chirographum (ci-, cyr-, chyr-, -afum), -i
n. (m. -us:
p. 537,15.23; cf. p. 536,40.59; ?f. -a:
p. 536,37) (χειρόγραφον)
MLW
script.: gyr-:
p. 536,70. hir-, hyr-: MLWGloss. I 170,17 St.-S. schir-:
p. 537,3. -rag-:
p. 536,27. MLW
metr. chĭrŏgrā-:
p. 536,7.12. sensus propria manu scribendi plerumque evanuit viget: MLW
l. 41.45.47. p. 536,8.32sqq. I
spectat ad scriptionem, signationem (
cf. MLWGloss. I 171,17 St.-S. cy-umcyrographum poohstap zila): A
litterae manu scriptae, scriptura —
Handschrift, (Nieder-)Schrift: 1
proprie: a
strictius: MLWTrad. Frising. 34 p. 62,25 (a. 769) manu propria, ut potui
(sc. dux), caracteres cyrografu inchoando depinxi. MLWCapit. reg. Franc. 306,15 si vera propria voce pronuncio et litterarum cy-ocyrographo rem gestam confirmo
(sc. regina). v. et p. 536, 8. in imag.: MLWChart. Heinr. Leon. 59 p. 87,3 locorum prefectos gladii nostri cy-ocyrographo corroboravimus
(sc. dux). b
latius MLW
i. q. subscriptio —
Unterschrift: MLWCapit. reg. Franc. 254, 6
foedus ci-icirographi virtute subscripsimus
(sc. rex et episcopi). 2
meton.: a
scriptum —
Schreiben, Schriftstück: MLWHraban. martyr. p. 1141
C nisi quinque episcoporum designaret -umchirographum. MLWMirac. Pirmin. 5 cape cy-umcyrographum vitae. b
sacra scriptura —
heilige Schrift: MLWLand. Mediol. hist. I 1,3 p. 39,44 attendentes illud cy-icyrographi: ‘beati qui MLW
eqs.’. c
commentarius —
Merkbuch (in imag.): MLWFrid. II. Imp. epist. (MLWDtArch. 18. 1962. p. 202,14) quod de memorie nostre cy-ocyrographo nulla ... occasio ... rescindet. B
signum, sigillum —
Zeichen, Siegel: 1
proprie: MLWVita Bonif. II 13 p. 105,20 sub impressione cy-icyrographi dote confirmans
imperator (MLWChart. Salisb. II 220 p. 321,5). MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 246 attestacionem sigilli mei cy-ocyrographo roboravi. 2
meton. MLW
i. q. patrimonium nobile, praedium signo familiae signatum —
adeliges Stammgut, ‘Handgemal’ (cf. DtRechtswb. V. p. 58sq.; F. Prinz in: M. Spindler, Handbuch der bayerischen Geschichte. I. 1967. p. 325): MLWTrad. Falk. p. 3,9sqq. (
s. XII.
2) ne ... posteros lateat suos cy-umcyrographum, quod Teutonica lingua hantgemalehe vocatur, ... ubi situm sit ...; cy-umcyrographum illud est nobilis viri mansus MLW
eqs. II
spectat ad instrumenta, chartas (cf. Gloss. I 477,36sq. St.-S. -fochirografo festi [hantfesti
g]. III 163,34 ci-umcirographum hantfesti.
saepe): A
strictius: 1
syngrapha —
Schuldschein, -verschreibung: a
iur.: MLWTrad. Salisb. I 108
b (a. 987/1025) abbas ... sub cy-ocyrographo viii talentorum ... predium dedit. MLWCasus Petrish. 4,15 multa de sacris indumentis pro cy-iscyrographis dedit; ... tunc abbas cy-acyrographa obedientiariis solvenda distribuit.
in imag.: Const. II 200,1 (a. 1236) dum debitorum nostrorum ci-acirographa legimus (
item in arenga: MLWChart. Friburg. 185 p. 156,29). b
theol. (fere in imag.): α
spectat ad peccatum primum (cf. Vulg. Col. 2,14): MLWWillib. Bonif. praef. p. 3,3 primae praevaricationis resoluto cy-focyrografo. MLWRhythm. 52,8,3 Christus ... delevit mox ci-umcirographum peccati (MLWHraban. cruc. 1,20 p. 227
A delens aratum contra orbem tum -umchirographum. MLW
al.). MLWGodesc. Saxo gramm. 1,64 manus scriptura ‘cy-umcyrographum’ sive ‘manus scriptum’; nam quando peccaverunt primi parentes nostri, quasi cartam dederunt diabolo se pariter atque nos vendentes, quod manus scriptum damnationis nostrae deletum est filii Dei sanguine. MLWMilo carm. 3,4,2,280 sanguinis ex pretio chy-ichyrographi debita solvit affixitque cruci
Christus. Godesc. Aquens. MLWseq. 14,3
a,3 qua
(cruce) evacuatum est peccati veteris -umchirographum. MLWChart. Stir. III 134 p. 204,30 prius quam nostre mortalitatis cy-umcyrographum ... cancellaret. MLWVita Mariae rhythm. 3542 demon ... suo cy-ocyrographo privatur. MLW
al. remissius: Ulmar. Ved. 1 (MLWMGScript. XV p. 399,18; MLWa. 875/80) Vedastus ... commune mortis debitum solvens, veteri suum Adae cy-umcyrographum reddens ... caelestia regna petivit. β
spectat ad peccata varia: MLWDipl. Heinr. IV. 470
b p. 637,15 (spur. MLWs. XII.MLW
ex.) comes ... maluit ... suarum offensarum cy-umcyrographum delere (MLWGesta Trev. cont. IV 1 p. 390,6 hodie deletum est cy-umcyrographum maledictionis nostre [MLW
sc. cleri et ecclesiae Treverensis]). 2
conventio, pactum —
Abmachung, Vertrag(surkunde): a
iur. et publ. (eccl.: l. 27): α
in univ.: MLWAgnell. lib. pont. 112 p. 351,4 meum
(sc. archiepiscopi) cyragraphum apud se habet
papa et ego illius detineo. MLWCapit. reg. Franc. 300,4 chy-umchyrographum (-achirographa
3) invicem conscripsimus. MLWHincm. epist. I 135 p. 83,26 secundum conscriptionem cy-icyrographum regum nostrorum. β
de chartula diabolo data (cf. MLW
l. 8sqq.): Honor. August. sigill. 1 (MLWPL 172,500
B) per eam
(Mariam) -umchirographum a diabolo recepit
Theophilus. v. et p. 523,49. schedula — Zettel, Blättchen: MLWCaes. Heist. mirac. I 5,18 p. 297,24 cy-acyrographa mea
(sc. daemonis), in quibus hominia ... sunt conscripta, sub ascellis suis ... consuta conservant
haeretici. p. 298,16 malitia eorum detecta est populo et ostensa cy-acyrographa (MLWhom. exc. 209 dyaboli cy-acyrographa omnibus ostenditur). γ
promissum, votum —
Versprechen, Gelöbnis: MLWConc. Karol. 3
B,4 iuxta cy-umcyrographum suum impleat
episcopus. MLWCod. Karol. 7 p. 492,38 princeps apostolorum eundem
Pippini cy-umcyrographum demonstrans nullam habere firmitatem. MLWAnast. Bibl. epist. 5 p. 407,9 iuramenti vel sui -ichirographi transgressores. MLWRicher. Rem. hist. 4,29 post iurationis sacramentum ci-umcirographum ab eo
(archiepiscopo) scribendum puto
(sc. rex); ... quod etiam bipertitum fieri placet. b
theol. de testamento MLW
i. q. foedus —
Bund: MLWForm. Laudun. 9 p. 517,1 conventione conditi hominis et conditoris Dei exigente pro fracto cy-icyrographi pacto necesse est cunctis mortalibus ... debitum corporis persolvere. MLWMirac. Modo. praef. p. 311
a,5 ecclesiam ... sibi ... sub fidei -ochirographo copulavit
Dei filius. B
latius: 1
charta —
Urkunde: a
in univ.: MLWChart. Sangall. A II MLWapp. A 13 p. 391,23 (
s. IX.
2) hoc ... cy-fumcyrografum ... in fratrum collegio ipse
Erchinbertus conscribi fecit. MLWHumb. Sim. 2,36 p. 184,45 ecclesiarum Dei antiqua cy-acyrographa et canonica privilegia. MLWHariulf. chron. 4,21 p. 232,6 pastor scriptum -umchirographum archivis nostris reposuit. MLWChart. select. Keutgen 133 p. 117,20 si forent sub cy-ocyrographo conscripta. MLWMetell. Quir. 17
a,29 quod ... locus ... cy-fiscyrografis sacrae tumbae cohaeserit. MLWChart. Raitenh. 203 p. 172,32 cy-focyrografo sigilli mei firmamentum adhibui. MLWChart. Basil. C I 294 presentem ci-fumcirografum ipsis tradidimus. MLW
al. cf. l. 43. remissius MLW
i. q. testimonium —
Zeugnis: MLWChart. Raitenh. 196 p. 165,23 (a. 1251) presens scriptum quasi pro cy-focyrografo comparantes ... roboravimus (MLWChart. Bund. 334 p. 245,5 cuncta presentis scripti cy-ocyrographo et sigillo meo ... roboravi). b
de diplomatibus regum, imperatorum: MLWSigeh. Maxim. 25 -umchirographum inde conscribi sigillique sui impressione ... iussit communiri
Otto I. (MLWDipl. Heinr. III. 229 cy-umcyrographum ... iussimus insigniri). MLWHrotsv. prim. 467 cy-iscyrographis eius
(regis) sub nomine scriptis. MLWLamb. Hersf. Lull. 27 p. 340,21 ex cy-fiscyrografis et decretis principum. MLWAnon. Has. 8 cy-ocyrographo aureis litteris inscripto. MLWVita Meinw. 168 p. 94,15 imperator ... cum gyrographo (ci-ocirographo MLW
var. l.) ... predium ... dedit. MLW
al. v. et p. 527,41. remissius MLW
i. q. praeceptum — Verfügung: MLWDipl. Heinr. IV. 4 p. 6,27 forestum ... regali cygrographo
(A) confirmamus. c
de epistulis, privilegiis papae: MLWNicol. I. epist. 18 p. 284,29 ut nostro roboraremus sch-oschirographo. MLWChart. Stir. I 249 p. 255,35 cy-ocyrographo domini papae. 2
t. t. (spectat ad confirmationem factam per verbum quoddam [fere ‘-um’] chartae gemellae inscriptum et dissectum; de re v. B. Bischoff, Mittelalterliche Studien. I. 1966. p. 118sqq.): a
de instrumento MLW
i. q. charta partita —
Schnitturkunde, ‘Chirograph’: MLWChart. Epternac. 194 p. 316, 24 (a. 1067) relecta pagina cy-ficyrografi. MLWChart. Rhen. med. I 474 hoc inde cy-fumcyrografum ... corroborari ... fęcimus, quod etiam bis scribi et partem unam in armario retineri, partem ... alteram heredibus dari precepimus. MLWChart. Wirt. II 392 apud nos habemus id ipsum cy-umcyrographum. MLWChart. Turic. 422 que ... ci-icirographi incisione duximus annotanda, cuius ci-icirographi partem unam MLW
eqs. (in margine scissurae: ci-uscirographus.
cf. 405. MLW
ibid. MLW
al.). MLWChart. Lamb. Leod. 281 p. 358,26 cartam sub cy-ocyrographo conscriptam. MLWChart. Traiect. 1348 p. 128,9.
de diplomate (cf. MLW
Bresslau, Urkundenlehre. I. p. 673): MLWDipl. Conr. II. 106 cy-umcyrographum inde utrique conscribi precepimus. b
de verbo ipso chartae partiendae inscripto: MLWChart. Lamb. Leod. 54 p. 91,29 (a. 1171/78) rei veritatem ... tam cy-ocyrographo quam sigilli nostri signaculo munivimus. MLWChart. Traiect. 515 p. 458,23 sub testium et cy-icyrographi annotationi. MLWChart. Worm. 164 p. 124,25 ci-uscirographus.
v. et MLW
l. 15. Heßler