocant. MLWWilh. Rubruqu. itin. 2,3 (Sinica Franciscana I/3. 1929. p. 173) -antcollocant bigas cum arcis ... prope domum. MLWal. β de aedificiis sim. MLWi. q. exstruere, fundare — errichten, aufschlagen, anlegen: MLWAldh. virg. I 43 p. 295,16 in baptisterio ..., ubi seni ... gradus -anturcollocantur. MLWEinh. Karol. 11 in ripa castris con-tisconlocatis (MLWWiduk. gest. 2,14). MLWCand. Fuld. Eigil. I 14 in ... ecclesia duas cryptas ... con-vitconlocavit. MLWTransl. Viti 3 p. 34,6 ut ... monasterium ibidem -rentcollocarent. MLWChart. Babenb. 51 p. 67,36 (a. 1177) ut ... nec stabula ... aut apiaria illic -enturcollocentur. MLWal. in imag.: MLWAldh. epist. 4 p. 486,18 fundamentum ... ecclesiae et firmamentum fidei ... in Christo et ... in Petro -tumcollocatum. 2 latius: a ordinare, conscribere — anordnen, -setzen, -schreiben: α math. et geom.: MLWHerig. reg. 1 p. 209,20 quoto (ordine) fuerint multiplicandi ipsi (numeri) post primam unitatem -ticollocati. MLWMathem. var. Bubnov p. 274,5 novenarium ... -acolloca supra centenarium. al. de lineis MLWi. q. dirigere, ducere — ziehen: MLWPs. Boeth. geom. 53 (ed. M. Folkerts. 1970) in contrarium -tascollocatas (collatas MLWvar. l.) lineas. 58 quae (parallelae) in eadem plana superficie -taecollocatae ... in neutra parte concurrunt. 115 rectam lineam -arecollocare. β mus.: MLWPs. Odo Clun. mus. p. 274^a ibi (sc. certo loco in figura) signum ... quartae vocis -biscollocabis. MLWAnon. mus. plan. Coussemaker p. 497^b,15 tertius et quartus tonus in b vel e -anturcollocantur. MLWHier. Mor. mus. 10 p. 47,16 singulae ... coniunctiones (sc. syllabarum cum litteris) in singulis et in determinatis digitorum articulis ... -anturcollocantur. b comparare — aufeinanderdrücken, ‘zusammenbeißen’: MLWIoh. Iamat. chirurg. 6,3 si ... hac instante passione (sc. dislocatione ossis mandibularis) ... partes ... inferiores vel superiores -tecollocate emineant. c firmare, obserare — befestigen, verriegeln: MLWRhythm. 37,3,2 ostia -atcollocat ferro avarus. II translate: A obi. anim.: 1 instituere — einsetzen: MLWLeo III. epist. 5 p. 95,4 qualiter vestra ... imperialis potentia sine consultu apostolatus nostri nequaquam eum (archiepiscopum) aliubi con-areconlocare voluit. MLWMirac. Pirmin. 7 Garemannus ... in id officii (sc. abbatiam) -anduscollocandus apparuit. MLWCod. Lauresh. 1147 in offitia camerariorum nos -antescollocantes. MLWVita Vicel. 276 prepositum Sygebergensem Thiedericum -atcollocat in sedem cesar ... Liubicensem. MLWChart. Raitenh. 354 divina clemencia, que in principatus nos solium -vitcollocavit. MLWal. cf. p. 861,25sqq. restituere — wiedereinsetzen: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 748 Tassilonem in ducatu Baioariorum con-vitconlocavit Pippinus (MLWAnnal. Einh. restituit). 2 inserere (inter) — versetzen (unter): a suscipere — aufnehmen: MLWRimb. Anscar. 5 inter agmina martyrum -aricollocari. MLWVita Rimb. 21 inter consiliarios eius (regis) -aricollocari. MLWal. b relegare — verweisen: MLWOtto Frising. chron. 6,35 Philippus ... a Romano episcopo inter penitentes -tuscollocatus ... est (cf. Rufin. hist. 6,34). 3 subicere, subigere — unterstellen, -werfen: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 789 Sclavos sub suo dominio con-vitcolloco rex Karolus. MLWDipl. Heinr. III. 103 p. 131,13 in ... tuitionem nostram et sub potestatem episcopi loci illius -vitcollocavit ecclesiam. MLWChart. Babenb. 116 p. 152,27 religiosos ... viros sub nostre iuriditionis potestate -toscollocatos. 4 inducere — veranlassen (zu): MLWEpist. Worm. I 41 in spem maximam ... -atcollocat pauperem facilis locus veniendi ... ad divitem. 5 proponere — vor Augen stellen: MLWDipl. Conr. III. 132 p. 239,39 (ed. F. Hausmann. 1969) fidelissimos quosque ... ceteris ... devotis in exemplum et bone spei signum -arecollocare. 6 in matrimonium dare — verheiraten: MLWChart. Lamb. Leod. 712 p. 307,22 (a. 1279) quocienscumque ego aliquem de filiis seu filiabus meis in matrimonium -bamcollocabam. adde: MLWGerh. Sted. annal. p. 209,6 donec ... viri thoro eam (filiam) -retcollocaret. B obi. res: 1 statuere, determinare — festsetzen, -legen, bestimmen: a iur.: α t. t. in lege Salica solem -arecollocare MLWi. q. solem occasum praefigere — Sonnenfrist setzen (cf. MLWBrunner, Rechtsgesch. II. p. 448sq.): MLWLex Sal. Merov. 56,5 si non venerit, -licetcollicet (-etcollocet MLWvar. l.) ei solem (inde MLWLex Sal. Pipp. 91,1 culcit [culcet MLWvar. l.]. MLWLex Sal. Karol. 59 culcet [ -etcollocet, culcato MLWvar. l.]). 57,1 (rec. AC) septem de illos rachineburgios ... 〈ante〉 culcatum solem (collecato sol, collegato sole MLWvar. l.; MLWrec. B -ocolloco sole) ... culpabiles iudicentur (inde MLWLex Sal. Pipp. 92,1 culcati sole. MLWLex Sal. Karol. 60,1 sole culcato [ -ocolloco MLWvar. l.]). MLWibid. saepe (v. MLWind.). β usu vario: MLWChart. Ital. Ficker 108 p. 152,36 (a. 1138) canonici ... -veruntcollocaverunt ei (Uchezoni) terminum. condicere — vereinbaren: MLWChron. Pol. 2,29 Bolezlauus cum rege Ungarorum ... diem et locum colloquii -vitcollocavit. b math. MLWi. q. accipere (pro) — (an)nehmen (als): MLWGerb. geom. 6,8 nati ... numeri latus tetragonale pro geometrica inter eos (orthogonios) -eturcollocetur (MLWsyn. habeatur, statuatur) medietate. c mus.: MLWHerm. Augiens. mus. p. 25,22 (ed. L. Ellinwood. 1952) omnis ... subiugalis subtus in secunda vel tertia chorda differentiam -atcollocat. 2 conferre, assignare — zuweisen, übertragen: a gener. MLWi. q. dare, concedere, mandare — geben, schenken, anvertrauen (absol.: MLWl. 32): MLWRhythm. 38,21,3 qui (Christus) ... abdicavit venenatis, con-vitconlocavit placidis. MLWDipl. Ludow. Inf. 28 p. 139, 2 ad ... regni divinitus nobis -ticollocati (collati MLWvar. l.) profectum. Const. II 420 beneficia, que coniunctis sive bene meritis -anturcollocantur. MLWal. adde: MLWWolfher. Godeh. II 31 sacrum ... corpus ... terrae est -tumcollocatum. b iur.: α committere, usui dare — vergaben, -leihen, -pachten, zur Nutzung überlassen: MLWLex Alam. B 35,2 (cod. 30) hereditatem in sua potestate, ubicumque velit, -arecollocare. MLWDipl. Heinr. IV. 281 p. 364,29 (spur. MLWa. 1108/15) ut ... monachi ... illud (nemus) ... laborantibus agricolis ad succidendum et exstirpandum -entcollocent. MLWDipl. Loth. III. 67 p. 105,20 abbas ... liberam habeat potestatem in -andiscollocandis ad utilitatem monasterii prediis. MLWChart. march. Misn. II 372 p. 259,22 marchio silvam ... ad usum civium tam in gramine quam lignis ... -vitcollocavit. MLWChart. scrin. Col. A I p. 86,38 non debent eam (tabernam) -arecollocare aliis. MLWChart. Hall. 202 ecclesie nostre mansum ... cuidam Martino ... stabili censu -vimuscollocavimus. MLWActa imp. Winkelm. I 707 p. 561,22 imperiale demanium ... nec -tumcollocatum, ut debuit -aricollocari. MLWal. β tradere — übergeben, übereignen: MLWTrad. Frising. 785 (a. 857) ad loca sanctorum propria sua pro animarum requie -antcollocant. adde: MLWTrad. Frising. 304 p. 263,11 (a. 812) caput meum in illorum (sc. b. Mariae et MLWs. Corbiniani) protectionem ad clausuram -vicollocavi. γ adiungere, incorporare — einbeziehen, an-, eingliedern: MLWHugeb. Willib. 4 p. 97,12 Helena ... -vitcollocavit illam locum (sc. Calvariae) intus intra Hierusalem. MLWTrad. Frising. 197 p. 189,20 quod iniuste abstracte essent ecclesiae de ipsum episcopatum et con-teconlocate in illorum monasterio. 3 stabilire — garantieren, gewährleisten: MLWMaging. epist. 1 p. 268,25 nisi ... ordo ac stabilitas per abbatissam -eturcollocetur. MLWTrad. Brixin. 411 p. 142,36 si quęquam ... persona ... traditionem destruere conetur, ... legator ... proprietatem -etcollocet. 4 disponere — regeln: MLWGerh. August. Udalr. I 10 p. 399,5 caeteris ... rebus -tiscollocatis. 5 in re pecuniaria MLWi. q. impendere — aufwenden, ‘anlegen’: MLWChart. Naumb. 419 p. 374,35 (a. 1204) quas (marcas) ... prepositus in emptione ... predii ... -vitcollocavit. in imag.: MLWMirac. Genes. Hier. 2 p. 170,12 non ... terris thesaurizari studuit, sed ... cuncta in caelestibus -arecollocare festinavit. 6 de spe, fiducia MLWi. q. ponere (in) — setzen (auf): MLWLiutg. Greg. 12 p. 76,23 spem suam ... -vitcollocavit in caelestibus. MLWChart. Babenb. 45 (spur. MLWc. 1236) fiduciam nobis apud altissimum nequaquam intermisimus -arecollocare. MLWal. 7 de amicitia MLWi. q. colere, (con)servare — pflegen, unterhalten: MLWChron. Fred. 4,68 p. 154,32 cum canebus amicicias con-areconlocare (MLWsyn. conservare). 4,85 amiciciae cultum in invicem con-ticonlocati fuerant. 8 de gratia MLWi. q. (sibi) conciliare, parere — (sich) erwerben, schaffen: MLWWibald. epist. 266 p. 394,25 non parvam gratiam sibi apud nos -veruntcollocaverunt. MLWpartic.