lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

cingula

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

cingula

Bd. 2, Sp. 580
cingula, -ae f. MLWscript.: sc-: p. 581,39. si-: p. 581,41. zi-: p. 581, 38. -ncu-: p. 581,39. -gl-: MLWl. 59. -ncol-: p. 581,29. -gol-: MLWGloss. III 651,29 St.-S. I strictius MLWi. q. zonaGürtel (cf. MLWGloss. III 409,65 St.-S. -umcingulum gurtil. MLWal.): A spectat ad homines: 1 gener.: a proprie: MLWVita Ludow. Pii 28 p. 622,25 coeperunt deponi ab episcopis et clericis -acingula balteis aureis et gemmeis cultris onerata. MLWNicol. I. epist. 99,55 communionem suscipere sine -iscingulis. MLWHeiric. Germ. I 6,465 unus cinglum praevindicat. MLWFroum. carm. 32,33 pendentes per -acingula caudas. MLWAnnal. Pegav. MLWa. 1092 -ocingulo ... clavem innectens. MLWVisio Godesc. 38 (QuellensSchleswHolstGesch. IV. 1875. p. 114,33) qui ... ferreo ... usus fuisset -ocingulo. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 164,26 habeat falconarius ... bursam ad -umcingulum. MLWal. de reliquiis: Transl. Wandr. (MLWMG Script. XXX p. 818,9; MLWs. X.) reliquie ... de -ocingulo MLWs. Gregorii. MLWal. b in imag.: MLWAmalar. off. 2,22,2 camisa -ocingulo continentiae constringitur. MLWAlex. Min. apoc. 10 p. 168,10 -ocingulo castitatis. MLWal. c per compar.: MLWMeginh. Fuld. Alex. 11 p. 433,15 crus, in quo debilis fuerat, ... lumbos retro ut -acingula circuibat. MLWal. 2 milit. et publ. MLWi. q. balteus militaris, balteus equitisWaffengürtel, Wehrgehenk, Rittergürtel (interdum sensu attenuato de statu vel dignitate; de re v. A. Schultz, Das höfische Leben zur Zeit der Minnesinger. II. 21889. p. 16.215): a proprie: α in univ.: MLWIulian. Tolet. Wamb. 25 sibi ... -umcingulum solvit dux rebellis. MLWCapit. reg. Franc. 176,4 si quis ... sponte eum (episcopum) occiderit, ... -umcingulum militare deponat. MLWPrud. Trec. annal. MLWa. 839 p. 17,39 accinctus Iudaeus ... -ocingulo militari. MLWCapit. reg. Franc. 228,12 nullo militiae secularis uti -ocingulo nullamque reipublicae debent excommunicati administrare dignitatem. MLWEpist. pont. Rom. sel. II 31 filium vestrum ... quasi spiritalem filium consulatus -icinguli honore ... decoravimus. MLWRegino chron. MLWa. 868 p. 96,15 sacrum habitum deposuit et militiae -umcingulum resumpsit. MLWWolfher. Godeh. II 8 p. 201,52 ante altare ... -umcingulum deponens capud ... totondit. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1073 p. 162,25 si ... iudicarentur facinora, ... et miliciae -umcingulum et omnem prorsus seculi usum ... abdicare censeretur rex. Const. I 318,20 de filiis ... sacerdotum ... ac rusticorum statuimus, ne -umcingulum militare ... assumant. MLWTrad. Scheftl. 396 deposito militari -ocingulo tradidit ... predium. MLWal. β spectat ad ordinem equitis: MLWOtto Frising. gest. 2,23 quem (virum fortem) rex ... militari -ocingulo ... honorandum decrevit. MLWChart. Nuremb. 473 p. 297,20 plurimis -ocingulo militari tyronibus decoratis. MLWal. γ spectat ad praestationem -i militaris (Schwertleite’, cf. A. Schultz, Das höfische Leben zur Zeit der Minnesinger. I. 21889. p. 182): MLWPrud. Trec. annal. MLWa. 838 p. 15,40 Karolo ... -ocingulo insignito. MLWOtto Sanblas. chron. 26 p. 38,23 filii imperatoris ... milicie -umcingulum sumpserunt. MLWal. δ spectat ad cives: MLWChart. select. Keutgen 430,3 (a. 1260/64) si ... burgensis captus fuerit, ... mittetur ei -uscingulus suus et cultellus. b in imag.: MLWRhythm. 1,8,1 militiae devotae sumsit hin cincola (hinc incola MLWed., MLWcorr. D. Norberg, Poésie MLWlat. rythm. 1954. p. 33) culmen. Vita Eucher. 3 (MGMer. VII p. 48,7) relinquens militiae saeculi -umcingulum continuavit se ad caeli cultores. MLWSalimb. chron. p. 3,14 clericali -ocingulo militabat, qui postmodum fuit ... episcopus. MLWal. c meton. MLWi. q. dignitas Würde: MLWConc. Merov. p. 199,25 si quis in quolibet gradu vel -ocingulo constitutus MLWeqs. 3 liturg. (cf. J. Braun, Die liturgische Gewandung. 1907. p. 102sqq.): a proprie: MLWWalahfr. exord.25 p. 504,22 orarium, -umcingulum, sandalia. MLWCatal. thes. Germ. I 20,10 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) z-aszingulas de serico. 40,4 v sc-iscinguli. 114,7 vii cincula serica cum baltheis. 26,15 -acingula xiii antependentia. 7,25 -umcingulum i cum tintinnabulis. 144,7 sex albas cum s-issingulis. saepe (v. MLWind.). MLWChron. Erf. min. p. 592,13 alba ampla -ocingulo precincta. MLWal. in coronatione imperatoris: MLWPrud. Trec. annal. MLWa. 844 p. 30,27 Hlodowicum pontifex ... -ocingulo decoravit. MLWOrd. coron. imp. 14,18 induunt eum ... alba et -ocingulo. b alleg.: MLWHraban. univ. 21,14 p. 568D -umcingulum ... continentiam significat. 21,25 p. 584C -umcingulum ... spiritalem operationem significat. MLWHonor. August. gemm. 1,203 per -umcingulum ... mentis custodia ... accipitur. MLWal. 4 iur.: a de sceleratorum vestitu (cf. H. Hirsch, Die hohe Gerichtsbarkeit. 1922. p. 551): MLWChart. Babenb. 68 p. 94,5 (a. 1187) cum vestitu suo -otenus complexo de villa educatur raptor aut fur (MLWChart. Stir. II 57 p. 96a,32 preconibus ... MLWc. tradatur iudicandus malefactor). MLWChart. Austr. sup. II 437 p. 636,27 fur ..., sicut est cinctus -ocingulo, debet dari. MLWChart. Raitenh. 126 p. 114,17 reus ... cum hiis, que -umcingulum ... capit, ... debet assignari. MLWChart. Carniol. II 204 p. 162,15 nudus accinctus -ocingulo, sicut vulgariter dici solet. saepe in his regionibus. b de donatione sim.: MLWEinh. Marc. et Petr. I 2,6 obtulit et regina -umcingulum suum. MLWRegistr. abb. Werd. 7,9 p. 218,25 pedules lineos, -umcingulum unum eiusdem generis. MLWTrad. Patav. 850 pro -iscingulis et bracilibus xiiii denarii. MLWChart. Tirol. notar. II 172 observare unum -umcingulum de argento. 265a investivit ... Conradum ... vi dozenas -orumcingulorum. MLWal. 5 medic.: MLWTract. de aegr. cur. p. 327,18 -umcingulum plumbeum renibus superponatur. B spectat ad equos MLWi. q. cinctoriumGurt (cf. MLWGloss. III 641,37 St.-S. darmgurtele. MLWal.): MLWWolfhard. Waldb. 2,17 arrepto renum -ocingulo. MLWAnselm. Mog. Adalb. 235 per ... latus quadrupedis pendens fuit auro -acingula splendens. MLWStatut. ord. Teut. p. 110,22. MLWal. v. et p. 580,43. II latius: A medic. MLWi. q. zosterGürtelrose: MLWRecept. Sangall. II 142capit. ad -umcingulum circa ventrem. MLWGloss. Roger. III 612 -umcingulum dicitur id, quod fit de colera subtili in superficie ventris et cingit ... ventrem (cf. II 560). MLWWilh. Cong. chirurg. 1333 herpes -uscingulus est de genere apostematum MLWeqs. MLWal. B anat. MLWi. q. pars quaedam oculi circularisein ringförmiger Teil des Auges: MLWAlbert. M. animal. 1,198 qui (maior circulus) in duo aequa secat glacialem et dicitur -umcingulum eius et ... nutrit eum. C astron. MLWi. q. circulusKreis, Zone: MLWEkkeh. IV. bened. I 7,63 dorsa paralleli dederant et -acingula (gloss.: quinque zonę) cęli. MLWAlbert. M. caus. univ. 1,4,7 p. 427b,23 qui (circulus aequinoctialis) vocatur -umcingulum signorum ab antiquis. D moeniaRingmauer: MLWGalb. Karol. 113 usque in portis et -iscingulis et infra fossata. E corona (obsessorum)Ring (von Belagerern): MLWGesta Karoli M. p. 162,9 circum cingentes civitatem -ocingulo armate milicie. F vinculumFessel: MLWBenzo ad Heinr. 6,4 p. 664,4 lex iubet, ut resistentes ferri stringat -acingula. G complexioZusammenfassung: MLWVita Udalr. Cell. II 69 ut brevi locutionis -ocingulo ... eius comprehendam studia. Dauser
7042 Zeichen · 509 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    cingula

    Mittellateinisches Wb.

    cingula , -ae f. script. : sc-: p. 581,39. si-: p. 581,41. zi-: p. 581, 38. -ncu-: p. 581,39. -gl-: l. 59. -ncol-: p. 58…

Verweisungsnetz

1 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit cingula

2 Bildungen · 2 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

cingula‑ als Erstglied (2 von 2)

cingularius

MLW

* cingularius , -a, -um . ( cf. ital. cinghiaia) apud cingulum situs — am Gurt befindlich, Gurt- : Iordan. Ruff. equ. 6,6 p. 32,24 quod ... …

cingulator

MLW

* cingulator , -oris m. zonarius — Gürtelmacher : Chart. scrin. Col. B 1044 (a. 1271) filius Iohannis -is cingulatoris . in cognomine: Chart…