lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

charta

nhd. bis spez. · 7 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
8 in 7 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
6
Verweise raus
2

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

charta f.

Bd. 2, Sp. 522
charta (ca-, ka-), -ae f. (χάρτης) MLWscript.: ? ha-: p. 523,46. qua-: p. 525,6. -rda: MLWTrad. Weiss. 156 p. 146, 18. -th(a): p. 523,2.524,11.22. I proprie de materia scriptoria (cf. L. Santifaller, MLWMIÖG Erg.-Bd. 16,1. 1953; H. Foerster, Abriß der lateinischen Paläographie. 21963. p. 44sqq.): A schedae ex medulla papyri confectaePapyrus: 1 gener.: MLWDipl. Merov. I 86 p. 76,36 pelles x, carta tomi l. MLWSermo de sacril. 19 in carta sive in bergamena. MLWNicol. I. epist. 80 p. 423,20 facilius cartae quam verba deficient. 2 pharm. et techn.: MLWAesculapius 31 p. 49,30 ex ... calce, -acharta combusta et caera (MLWAntidot. Augiens. p. 58,13 -acharta de tumu MLWc. cf. MLWAntidot. Bamb. MLWapp. p. 37,19 carta usta). MLWCompos. Luc. N 18 scribis ... in membranam aut carta (MLWMappae Clavic. 43). cf. *tomocharta. B membranaPergament(blatt): 1 gener.: a spectat ad qualitatem: MLWSedul. Scot. carm. 2,72,25 nomina quot nitidis ... cartis insunt. MLWActa imp. Winkelm. I 417 p. 361,3 (a. 1249) nec ... in palperio nec in carta rasa. MLWAlbert. M. metaph. 7,2,3 p. 358,24 (ed. B. Geyer. 1964) in cera vel carta. MLWChart. Turic. MLWapp. 1389a scolares ... vendiderunt ... summam[] ... de littera nova in cartis edinis (1414a). 1476 p. 188, 17 si ... instrumentum kartha vel sigillo ... lesum fuerit. MLWChart. Tirol. notar. II 523 Armus, confector cartarum, ... confitebatur ... xii bonas cartas vitulinas ... dare. MLWNicol. Biber. carm. 1738 (ed. Th. Fischer. 1870) cartarum rasores. b spectat ad usum: MLWAldh. carm. eccl. 4,4,10 quae nunc in cartis scribuntur rite quadratis (cf. MLWConr. Mur. summ. 6,6c p. 437,33 carta, in qua scribi debet litera ..., sic quadranguletur, ut MLWeqs.). MLWLibell. de conv. Baiuv. 7 carta sine litteris. MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,261 pręsto sunt cartę. MLWEkkeh. IV. cas. 108MLWmed. in carta hic ... scribamus. MLWal. 2 pharm. et techn.: MLWRecept. Sangall. II 4 amoniaco ... in carta virgine perducis. MLWTheoph. sched. 1,33 gluten ... de vitulina -acharta. MLWGloss. Roger. I A 3,14 p. 679,11 carte veteris, id est pergameni, folium i. MLWal. C schedae ex pannulis factaePapier: 1 latius: MLWWilh. Rubruqu. itin. p. 329,6 volgaris moneta Cathaie est carta (caita D) de wambasio. MLWAlbert. M. animal. 23,82 licinium factum de carta bombacina. 2 strictius MLWi. q. paginaBlatt, Bogen: MLWSalimb. chron. p. 458,3 cum ... libello, qui scriptus erat in cartis de papiro. MLWfort. MLWadd.: MLWClem. IV. registr. 657 p. 670,15 cartas sive membranas processum continentes eundem in huius ... ecclesie ... appendi sive affigi hostiis ... faciemus. II meton. de paginis una cum causis inscriptis (sensu spirit. de causis tantum: l. 58; cf. p. 524,2): A instrumentum Urkunde (cf. MLWBresslau, Urkundenlehre [v. MLWind.]; O. Redlich, Die Privatur kunden des Mittelalters. 1911): 1 iur.: a in univ. (fere de originalibus; de exemplaribus, formulis MLWe. g. l. 33sqq.39sq.52sq.): α spectat ad causas firmatas: MLWCapit. reg. Franc. 9,7 textus cartarum ingenuetatis (cf. MLWLex Franc. Cham. 12 per cartam aut per hantradam ingenuus. MLWCapit. reg. Franc. 168,2 cartam libertatis. MLWal.). MLWDipl. Merov. II 10 p. 98,5 in ... -acharta precaria (cf. MLWForm. Marculfi 2,9tit. carta obnoxiationis. MLWDipl. Ludow. Germ. 6 p. 7,31 cartam praestariam. MLWForm. Augiens. B 37 carta post carta. MLWDipl. Arnulfi 134 p. 201,24 complacitationis cartam). MLWChart. Fuld. B 22 p. 45,9 donationis (MLWChart. Carniol. I 68 p. 77,35 d. et investionis. MLWal.). MLWChart. Sangall. A 36 traditionis. MLWForm. Arvern. 5 carta patrociniale. MLWTrad. Lunaelac. 7 p. 5,14 duo cartas commutationis. Form. Sangall. I 16tit. dotis. MLWChart. Sangall. A 426 p. 45,32 concordiae (cf. 621 p. 230,20 pacationis, quod tiutiscae suonbuoch nominamus). MLWDipl. Karoli III. 76 proprietatis. MLWChart. Lux. I 184 cartam confirmationis prediorum. MLWLeg. Lang. p. 595a,5 per hanc pergamenam cartam de morgincap. MLWOrd. coron. imp. 14,58 cartas tercii generis et libelli. MLWChart. Tirol. 578 hec harta abnegationis. persaepe. adde: MLWHrotsv. Theoph. 126 proprii cartam scribens detrimenti (cf. MLWRahew. Theoph. 303 cartam probrosam, scriptum mendax ..., cirographum leti). cf. p. 536,10. β spectat ad modum confirmandi, firmitatem, usum: MLWLex Ribv. 62,3 si carta in iudicio perforata etuniata fuerit. MLWForm. Marculfi praef. p. 37,5 tam praeceptiones regales quam cartas pagenses (MLWCatal. biblioth. Becker 37,550). MLWLex Alam. 2,1 testes, qui manus eorum in carta miserunt ([de re v. H. Hattenhauer, MLWZRGGerm. 83. 1966. p. 271]. MLWLex Baiuv. 16,2 aut per cartam aut per t. conprobetur firma emptio [de re v. H. Fichtenau, Le Moyen Age 69. 1963. p. 110]). MLWChart. Sangall. A 46 cartam inrumpere (cf. 365 violare. 501 comutare. saepe). 105 fuit ipsa carta levata; ... presbiter ... scripsit et subscripsit (MLWChart. Turic. 203 cartam solito more levantes et conscribi rogantes. MLWal.). MLWCapit. reg. Franc. 81,13 ut nullus presbyter cartas scribat. MLWHincm. Remig. 7 p. 274,27 cartam et vestituram ... fecit. MLWDipl. Otton. III. 278 p. 703,12 cartam, per quam litigabant. MLWChart. Bund. 211 tracta et facta est hęc carta (MLWChart. Tirol. 233. MLWal.). MLWChart. Rhen. med. I 445 p. 504,37 hoc in carta aliqua, quae specialius appellatur manuscriptum vel privilegium, notetur. MLWChart. Carniol. I 97 p. 100,27 ego ... scriptor hanc -amchartam ... conplevi. MLWChart. Heinr. Leon. 17 cartam presentem sigillari precepimus (MLWChart. Brixin. 146 p. 156,32 renunciavit ... cartis sigillatis et non sigillatis vel manu notariorum confectis). MLWCod. Lauresh. 2 p. 268,7 in originalibus cartis. MLWChart. Tirol. 563 p. 46,21 super [] quadam -acharta iurabant. MLWChart. Lamb. Leod. 479 p. 588,20 privilegia ... et -echarte ecclesie in libro ... cum suis titulis conscribantur. persaepe. spectat ad chirographa (cf. p. 537,16): MLWChart. Rhen. med. I 463 (a. 1129) cartam ... insigniri ... et partem in nostrum et partem in MLWs. Petri armarium poni placuit. MLWabund. (fort. restat sensus materiae scriptoriae): MLWLex Ribv. 41,1 per tabularum seu cartarum instrumenta (MLWDipl. Pipp. 16 p. 23,34 per strumenta cartarum. MLWal. cf. MLWDipl. Otton. I. 254 p. 363,26 per paginam cartarum). b de diplomatibus regum, imperatorum: MLWForm. Marculfi 1,31 cartas ... regum. MLWDipl. Karoli M. 151 per apertam cartam (carthcod.. MLWChart. Mog. A I 111 p. 57,21 confirmationis. MLWDipl. Arnulfi 105 p. 155,18 per praeceptales cartas. MLWDipl. Otton. II. 15 p. 23,24 cartam tuitionis. Annal. Naz. II MLWa. 964 (MLWMGScript. XVII p. 33,17) ab imperatore cartam electionis acquisivit. MLWCarm. Cantabr. 15,3b,10 kartam regiam ... cepi. MLWChart. Raitenh. 20 p. 23,15 (dipl. Frid. I.) presentem -amchartam sigilli nostri impressione firmari precepimus. MLWChart. Burgenl. I 61 p. 33,41 hec nostre (sc. regis Hungariae) confirmationis carta. saepe. c de iudiciis, placitis (citatorio: l. 21): MLWForm. Marculfi1,28tit. carta audientiale. 1,38tit. paricla. MLWVita Elig. 1,31 cartamque (carth-cartha MLWvar. l.) ei securitariam apud regem impetravit (cf. Const. II 418,7 cartam specialem securitatis habere). MLWForm. Senon. II 2tit. carta sacramentale. MLWForm. Sal. Merk. 30tit. iecta. MLWDipl. Heinr. II. 305 p. 380,18 in carta iudicatus. MLWal. d de notariorum instrumentis: MLWChart. Bund. 339 (a. 1158) per lignum et cartam ... iugales fecerunt ... remissionem. MLWChart. Tirol. 544B1 p. 22,26 Warimbertus ... redidit cartam ... et ibi canzellata fuit. MLWChart. Ital. Ficker 248 notarium fecisse seu abreviasse cartam. MLWChart. Tirol. 1115 hanc cartam ex imbreviaturis ... sumpsi eamque ... autenticavi et in publicam formam reduxi. MLWChart. Tirol. notar. II 44 cartam debiti. 84 in carta feudi. 105 pignoris. MLWal. v. et p. 523,71. de protocollis MLWq. d. imbreviaturae: MLWChart. Tirol. notar. I 578tit. (a. 1237) carta Egenonis Parvi. II 1tit. carta Girardi. MLWibid. saepe in rubricis. e notitia de rebus traditis factaTraditionsnotiz: MLWCod. Odalb. 64 testes praeordinati in priori carta. MLWTrad. Ror. 119 p. 126,31 (QuellErörtBayerGesch. N. F. XXI. 1966) cartam conscribi fecimus. MLWal. f tabula vel liber scriniiSchreinskarte, -buch: MLWChart. scrin. Col. A II 1 p. 85,5 (a. 1163/69) hoc cum esset in alia karta, in ista renovatum est. MLWRegistr. Pant. Col. 17,12 in karta officialium sancti Petri. MLWChart. scrin. Col. B 1228 in territorio sancti Severini, quod pertinet ad cartam nostram testimonialem. MLWal. adde: MLWChart. scrin. Col. B 411 (a. 1245) hoc testificatum est officialibus, quod in carta scabinorum sit conscriptum. 2 publ. de pactis, foederibus: MLWHist. Lang. Goth. 5 fecerunt pactum ... Abari cum ... Langobardis et cartam conscriptionis, ut MLWeqs. Const. II 37,13 (a. 1210) ego ... notarius ... cartam scripsi, firmavi, complevi et dedi. 394,11 per cartam societatis. 3 eccl.: a in univ.: MLWConc. Karol. 53 p. 689,33 sicut synodalis ... carta, cuius exemplar in archivo est imperatorio, ... narrat. MLWConsuet. Marb. 139 (Spicil. Friburg. X. 1965) novitius ... legat cartam suam (sc. professionis). MLWChart. Bern. I 4,154 p. 370,36 (epist. papae) nuptiales -aschartas faciendi licentiam indulgemus. MLWConr. Eberb. exord. 1,29 p. 86,29 (Series MLWscript. MLWs. ord. Cist. II. 1961) decretum, quod carta caritatis vocatur (sc. in ordine Cisterciensi). MLWChart. Lamb. Leod. 657 p. 231,29 in carta sua (sc. canonicorum) creationis et institutionis. b de apostolicae sedis privilegiis sim.: MLWLiber diurn. 35tit. de facienda carta (chartula R). MLWHincm. epist. I 200 p. 224,10 de carta transmigrationis ad aliam parrochiam. MLWVita Rimb. 11 p. 90,3 in cartis ... Romanae sedis pontificum. MLWHist. Mosom. 2,6 paratis scriptisque ex papyreo tomo -ischartis. MLWHeinr. Wirz. cur. 223 cartas grossare notatas. B scriptumSchriftstück: 1 strictius MLWi. q. litterae, epistulaSchreiben, Brief (cf. MLWGloss. IV 276,11 St.-S. carta bref. MLWal.): a theol.: MLWCarm. biblioth. 3,1,107 catholicae ... septem ... cartae. b eccl. et publ. (de edictis, mandatis: l. 71. p. 525,5sq.): MLWCapit. reg. Franc. 2 hanc cartam ... per omnia loca decrevimus emittendam. Form. Sangall. I 7tit. carta commendatitia (MLWWillib. [] Bonif. 5 p. 21,22 recensita commendaticiae conscriptionis carta). MLWForm. Sal. Bign. 16tit. carta tracturia. MLWDipl. Otton. I. 366 p. 503,22 cartam vel noticiam hanc ... scribi iussimus. MLWIoh. Mett. Ioh. 124 cartae magnitudo — nam quadra pellis vervecis erat — terrebat. MLWNivard. Ysengr. 3,54 regia carta (quarta B) iubet. MLWRahew. gest. 4,21 p. 260,31 ut in scribendis cartis nomen suum (sc. imperatoris) preferens Romani episcopi subsecundet notarius. al. syngraphusGeleitbrief: MLWHugeb. Willib. 4 p. 101,5 si venerit sine carta, tollent illum cives. c usu communi: α in univ.: MLWSteph. Edd. Wilfr. 27 rex ... legi litteras iussit; post lectam vero cartam ... discerpens dissipavit. MLWAlcuin. epist. 158 p. 257,2 saepius carta, quam relationis vocant, currat. MLWFroum. carm. 1,2 versibus aut kartis ... scriptis. MLWLudolf. summ. 1 p. 359,12 dictamen, epistola, karta, litere quantum ad presens opus synonima sunt. MLWal. β de versibus: MLWAlcuin. carm. 56,1,6 curre velox, carta. MLWHraban. carm. 11,1 vade libens, karta. MLWWalahfr. carm. 12,1 dignare brevem percurrere cartam. MLWFroum. carm. 27,6 salutiferas mihi protulit ars tua cartas. MLWal. 2 latius: a schedula magicis verbis inscriptaZauberzettel: MLWCapit. reg. Franc. 23,34 nec cartas per perticas appendant propter grandinem. b litterae testimoniales Echtheitsbescheinigung,Authentik: MLWChron. Ortl. add. 1 p. 126,22 quam (manum MLWs. Stephani) ... nullo voluit dux opere fabrili includere nec cartam apponere. C liber, codexBuch, Schrift: 1 eccl. (publ.: l. 35; cf. p. 524,43sq.): MLWWillib. Bonif. 8 p. 51,16 volumina et ... divinae scientiae cartas (MLWsyn. codices) reppererunt. MLWWalth. Spir. Christoph. II 3,14 sacris ... pallescere cartis. MLWVita Anselmi Luc. 80 tenente ea domina ... unam orationum ... -amchartam. Epist. Gerhoh. (MLWPL 193,1106C) multa ... in -acharta notasti. MLWal. adde de matriculis MLWsim.: MLWAlcuin. epist. 102 p. 149,21 illius ... nomen ... per ecclesiasticas cartas scribere. MLWHraban. carm. 13,42 caelestis quorum (patrum) nomina karta tenet. MLWChart. scrin. Col. A II 1 p. 52,9 rebellis de karta civium ... repudiabitur. 2 usu communi: MLWAldh. virg. II 2763 ut cunctas non possit carta coronas prendere virgineas. MLWGesta Dagob. 42 p. 419,26 in quadam vetustissima ... carta, quam ... Audoenus episcopus scripserat. MLWGesta Bereng. 2,12 commertia belli ... vili subnectere cartę. MLWWalth. Spir. Christoph. II praef. 110 cartarum texta revolvens. MLWEcbasis capt. 40 mendosam profero cartam. MLWOdbert. Frid. prol. p. 344,16 parvam ... componere cartam. MLWEberh. Alem. labor. 54 Ciceronis ... florida carta duplex. MLWal. de paginis: MLWFund. Hild. p. 946,15 hucusque -aechartae illae. Heßler
13207 Zeichen · 925 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Chartaf.

    Etym. Wb. des Deutschen (Pfeifer) · +1 Parallelbeleg

    Charta f. ‘(Verfassungs)urkunde im Staats- und Völkerrecht’. Lat. charta ‘Papyrusblatt, (aus Papyrus hergestelltes) Schr…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Charta

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +2 Parallelbelege

    Charta , Charte, engl. Charter, ursprünglich Papierblatt; im Mittelalter bezeichnete charta eine Urkunde, besonders die …

  3. Latein
    chartaf.

    Mittellateinisches Wb.

    charta (ca-, ka-) , -ae f. ( χάρτης) MLW script. : ? ha-: p. 523,46. qua-: p. 525,6. -rda: MLW Trad. Weiss. 156 p. 146, …

  4. Spezial
    Chartaf

    Dt.-Russ. phil. Termini · +1 Parallelbeleg

    Charta , f хартия , ж → FiloSlov Urkunde, f

Verweisungsnetz

16 Knoten, 8 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 8 Sackgasse 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit charta

10 Bildungen · 9 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

charta‑ als Erstglied (9 von 9)

Chartablān

Idiotikon

Chartablān Band 3, Spalte 490 Chartablān 3,490

chartacambium

MLW

charta·cambium

* chartacambium (ca-, -tc-) , -i n. commutatio, remuneratio (per chartam confirmata) — (urkundlich bestätigter) Austausch, Gegenleistung : M…

chartaceus

MLW

chartaceus (-cius) , -a, -um . ex papyro confectus — Papyrus : MLW Lup. Ferr. epist. 16 in -cio chartacio codice sive, ut emendatius aliis d…

chartalis

MLW

charta·lis

* chartalis (ka-) , -e . in modum chartae factus — urkundlich : Chart. Pfedd. 15 p. 9,25 (ed. D. Bonin, MLW UB Pfeddersheim . 1911; MLW a. 9…

chartaneus

MLW

* chartaneus , -a, -um . ex papyro confectus — Papyrus- : ( cf. L. Santifaller, MLW MIÖG Erg.-Bd. 16,1. 1953. p. 36sqq.): MLW Nicol. I. epis…

Charta partīta

Meyers

charta·partita

Charta partīta ( C. indentata , lat.), eine im Mittelalter, besonders in England, als noch die Siegel selten waren, gebräuchliche geteilte U…

Chartaplas(m)eⁿ

Idiotikon

Chartaplas(m)eⁿ Band 3, Spalte 490 Chartaplas(m)eⁿ 3,490

chartarium

MLW

chartarium (ca-) , -i n. archivum — Archiv : Regesta Alsatiae 368 (ed. A. Bruckner. 1949; MLW a. 793) hanc donacionem ... promulgavi ad ca-a…

chartarius

MLW

chartarius (ca-, ka-, -ter-) , -i m. 1 documentorum custos, tabellarius — Archivar, Registrator : MLW Dipl. Otton. I . 340 p. 465,20 Iohanne…

charta als Zweitglied (1 von 1)

Magna Charta

GWB

magna·charta

Magna Charta lat; eigentlich: Magna Charta Libertatum großer Freiheitsbrief (von 1215); die königliche Allmacht vor allem zugunsten des Adel…