clerus

1. clerus, -i m. (κλῆρος) MLWform.: MLWsing.: nom. -oscleros: MLWl. 22.50. gen. -usclerus (cf. D. Norberg, In registrum Greg. M. studia critica. II. 1939. p. 124sqq.): MLWl. 47. MLWplur.: gen. -umclerum: p. 719,62sqq.71. MLWfort. MLWadd.: MLWIulian. Tolet. iudic. 4. MLWacc. -usclerus: MLWl. 62. constr. ad sens. (cf. D. Norberg, op. cit. II. p. 134): MLWl. 25.44.72. de etymologia (cf. R. Klinck, Die lateinische Etymologie des Mittelalters. 1970. p. 82sq.): MLWRanger. Anselm. 1471 -usclerus ... sors est. MLWAnselm. Mog. Adalb. 542 sqq. nomen ... -icleri ... sors appellatur, quoniam de sorte notatur esse Dei veri, qui vivit in ordine -icleri. I ordo ecclesiasticus, clerici — (die) Geistlichkeit, Klerus: A strictius (cf. MLWGloss. I 789,38 St.-S. in -iscleris in phaphonogisemine. II 147,62 -oclero heit. III 133,6 -usclerus phafheit. MLWal.): 1 gener.: a in univ.: MLWDipl. Merov. I 13 p. 15,32 adiuvante Domino, adclamante laudem ipsius -oclero (cf. Ambr. epist. 81,14) vel populo (cf. MLWBeda hist. eccl. 3,29 p. 198,10 cum Christi -oclero. MLWal.). MLWLeg. Wisig. 9,2,8 p. 373,6 episcopus vel quilibet ex -oclero (MLWCapit. reg. Franc. 93,1 quislibet de -oscleros. MLWal.). MLWConc. Karol. 2,1 omnis aecclesiastici ordinis -usclerus, episcopi MLWeqs. 3^B p. 27,2 consedentibus ... episcopis ..., adstantibus ... diaconibus vel cuncto -oclero (cf. 10,1 tam sacerdotes quam monachi et omnis -oscleros. 19^E p. 143,2 cum ... episcopis ... et toto catholicae pacis -oclero. MLWal.). 14 p. 87,3 ex servis tam -icleri quamque militiae. 22^C,10 episcopus ... aliam partem presbyteris et diaconibus tribuat, terciam -oclero, qui officium reddunt MLWeqs. 36 p. 259,7 cum reliquis coepiscopis atque abbatibus et caetero -oclero. 37,7 si ... nescientibus episcopis aut abbatibus ministri eorum, quilibet videlicet in -oclero, hoc fecisse convincuntur. MLWHraban. inst. cler. 1,33 p. 72,4 ad introitum sacerdotis ... antiphona cantatur a -oclero. Ioh. VIII. epist. D 5 praecipue -usclerus censetur hoc (sc. ecclesiae) nomine. Form. Sangall. II 28 p. 413,6 de tonsura, quae -oclero et coenobiis et cunctis altaris ministris ... est communis MLWeqs. MLWRather. epist. 6 p. 33,4 in hodierni temporis -oclero. MLWGerb. epist. 162 (ed. F. Weigle. 1966) -usclerus utriusque ordinis. MLWDipl. Heinr. III. 342 p. 468,22 omnibus ... nostra sub potestate degentibus -oclero et ... populo (MLWNivard. Ysengr. 5,1001 quę populus, quę -usclerus habet, quę claustra. saepe. cf. MLWThangm. Bernw. 22 p. 768,36 -icleri plebisque. MLWal.). MLWCosmas chron. 2,22 p. 115,1 ibi proceres et comites, ibi, qui sunt in -oclero meliores, aderunt. MLWDipl. Loth. III. 15 p. 19,11 cum ceteris Argentinensis ęcclęsiae quampluribus et religiosis ex -oclero viris, ex laicis MLWeqs. (MLWOtto Frising. gest. 2,28 p. 133,30). MLWDipl. Conr. III. 119 p. 213,19 (ed. F. Hausmann. 1969) -usclerus divinis officiis mancipatus. MLWAnnal. Petr. Erf. III MLWa. 1178 p. 62,25 castrum ... et -usclerus, qui in ipso erant. saepe. b spectat ad (omnes) ecclesiasticos cuiusdam ecclesiae, civitatis, dioecesis sim.: MLWConc. Merov. p. 74,3 metropolitanus ... cum consensu -usclerus (-icleri L^b) vel civium elegatur (MLWBerth. [?] annal. MLWa. 1066 p. 272,43 Chuonradus a -oclero et civibus Trevirensibus refutatus est. MLWal.). MLWIonas Bob. Ved. 9 p. 317,2 advenerunt -oscleros (-usclerus MLWvar. l.) et plebs non solum de illo opido (MLWForm. extrav. II 2 p. 552,26 -usclerus, ordo et p. huic ... ecclesiae ... obsequentes. MLWal.). MLWLiber diurn. 60 p. 50,11 presbiteri, diaconi et familiaris universus -usclerus ... Romane urbis. MLWVita Goar. 7 p. 417,10 puer de -oclero Treverorum (cf. MLWDipl. Otton. II. 237 p. 266,16 Mersiburgensis -icleri ... presulis. MLWal.). MLWDipl. Karoli M. 91 p. 132,29 qualiter ... -umclerum vel pauperes ... delectet Domini misericordiam ... exorare (cf. MLWRather. epist. 30 p. 174,31 illis duobus, egenis ... atque -oclero). MLWLiutg. Greg. 7 p. 72,36 coram omni -oclero et familia sancti Petri (MLWDipl. Heinr. III. 61 p. 80,2 consensu familię, -icleri, militum. MLWal.). MLWConst. Constant. 233 (ed. H. Fuhrmann. 1968) -umclerum (-usclerus, -oscleros, -oclero MLWvar. l.) ... Romanae ecclesiae ornari decernimus (Chart. Livon. VI 2749 p. 38,14 -usclerus et capitulum ipsius e. MLWal.). MLWConc. Karol. 47 p. 587,20 electos a -oclero et populo (MLWThietm. chron. 5,41 rex ... -umclerum et populum Taginoni ... commisit. saepe). MLWDipl. Karoli III. 47 p. 78,10 -oclero episcopii (cf. MLWChart. Babenb. 230 p. 34,3 universitas -icleri archidiaconatus. MLWChart. ord. Teut. [Thur.] 299 p. 246,22 dyocesis). MLWHincm. ord. pal. 16 palatii. MLWAndr. Strum. Ariald. 19 p. 1063, 22 omnis -usclerus tam maioris quam minoris ordinis. MLWEpist. Hann. 19 p. 43,30 archiepiscopi, episcopi, immo -usclerus Saxonicę regionis. MLWChart. eccl. Erf. 392 p. 232,35 dicti -usclerus ... supplicarunt. [] saepe. de synodo ut MLWvid.: MLWSalom. II. epist. 30 p. 415,30 coniuges ... ad nos evocari fecimus et, prout -icleri iudicium ... dictavit, separari praecepimus. c spectat ad (omnes) ecclesiasticos episcopo (abbatissae: l. 12) subditos: MLWAldh. virg. I 58 p. 317,24 ecclesiasticorum sub dicione pontificali in -oclero degentium. MLWBeda hist. eccl. 3,29 p. 196,13 presbyterum ... de -oclero Deusdedit episcopi. 4,25 p. 270,23 episcopus cum -oclero et abbas ... cum monachis. 5,20 p. 332,6 a pueritia in -oclero ... episcopi ... eruditus. MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 116,21 episcopus ... cum suo -oclero (MLWConc. Karol. 39^C p. 460^a,36 -umclerum suum ... instruere. MLWChart. Westph. III MLWadd. 63 p. 56,2 Oda abbatissa cum -oclero suo contradicente. saepe). MLWConc. Karol. 22^C,3 quamvis ... -umclerum sibi commissum diligat pastor ecclesiae. MLWForm. imp. 12 praesuli ... una cum -oclero et populo sibi subiecto. MLWRuotg. Brun. 43 p. 45,18 suos omnes, -umclerum populumque, ... admonuit antistes. saepe. 2 spec.: a de canonicis: MLWConc. Karol. 39^A,118 numerosam -icleri congregationem. MLWSteph. Col. Maurin. 11 (7) p. 685,57 ecclesiae ... Dei genitricis ... senatorius -usclerus. MLWGerb. epist. 207 (ed. F. Weigle. 1966) -usclerus ... beati Martini. MLWEpist. Meginh. 37 p. 235,21 Babenbergensis -usclerus. MLWAdam gest. 2,47 -oclero ... benivolus archiepiscopus, quibus (inde MLWVita Meinw. 18 canonicis MLWeqs.) ... cortem ... optulit. MLWal. b de monachis: MLWForm. imp. 29 p. 308,42 abbas ... una cum -oclero sibi commisso. MLWRuotg. Brun. 13 -usclerus ex monasteriis convenit. v. et p. 718,28.34. c clerici saeculares q. d. — Weltgeistlichkeit: Milo carm. MLWapp. 2,9,2 (c. 930) doctor ... tam -icleri quam monachorum (MLWGerb. epist. 199 [ed. F. Weigle. 1966] a -icleri, m. et pauperum rapinis. MLWEkkeh. IV. carm. var. I 13,5 quem -usclerus sequitur, m. vis comitatur. MLWal. v. et MLWl. 7). d inferioris gradus clerici — niedere Geistlichkeit: MLWForm. Senon. II 9 p. 216,4 in conspectu sacerdotum et -icleri (MLWForm. imp. 35 p. 313,37 sacerdotes ... et -umclerum ecclesie nostre. MLWWett. Gall. 36 episcopus ... advenit cum sacerdotibus et -oclero. MLWEpist. Hann. 1 p. 16,29. MLWNivard. Ysengr. 1,761. MLWal.). B latius: 1 de compluribus hominibus ordini ecclesiastico adnumerandis: MLWThietm. chron. 6,77 queritur Walterdus, quod aecclesias et -umclerum (‘Geistliche’) non benedixit (cf. 7,25 p. 428,30 crisma et -umclerum raro, templa ... libenter consecravit). MLWAdam gest. 3,27 p. 170,12 sollempnitates ... celebrare ... collecto ex singulis congregationibus maximo -icleri numero. 2 de multitudine quadam vel collegio MLWi. q. turma (ecclesiasticorum) — Schar (von Geistlichen): MLWWillib. Bonif. 8 p. 49,21 clericorum -oclero (coetu 4, choro 2^c). MLWCapit. reg. Franc. 293,52 in loco (-oclero 5.6) certo et religioso. MLWDipl. Otton. I. 372 p. 510,38 cunctum -umclerum canonicorum ... sanctę Bononiensis ęclesię. MLWEkkeh. IV. carm. Gall. 5,3 docet parvum -umclerum (cf. MLWAdam gest. 1,18 p. 25,12 Willericus ... -umclerum maximum collegit. MLWHelm. chron. 39 p. 78,8 papa ... misit ... ad circumiacentes regiones accersire numerosum -umclerum, quatinus regem ... honoratior exciperet). MLWTrad. Frising. 1404 -usclerus ... fratrum inibi servientium (MLWFund. Hild. 3 p. 943,8 principalis ... f. -usclerus). MLWDipl. Conr. III. 244 p. 425,31 (ed. F. Hausmann. 1969) quosdam de eodem -oclero. 3 ordo, munus ecclesiasticorum — geistlicher Stand, geistliches Amt: MLWEpist. var. I 33,9 quod nullus vi monachus fieri cogatur nec ad -umclerum tondeatur. MLWRather. epist. 16 p. 81,13 si non ... ad -umclerum (sc. eligendi sunt bigami), quomodo ad sacerdotium? MLWRanger. Anselm. 4627 per ... gradus primos -icleri promotus ... tercius altaris stabat in officio. II ecclesiasticus, clericus — Geistlicher, Kleriker (cf. MLWThLL. III. p. 1339,59sqq., adde Isid. MLWeccl. off. 2,1,1): A gener.: MLWForm. Marculfi MLWsuppl. 5 p. 344,8 (ed. A. Uddholm. 1962) -umclerum vel paginsium civitatis ... peticio (cf. p. 344,16 consensu -umclerum et plebium). MLWPass. Praeiecti I 4 ut mos est -umclerum (clericorum, -oclero MLWvar. l.) multorum MLWeqs. Vita Lamb. Traiect. 7 (MGMer. VI p. 361,11) sacerdotes cum levitis, monachorum agmina et universi -icleri (clerici MLWvar. l.). 18 (ibid. p. 371,9) -icleri (clerici var. MLWl.; MLWVita Elig. 2,36 -usclerus) cum hymnis, populus cum lamentis MLWeqs. (MLWCarm. biblioth. 3,10,17 eclesiae fotor, -iscleris populisque levamen. cf. MLWTrad. Frising. 10 p. 37,16 praesente ... agmine -umclerum et popularium). MLWTrad. Frising. 51 p. 80,14 -umclerum ordo, qui ... firmaverunt. MLWCapit. reg. Franc. 33,23 -oscleros, quos [] secum habent presbyteri. MLWConc. Karol. 46^A,1 fratres et coepiscopi, sacerdotes et cuncti -icleri. MLWChron. Salern. 101 p. 103,20 cum exiguis -iscleris venit. MLWChron. Noval. 5,40 cum suis -iscleris ... lumina fert Albericus. MLWDonizo Mathild. 1,1109 presbiteris, -iscleris. MLWLand. Mediol. hist. II 40 p. 37,32 -usclerus (cod., clericus MLWed.) iste Nazarius. MLWal. v. et p. 713,53.56.71.714,2.34sq.716,35. 50.718,62. MLWfort. MLWadd.: MLWChron. Pol. 16 p. 39,19 (vs.) dives, pauper, miles, -usclerus (MLWCarm. Bur. B 196,5,2). B spec.: 1 clericus saecularis MLWq. d. — Weltgeistlicher: MLWDonizo Mathild.1,1153 prepositus ... cum -iscleris ... duodenis ...; abbas ... cum monachis (MLWGerhoh. Antichr. 1,41 ad solos monachos, non etiam ad -oscleros). 2 inferioris gradus clericus — niederer Kleriker: Vita Lamb. Traiect. 25 (MGMer. VI p. 380,1) accessit pontifex cum sacerdotes et levites et -iscleris (clericis MLWvar. l.). Stotz