collectio

collectio (conl-, -ccio), -onis f. MLWscript.: cel-: MLWGloss. I 160,3 St.-S. MLWcod. MLWa. cole-: p. 841,72. conl-: p. 840,32. I spectat ad homines (lupos: p. 840,16): A de actione MLWi. q. coadunatio, actio cogendi — das (Ver-)Sammeln, Vereinigen: 1 gener. MLWi. q. actio conducendi — das Zusammenführen: MLWAethicus Ister 103 p. 78,8 Manto ... urbem (sc. Mantuam) in -emcollectionem incolatus sui aedificavit. 2 spec.: a eccl.: α convocatio — Einberufung: MLWWolfher. Godeh. I 33 p. 192,15 in ... sinodi -ecollectione. β susceptio — Aufnahme: MLWChart. Naumb. 168 p. 147,22 (a. 1144) in ea (ecclesia) ... nullius hospitis -cciocolleccio negatur. b iur. MLWi. q. sublatio — das Aufnehmen, Annahme: MLWForm. Turon. 11^tit. epistola -iscollectionis (MLWLex Raet. Cur. 5,7 [ed. E. Meyer-Marthaler. 1959] epistolam -ccionescollecciones [ -ccioniscolleccionis MLWvar. l.] ... accipiat). MLWCapit. Bened. 2,144 de expositis infantibus ac -ecollectione eorum. MLWal. c milit. MLWi. q. evocatio, actio conveniendi — Aufgebot, das Zusammenkommen: MLWThietm. chron. 6,10 exercitus fit -ocollectio (MLWHeinr. Lett. chron. 15,7 p. 97,16 episcopi ... -emcollectionem e. aput castrum Beverin statuerunt. MLWal.). Vita Heinr. IV. 13 p. 41,2 cuius (expeditionis) -icollectioni et tempus ... et locum ... praefinimus. MLWHeinr. Lett. chron. 11,5 p. 52,10 de -ecollectione Rigensium contra Letones. al. conquisitio — Aushebung: MLWChart. eccl. Erf. 210 (post 1227) ecclesiam in -ecollectione exercitus a nobis aggravatam. B de statu: 1 coetus, congressus — Versammlung, Zusammenkunft (meton. de participantibus: MLWl. 72sqq. p. 840,8): a eccl.: Vita Gerem. 11 (MGMer. IV p. 630,35; ante 851) ad -emcollectionem capituli (cf. notam MLWed.). Conc. Rem. capit. 40 (MLWMGScript. III p. 659,21) episcoporum. MLWGesta Lob. 21 -emcollectionem ecclesiasticam, quae charitatis nomine vocatur, ... celebrare. MLWal. de synodo: MLWVita Galli II 963 ceperat ... -ocollectio sancta ... meritum Galli laudare. [] MLWArnulf. Halb. ad Heinr. p. 475,28 quod iam multorum religiosorum confirmavit -ocollectio. de conventu (vespertino) monachorum: MLWLiber ordin. Patav. 2,11 sonatur cimbalum ad -emcollectionem. b publ.: MLWLand. Mediol. hist. I 3,3 p. 74,31 civium universorum -ocollectio adunata est. MLWChart. Eberb. 46 p. 95,7 in presentia civium et -ecollectione in placito, quod ... dicitur dinc. MLWAlbert. Stad. annal. MLWa. 1246 p. 370,2 principum et nobilium -ocollectio crucis karactere insignitur. MLWal. remissius: MLWArbeo Emm. 44 facta ... parentorum ad eam (puellulam) -ocollectio non modica. 2 caterva — Schar: a turba, multitudo — Haufen, Menge: α gener.: MLWWillib. Bonif. 8 p. 53,13 aliquantula ... populi erat congregata -ocollectio. MLWThietm. chron. 8,19 curtem ... frangere servili -ecollectione presumpsit. MLWDipl. Conr. II. 65 p. 81,33. MLWVita Annon. I 3,16 p. 508^a,8 tota servientium irrumpens -ocollectio. al. globus — Bande: MLWGesta Halb. p. 117,1 -escollectiones malignantium. agmen — Rudel: MLWVita Galli II 218 -ocollectio saeva luporum. β eccl.: MLWVita Liutb. 22 episcopus ... cum ... posteriorum graduum numerosa -ecollectione. MLWAnselm. Mog. Adalb. 898 prodit -ocollectio cleri. MLWal. γ milit. MLWi. q. exercitus — Heer: MLWHeinr. Lett. chron. 11,5 p. 52,26 dux ... requirit, ubi -ocollectio christianorum. meton. MLWi. q. locus quo exercitus cogitur — Sammelplatz (des Heeres): MLWHeinr. Lett. chron. 15,7 p. 94,26 ad villam ..., ubi fuerat maia, id est -ocollectio (v. notam MLWed.). b universitas, societas — Gesamtheit, Gemeinschaft: α gener.: MLWWalahfr. Wett. 255 prophetarum -ocollectio sancta priorum. MLWFlod. hist. 1,24 p. 444,39 -emcollectionem meretricum ... in viduarum ... congregationem permutasse. MLWDipl. Heinr. II. 113 noscat ... omnium fidelium presens et futura -ocollectio. MLWVita Ermin. 6 p. 484,12 quorum (discipulorum) -ocollectio ... virescebat. al. pars — Partei: MLWRanger. carm. prol. 15 -ocollectio nostra non tacuit. β eccl.: congregatio monastica — Kongregation (cf. MLWGloss. I 131,29 St.-S. con-oconlectio casamanunga; v. et G. Herold, Der Volksbegriff im Sprachschatz des Althochdeutschen und Altniederdeutschen. Diss. München. 1940. p. 271): MLWVita Galli II 1258 te petit ... -ocollectio Luxoviensis. MLWDipl. Arnulfi 140 p. 213,27 licentiam ... eligendi abbatem de eadem -ecollectione. MLWAnnal. Magd. MLWa. 992 cenobium ... -icollectioni virginum ... construere. MLWChart. Mulh. Thur. 99 p. 29,40 conventus ipsius humilis -ocollectio. al. communio — Gemeinde: Vita Liutg. I 6 Saxones zelantes inibi (sc. in Daventre) -emcollectionem populi christiani. II spectat ad res: A de actione MLWi. q. aggregatio, accumulatio, congestus — das (An-)Sammeln, An-, Aufhäufen, Zusammentragen: 1 gener.: a in univ.: MLWAlcuin. epist. 226 p. 370,34 labor ... in librorum -ecollectione. MLWAltfr. Liutg. 1,24 de -ecollectione trium tumulorum. MLWHildeg. caus. 2 p. 80,3 de herbarum -ecollectione. MLWMaurus urin. I p. 6,14 tempus -iscollectionis urinae laudabile est hora matutina MLWeqs. MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 62,9 post prędę sufficientis -emcollectionem. auctio — Steigerung: MLWAlbert. Aquens. hist. 3,2 sitis -ecollectione ... ad partum cogebantur mulieres. b spectat ad fructus, fenum sim. MLWi. q. messis, vindemia — Ernte, Lese (MLWplur.: p. 842,3): MLWForm. Wisig. 35 frugum. Regesta Alsatiae I 462 p. 293,25 (ed. A. Bruckner. 1949) operari ... in -ecollectione foeni. MLWHildeg. caus. 2 p. 80,8 pomorum. MLWChart. episc. Wirz. III 25 vinearum. MLWal. 2 spec.: a natur. et medic.: α confluxio — das Zusammenfließen: MLWLibri Karol. 4,17 p. 205,40 ventrem ... humorum ... -buscollectionibus manifestum est inservire. MLWAlbert. M. animal. 9,34 si in matrice incipiat fieri -ocollectio (sc. sanguinis). β contractio — das (Sich-)Zusammenziehen: MLWAesculapius 19 p. 23,33sq. apostematum -escollectiones fiunt ... in pulmone; -ocollectio et scissura sanierum fit cum febre (MLWAlbert. M. animal. 22,61 -ocollectio ... apostematis). b anat. MLWi. q. coniunctio — Vereinigung: MLWAlbert. M. animal. 3,10 donec venae mutentur per -emcollectionem ramorum in unum ad quantitatem primam. c eccl. MLWi. q. actio (ad se) attrahendi — das (An-sich-)Heranziehen: MLWConsuet. Marb. 31 capit. (Spicil. Friburg. X. 1965; MLWs. XII.MLW^in.) de -ecollectione vestimentorum, cum sederint fratres. d publ. et iur. MLWi. q. exactio (tributi, vectigalis) — (Steuer-, Abgaben-)Erhebung, Eintreibung: MLWLeo III. epist. 2 p. 89,37 multam -emcollectionem fecerunt de ipso populo missi imperatoris. MLWChart. Burgenl. I 66 (c. 1200) pro eorum (cybrionum) -ecollectione super ecclesię populum descendere. MLWChart. Salem. 304 p. 340,16 ipse (villicus) ... in ... -ecollectione pensionum [] interfuit. MLWChart. Sangall. B 502 p. 363,38 in -ecollectione ovium sancti Iohannis. Const. III 232 in -ccionecolleccione sture generalis. saepe. e philos. (cf. M.-D. Chenu, RevScPhilThéol. 16. 1927. p. 435sqq.): α comprehensio — das Zusammenfassen, Verbinden: MLWAlbert. M. cael. hier. 14,1 p. 382^a,49 separari a materia ut forma communis est principium -iscollectionis et unitatis MLWeqs. MLWpraedicab. 4,6 p. 72^b,40 -ocollectio dicitur multorum in unam naturam, quae in eis est, adunatio et resolutio. p. 73^b,22 est ... -ocollectio tantum in unum locum continentem, sed non unientem, sicut acervus lapidum dicitur colligi. MLWibid. MLWal. β ratiocinatio, tractatio ratiocinativa — Schluß, schlußfolgernde Bearbeitung: MLWAlbert. M. top. 1,3,4 p. 273^b,4 inductio non nominat ... orationum -emcollectionem sicut syllogismus. MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 8,4 p. 189,52sqq. ars est -ocollectio similitudinaris quarundam rerum ad similitudinem praecedentium; sed talis -ocollectio non fit sine collatione. f math.: α computatio — Addition: MLWMathem. var. Bubnov p. 263,23 digitos colliges, et si articuli ... ex hac -ecollectione provenient MLWeqs. β multiplicatio — Multiplikation: MLWGerb. epist. math. I 1 p. 7,8 viam rationis ... ad -emcollectionem intervallorum ... comparatam (v. notam MLWed. p. 8¹⁶). γ calculatio — Berechnung: MLWPs. Boeth. geom. 775 (ed. M. Folkerts. 1970) quadratorum ... ceteris facilior est -ocollectio. g mus. MLWi. q. actio conectendi — Aneinanderreihung: MLWFrutolf. brev. 13 p. 97,19 vetustissimi musici post -emcollectionem chordarum hanc (secundam chordam) habuerunt in monochordi principio. MLWAnon. IV mus. Coussemaker 1,2 p. 337^a,21 in ... -ecollectione trium brevium pro longa. B de statu i. quod collectum est — das (An-)Gesammelte, (An-)Sammlung: 1 gener.: a materies collecta — gesammeltes Material: MLWAltfr. Liutg. 1,8 coepit colligere ... cortices arborum, ... consuit sibi de illis -buscollectionibus quasi libellos. b copia, ubertas — Vorrat, Fülle: MLWAlcuin. epist. 21 p. 59,8 sagittarum. MLWVita Galli II 742 florum -ocollectio vernat. MLWal. c acervus (manipulorum) — (Garben-)Haufen: MLWChart. Ger. Col. 29 p. 38,36 (a. 1189) exfestucata -ecollectione manipulorum. d botrus — Traube(nstand): MLWAlphita I p. 280,27 -ocollectio uvarum, quae in rotunda forma invenitur, dicitur botruc. e locus quo aqua colligitur, receptaculum (aquae) — (Wasser-) Sammelbecken, Bassin: MLWWalahfr. Gall. 1,28 p. 306,20 viderunt piscem magnum in aquae -ecollectione (‘Mühletobel’) natantem (MLWTrad. Ratisb. 987 aquarum -escollectiones in vineis). MLWMappa Ebstorf.p. 41^b quasi stagnum ... constructum est; quam -emcollectionem modo piscinam, modo natatoriam vocat scriptura. f collectaneum — Zusammenstellung: MLWConc. Karol. 44^C p. 533,5 episcopi ... deferentes -escollectiones de libris sanctorum patrum, quas ... collegistis. MLWCatal. biblioth. Becker 37,58 -escollectiones Samuhelis de opusculis sancti Gregorii. MLWConr. Hirs. dial. 103 dicitur ... liber ... historiarum commentariorum in unum corpus -ocollectio. MLWal. 2 spec.: a natur. MLWi. q. conglobatio — Zusammenballung: MLWAlbert. M. animal. 5,72 in illa -ecollectione (sc. in formam racemi facta) ova maiora sunt in medio. b anat. MLWi. q. fasciculus — Bündel: MLWAlbert. M. animal. 1,405 -ocollectio venarum sub musculis rectis descendit. MLWibid. MLWal. c medic.: α in univ. MLWi. q. congestio (puris, saniei sim.), apostema, vomica — (Eiter-)Ansammlung, Geschwür, Abszeß: MLWAesculapius 40 p. 64,41 nephritica -ocollectio fit ex tumoribus. saepe. MLWPs. Galen. fragm. 5,24 apostasis vel apostema, id est -ocollectio. MLWPs. Hippocr. phleb. 17 si male incisa fuerit vena, -emcollectionem in altum facit. MLWRoger. Salern. chirurg. 2,117 -escollectiones, que ex eorum (humorum) superfluitatibus consurgunt, diversis modis nuncupantur: MLWeqs. MLWGloss. Roger. III 120 exprimenda ... est illa -ocollectio, ut sanies educatur. saepe. β de variis malis corporalibus: de tumore, effusione sanguinis: MLWGloss. Salern. p. 14,25 -ocollectio est membri ... inflatio ex humore vel ex spiritu ... effecta. MLWRoger. Salern. chirurg. 3,293 si aliqua -ocollectio ibi (sc. in humero reposito) sit facta, minutio fiat contrarie partis. de condylomate: MLWIoh. Iamat. chirurg. 8,14 p. 62,19 valet ad condolimata, id est -escollectiones. de gutture tumido: MLWTract. de chirurg. 455 in gula fit -cciocolleccio, que bozum vocatur. de ganglio: MLWAlbert. M. animal. 22,84 equi infirmitas, quae superos (‘Überbein’) vocatur, quando -ocollectio aliqua in membris siccis colligitur et ... induratur. d alch. MLWi. q. aggestio — Belag: MLWCompos. Luc. γ 5 cole-emcolectionem, quam facit acetum, rades et collige. e iur. MLWi. q. [] tributum — Abgabe: MLWCapit. reg. Franc. 93,6 vassi comitum aliquas ... -escollectiones ... quasi deprecando exigere solent, similiter ... -escollectiones frugum, arare MLWeqs. f philos. MLWi. q. complexio, unitio — Zusammenfassung, Vereinigung: MLWLiber de unit. eccl. 2,8 p. 220,17 dicitur ... homo totius -ocollectio multitudinis, quae est sub specie hominis. MLWGerhoh. (?) tract. II 19 (MLWArchHistDoctrLitt. 40. 1965. p. 156) hunc et illum ab invicem differre suarum proprietatum -buscollectionibus. MLWAlbert. M. metaph. 8,1,6 p. 396,37 (ed. B. Geyer. 1964) -ocollectio accidentium est forma, a qua imponitur nomen. v. et p. 843,11. adde: MLWFrid. II. Imp. art. ven. prol. p. 3,29 ars venandi est -ocollectio documentorum, quibus sciunt homines ... deprehendere animalia. g math. MLWi. q. summa, numerus — Summe, Zahl: MLWGerb. epist. math. I 1 p. 21,20 unitates -buscollectionibus aggregabis. MLWAlbert. M. metaph. 12,2,3 p. 562, 12 (ed. B. Geyer. 1964) non-collata non faciunt -emcollectionem. p. 563,45 -ocollectio duarum dualitatum. MLWibid. MLWal. h comput.: α computus — Rechnung: Haimo Bamb. MLWcomput. (MLWDtArch. 16. 1960. p. 176, 32; MLWa. 1135) -ocollectio annorum seculi secundum Bedam non pertingit ad passionem Christi. β spatium temporis — Zeitraum: MLWChron. Mont. Ser. MLWa. 1192 p. 164,15 usque ad obitum Wichmanni colliguntur anni xliii, ... si duos menses ... anni primi istius -ccioniscolleccionis ... nomine tocius anni appelles. Rudolph