civis

civis, -is m., rarius f. (p. 660,5.26.661,21.23. MLWal.) MLWscript. cyv-: MLWGloss. II 308,30 St.-S. MLWform.: MLWsing.: nom.: -e: p. 661,21. -es: p. 660,5.661,20.38. adde MLWCarm. de Cass. 145. MLWal. (cf. N. Fickermann, MLWJbGeschMitteld. 6. 1957. p. 49sq.). MLWabl. -i: MLWChart. civ. Halb. 109. gen. MLWplur. -vum: MLWCarm. de Cass. 394. incola, habitator — Einwohner, Bewohner, Bürger (saepe MLWi. q. concivis — Mitbewohner, Mitbürger, MLWe. g. l. 69. p. 660,26): I proprie: A spectat ad urbes, civitates, oppida MLWi. q. homo urbanus, oppidanus — Stadtbewohner, Städter: 1 gener. (cf. MLWGloss. I 185,3 St.-S. -escives purcliut. MLWal.): MLWWillib. Bonif. 8 p. 54,13 urbis (MLWConc. Karol. 14 p. 86,28. MLWal.). MLWCarm. Cantabr.14,1^b,2 Constantie -iscivis Suevulus. MLWThietm. chron. 6,85 -iscivis Parthenopolitanus. MLWAdalb. Samar. praec. dict. p. 60,1 (ed. F.-J. Schmale. 1961) si -escives cum -buscivibus, qualiter ius civile precipit, viverent. MLWOtto Frising. gest. 2,19 oppidani Kairae simul et Astenses -escives. MLWRahew. gest. 3,45 p. 219,4 cum esset comes naturalis in Mediolano -iscivis. 3,47 p. 221,19 -escives civitati, [] civitatem -buscivibus servare. persaepe. MLWplur. MLWmeton. de civitate: MLWBened. Andr. chron. p. 170,5 emit ... infra -escives Roma ... cellam. MLWDipl. Loth. I. 141 p. 316,29 (ed. Th. Schieffer. 1966; MLWspur. MLWs. X.²) infra confines -escives Geminiana (p. 316,38). p. 316,36 -escives Geminiana, que vocatur -escives Flexiana. 2 publ., eccl., iur. MLWi. q. burgensis (pleno iure praeditus) — städtischer (Voll-)Bürger (interdum plur. sensu collectivo MLWi. q. universitas burgensium, commune, civitas — Bürgerschaft, Stadtgemeinde, Stadt, MLWe. g. l. 13.26.31sqq.; de re v. G. Köbler, op. cit. [v. supra p. 657,6] p. 99sq.): a spectat ad condicionem, statum, privilegia sim.: MLWDipl. Heinr. II. 172 si ... -iscivis aut suburbanus, sciat se perditurum omnia predia. MLWChart. civ. Halb. 4 -escives ... forenses nos (sc. episcopum) adierunt ... postulantes, ut ... statuta civilia ... roboraremus. MLWChart. Babenb.182,13 si aliquis intret civitatem, ut -iscivis efficiatur. 237,19 dummodo nubat vidua -icivi et non militi. MLWChart. Argent. I 482 -buscivibus ... maioribus, mediocribus et minoribus ... conductum ... prestamus. MLWChart. Osn. III 455 -buscivibus opidi nostri ... privilegium indulgemus. saepe. v. et vol. I. p. 1618,21.23.26. adde: Const. II 428^II,14 (a. 1254) -escives non residentes, quod vulgo appellatur paleburger (MLWAnnal. Worm. MLWa. 1255). b spectat ad possessiones, traditiones, praestationes sim.: MLWTrad. Ratisb. 288 (c. 1010/20) quidam ... urbis -iscivis ... tradidit ... predium. MLWChart. civ. Erf. 19 p. 8,36 -escives ..., qui ... liberas sortiti sunt hereditates. MLWChart. scrin. Col. A I p. 17,19 ius -iumcivium ... persolvit. MLWChart. Friburg. 38 p. 23,12 matrona, -iscivis nostra, ... xxx marcas ... contulit. MLWChart. Livon. A III 82^a teneantur iure parochiali ... tanquam perpetui -escives. saepe. v. et vol. I. p. 1618,46. c spectat ad officia publica, testimonia, electiones sim.: MLWGalb. Karol. 51 meliores -iumcivium iuraverunt. MLWChart. scrin. Col. A I p. 15,5 dedit amam vini -buscivibus, ut sint sibi testes. MLWChart. Stir. I 331 venditio coram -buscivibus ... facta est. MLWChart. Solod. 296 recognitum fuit ab universitate -iumcivium. MLWChart. Babenb. 232,113 contra municipalia instituta -iumcivium iuratorum. MLWChart. civ. Hild. 122 p. 63,20 licet eis magistrum -iumcivium statuere inter se. MLWal. v. et vol. I. p. 1619, 12. de plebe ecclesiae cathedralis: MLWForm. Bitur. 8 cum consensu fratrum -iumqueciviumque (MLWConc. Karol. 61,1 p. 797,31 sine ... MLWc. -iumcivium subditorum). MLWRegino chron. MLWa. 869 p. 99,11 ex ... civitatis clero episcopum consecrare ... per electionem -iumcivium. MLWal. B spectat ad castella MLWi. q. castrensis — Burgbewohner: MLWLiutg. Greg. 2 p. 69,37 donec ... -escives ... eos (paganos) iterum effugarent. MLWAnnal. Mett. MLWa. 742 castrum ... conquisierunt et ... -buscivibus captis pepercerunt. MLWWiduk. gest. 1,35 tali lege ... cum -escives assuefaceret rex. MLWChart. Lux. II 72 castellum ... cum ... -buscivibus in castello manentibus. MLWBurch. Ursb. chron. p. 109,21 -escives ... castri ... insurrexerunt. MLWal. C spectat ad vicos, villas MLWi. q. vicanus, habitator curtis — Dorf-, Hofbewohner: 1 gener.: MLWAnnal. Frising. MLWa. 1090 excitati sunt ... -escives in diabolicum zelum. Mirac. Wigb. 17 (MLWMGScript. IV p. 227^b,6) vici. MLWVita Reginsw. 14 -escives rusticani. MLWChron. Ottenb. p. 629,6 -iscivis noster (sc. monasterii) Heinricus. MLWal. 2 iur. MLWi. q. villanus, confinis — Mitglied einer Dorfgemeinde, Markgenosse (cf. MLWGloss. III 188,55 St.-S. -escives gebura. MLWal.; de re v. G. Köbler, op. cit. p. 79): Chart. Sangall. A 483 (a. 861) sicut alii -escives ... materiam cedendi potestatem habeam. MLWDipl. Otton. I. 131 communis omnium -iumcivium venatio. MLWRegistr. abb. Werd. 3^B,38 debent omnes -escives communiter lxxii hinnos sigili. MLWTrad. Frising. 1744 testes de -buscivibus huius villę (MLWChart. Mar. Magd. 95 villicus et -escives ... v. MLWal.). MLWChart. episc. Hild. II 112 p. 51,27 magister -iumcivium in Antiqua villa. MLWChart. Pomm. B 976 p. 279,40 domini villarum ... medietatem decimarum tam de suis aratris quam -iumcivium suorum dabunt. saepe. D spectat ad pagos, provincias, territoria MLWi. q. vir paganus, provincialis, indigena — Gaubewohner, Landsmann, Einheimischer: 1 gener.: MLWHugeb. Willib. 4 p. 95,30 -escives nominant illum locum Age-mons. Form. Sangall. II 30 notitiam -iumcivium suorum, inter quos degunt, evitantes. MLWTransl. Libor. II 3 ut non esset dubium, quin patria -buscivibus et -escives patriae congruerent. MLWWiduk. gest. 2,31 vir ... -buscivibus carus. MLWBruno Magd. bell. 45 nec -escives nec hostes eis fidem habebant. MLWCosmas chron. 1,4 p. 11,14 inter duos [] -escives ... orta est ... litigio. MLWEbo Bamb. Ott. 3,5MLW^ex. exercitus illi -escives se tandem recognoverant. saepe. remissius de comitatu papae: MLWBebo ad Heinr. 1 p. 494,26 -escives ... apostolici. 2 iur.: MLWLex Raet. Cur. 1,6,4 (ed. E. Meyer-Marthaler. 1959) pena iudicis vel -iumcivium. MLWChart. Salisb. II 318 (c. 1155) coram multis -buscivibus. E spectat ad rem publicam, regna sim. i. qui rei publicae attinet, incola regni — Staats-, Reichsbürger: 1 gener.: MLWHraban. epist. 37 p. 473,24 de regum et militum -iumqueciviumque vocabulis. MLWGodesc. Saxo theol. 22 p. 314,16 Paulus ... -iscivis Romanus fuit. MLWWiduk. gest. 2,3 p. 69,3 rex ... erat clemens -buscivibus. MLWRuotg. Brun. 15 sediciosis ... rei publicę -buscivibus. 36 p. 38,2 regni. MLWal. 2 iur.: a in univ.: MLWLeg. Wisig. 1,1,3 -iumcivium utilitati ... presidium ... legis inducere. MLWDipl. Heinr. V. (MLWArchUrkForsch. 6. 1918. p. 262,18) annitente nostrorum opera -iumcivium. MLWChart. Brand. B I 190 iuxta ... deliberationem per barones et -escives regni ... habitam. MLWal. b de hominibus minoris libertatis (cf. G. Köbler, op. cit. p. 10): MLWLex Ribv. 64,1 si quis servum suum libertum fecerit et -emcivem Romanum ... conscribserit. MLWLex Raet. Cur. 22,1,4 (ed. E. Meyer-Marthaler. 1959) ut -escives Romanus libertus fiat. 26,10,2 -ecive (-emcivem Bb) Romana ingenua ... ius liberorum habet. MLWal. usque ad MLWs. IX.MLW^ex. expressius de statu: MLWChart. Sangall. A 101 (a. 784) nullo ... homine ... subiciuntur -ecive Romana famulae. MLWCapit. reg. Franc. 173 p. 356,34 libellus ... -emcivem Romanum ... continens. 3 philos.: MLWAlbert. M. pol. 3,1^c p. 208^b,18 quod per habitationem non est determinandus verus -iscivis. 3,1^d p. 209^a,38 qui ... potest esse ... princeps in civitate, vere -iscivis (p. 1275^a,22 πολίτης) est. 3,3^d p. 227^a,38 ius -iscivis et dignitas. 5,7ⁱ p. 512^b,26. MLWibid. saepe (v. MLWind.). 4 theol. et eccl.: a in univ.: MLWOtto Frising. chron. 1 prol. p. 9,13 quomodo inter mundi -escives semper profecerit civitas Dei MLWeqs. 3 prol. p. 133,35 qui (Christus) omnes ad se venientes in eterna patria -escives asscriberet. 4,4 p. 188,19 reservatis -buscivibus suis reliquos ... perdidit Deus. MLWibid. MLWal. (v. MLWind.). cf. p. 663,70. remissius de attinentibus ecclesiae: MLWAnnal. Quedl. MLWa. 1020 p. 85,27 -buscivibus matris ecclesiae ... reddi. b de angelis, beatis sim.: MLWWillib. Bonif. 8 p. 50,11 cum supernis angelorum -buscivibus. MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 117,39 est -escives in caelestibus. MLWHraban. carm. 15,29 Christo sociabere -iscivis. MLWTrad. Salisb. I 2 caelestium -iumcivium corpora. MLWCarm. Cantabr. 4,7^b,2 summi -escives celi. MLWGreg. VII. registr. 2,54 p. 199,26 -escives Dei. MLWal. de diabolo: MLWVita Afrae 227 tenebrarum. II A in imag.: MLWFroum. carm. 14,23 (de arboribus) truncigeni -escives. MLWThiofr. flor. 1,3 p. 324^C cumque vermes sint -escives hominis MLWeqs. B alleg.: MLWHraban. univ. 4,1 p. 82^A -escives, qui noluerunt eum (filium regis) regnare, Iudaei intelliguntur. 14,1 p. 383^A -escives ... fideles mystice dicuntur. 16,4 p. 451^D. Pape