cautela, -ae
f. MLW
script.: caupt-:
p. 416,38. -ill(a): MLW
l. 33. 70. -ell(a): MLW
l. 51.61. p. 416,26.69. MLW
al. I
de indole et modo agendi hominum (animalium: p. 416,1): A
providentia, moderatio, modestia —
Vorsicht, Zurückhaltung, Bescheidenheit: 1
gener.: MLWForm. Dion. 1 p. 495,18 futuri temporis -acautela (-illacautilla MLW
var. l.) adhibeatur, ut culpa non iteretur. MLWHraban. epist. 11 qua securitate patrum dicta legere posset quantaque -acautela nostra rimari deberet
lector. MLWGodesc. Saxo
theol. 21 p. 284,22 -acautela tua placet, nonnullorum displicet impudentia mihi. MLWPoeta Saxo 1,236 erat in castris -acautela remissior. Ekkeh. IV. (?) prol. Gall. p. 1096,20 alia nequaquam propter -amcautelam caritatis latius ... vulganda. MLWGloss. Roger. II 315 hanc -amcautelam cyrurgice apud te habeas, quod MLW
eqs. MLW
al. v. et p. 421,5. 2
iur. et canon.: MLWLeg. Wisig. 12,1,3 p. 408,24 sub qua eos
(sacerdotes accusatos) iustitie -acautela examinari conveniat. MLWCapit. reg. Franc. 257,4 ut -acautela fiat erga eos, qui causa iuventutis ... fallunt. MLWHraban. epist. 29 p. 447,36 -acautela erit in iudicio. 3
eccl.: MLWVita Udalr. Cell. II 57 (29) locum ... opportunum -aecautelae vitae monachilis. MLWConsuet. Marb. 70
capit. (Spicil. Friburg. X. 1965) de -acautela loquendi soluto silentio. MLWChron. Bened.II 3 ecclesia est ... preter ceteras cenobialis -ecautele aptitudines ab introitu mulierum ... alienata. MLW
al. B
diligentia, cura —
Sorgfalt, Fürsorge: 1
proprie: a
in univ.: MLWBonif. epist. 33 p. 57,15 scrupulosa -llacautella diligenter investigare. MLWDipl. Ludow. Germ. 47 ut ... cum maxima -acautela et diligentia consideretur. MLWAgius vita Hath. 9 in his
(scripturis) audiendis, legendis et intelligendis maiorem -amcautelam, vivaciorem sensum, saniorem intellectum habere. MLWThangm. Bernw. 2 p. 759,17 hanc
(invidiam) maxima -acautela ... declinabat. MLWEcbasis capt. 5 tempore discendi periit -acautela magistri. MLWChart. Mog. A 320 p. 209,17 ab officii tui -acautela longe te digressum esse. MLWChart. march. Misn. II 596 securitati -acautela qua possumus ... prospicimus. MLW
al. b
de sermone MLW
i. q. gravitas —
Eindringlichkeit: MLWEpist. Bitur. 1 p. 167,14 cum -llacautella plana egredietur verbum. MLWAmalar. off. 4,2,22 oratio dominica, quam cum magna -acautela oportet cantare, ut ipsas res in mente teneamus, quas verbis pronuntiamus. MLWFlod. hist. 3,23 p. 530,45 omeliam ... a sancto Ieronimo asserit ... dictatam, sicut et stilus et -acautela, sensus et intellectus ... monstrant. 2
meton. de hominibus cautis: MLWDipl. Arnulfi 25 noverit ... fidelium ... -acautela (MLWDipl. Otton. I. 153. MLWTrad. Ratisb. 339. MLW
al.). C
circumspectio, prudentia —
Umsicht, Klugheit: 1
in univ.: MLWChron. Fred. 4, 61
capit. de -illamcautillam et contenenciam Pippino. MLWEpist. Teg. I 7 presuli ... custodelę ovium Christi provida -acautela invigilanti. MLWAlbert.
M. (?) animal. quaest. 8,10 p. 191,33 utrum animalibus ... insit -acautela a natura. MLW
al. 2
cum colore quodam: a
consideratio prudens —
weise Betrachtung: MLWTrad. Ratisb. 26 (a. 833) hac -acautela conpunctus. b
calliditas —
Schlauheit: MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,169 furum -acautela. MLWChron. Pol. 3,23 p. 153,7 dux ... -amcautelam Bohemorum et insidias dubitabat.
expressius MLW
i. q. tergiversatio —
Ausflucht: MLWGerh. August. Udalr. I 1 p. 388,15 unum pro me psalmum cantabis sine -acautela. II
de actionibus et institutionibus ad securitatem efficiendam seu servandam aptis: A
cautio, assecuratio —
Sicherung, Vorsichtsmaßnahme: 1
latius: MLWLeg. Wisig. 6,1,2 p. 247
a,25 iudex ... hanc -amcautelam servare debebit, ut accusator omnem rei ordinem scriptis exponat. MLWForm. Turon. 28 pro -acautela (-llacautella MLW
var. l.) et tempora futura apud se retineat
epistolam. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1075 p. 247,28 litteras a seipso ... propter maiorem secreti -amcautelam conscriptas (MLWChart. Tirol. 560 predium pro maiori -acautela in manum comitis ... delegaverunt. MLW
al.). MLWEpist. Ratisb. 8 p. 306,32 maiorum inspectio minorum -acautela est. MLWChart. Merseb. 113 ea ... securitate et provida -acautela, quod ... advocatus reditus eque valentes ... assignavit. MLWChart. Sangall. A 853 p. 67,19 commissionem ... proprietatis ... ad conservationis -amcautelam ... susceperant. MLWChart. Babenb. 262 p. 91,41 necessaria est -acautela, ne gesta hominum ... inficiari ... valeant. MLWChart. Salem. 271 p. 305,33 extra fossatum ... ad -amcautelam habundantem trium pedum latitudine relinquentes. MLWChart. Raitenh. 219 paginam ... ad -amcautelam sigilli mei munimine roboratam (
inde 223 -llamcautellam). MLWAlbert.
M. pol. 5,8
d p. 533
a,38 ponit quatuordecim -ascautelas, ut ... salvetur tyrannis. MLW
al. v. et p. 420,25. remissius de statu rerum MLW
i. q. securitas — Sicherheit: MLWWibald. epist. 136 p. 213,7 salva pace nostra et monasterii nostri -acautela. MLWChron. Lippold. prol. pro amore, pro -acautela nec non et honore loci. 2
strictius: a
satisdatio (per iuramentum praestita) —
(eidliche) Sicherheitsleistung: MLWThietm. chron. 2,8 de presentibus ... poscit emendationem, de futuris quoque -amcautelam spospondit. Heinr. Hunt. hist. 6 (MLWMGScript. XIII p. 150,40) regi concordatus est -acautela ... patris sui. MLWActa imp. Winkelm. I 661 p. 527,42 nuncii ... inperatoris talem petebant a marchione ... cauptelam, ut MLW
eqs. 996 p. 751,27 exigantur -ecautele, quibus constat MLW
eqs. p. 753,14 quaternus continens ... -ascautelas, quod illuc navigaverint.
meton. MLW
i. q. elenchus formulas satisdationum continens —
Verzeichnis schriftlicher Sicherheitsleistungen: MLWActa imp. Winkelm. I 996 p. 752,40 (
s. XIII.MLW
med.) sunt requirenda a prepositis ... item -ecautele de diebus recessus ... vassellorum ... navigancium. b
confirmatio —
Beglaubigung: MLWChart. archiep. Magd. 294 (a. 1157) haec omnia nostri scripti sigillique -acautela roborari (MLWTrad. Ratisb. 1040). MLWChart. Babenb. 110 privilegii sui -amcautelam impendens. c
condicio —
Vorbehalt, Bedingung: MLWTrad. Ratisb. 298 p. 237,36 (c. 1010/20) ut hoc pro -acautela subnectamus, si episcopus MLW
eqs. MLWChart. Raitenh. 9 ea ... -acautela interposita, ut MLW
eqs. MLWChart. march. Misn. III 48 abbatem ... investivimus hac usi -acautela, ut MLW
eqs. MLWChart. Tirol. 1005 a ... excommunicatione cum ipsum ... absolvi fecerimus ad -amcautelam. MLW
al. d
fort. MLW
i. q. signum subiectionis —
viell.: Zeichen der Abhängigkeit: MLWTrad. Neocell. (Frising.) 3 (QuellErörtBayerGesch.
N. F. XIX. 1961; MLWa. 1147) predium ..., quod in manus suas pro -acautela et fide delegatum fuerat. B
protectio —
Schutz: 1
proprie: MLWAldh. virg. I 16 p. 245,5 virginitatis gloria vera ... humilitatis -acautela tutetur. MLWBonif. epist. 50 p. 85,25 ut per -amcautelam vestrae doctrine oves aecclesiae non seducantur. MLWCand. Fuld. Eigil. I 9 p. 227,8 haec ... vobis ad -amcautelam et salutem animarum ... explicare curavi. MLWRup. Mediol. Adalb. 4 huius
(humilitatis) -acautela cetera omnia conservari. MLWOtto Frising. chron. 2,8 p. 76,8 sextus
(sc. liber, MLW
i. e. Topicorum) de -acautela sophisticarum fallaciarum docet.
al. desiderium protectionis —
Schutzbedürfnis: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 117,14 multe
aviculae sunt ... stolide in -acautela sui. 2
meton. MLW
i. q. caterva clientium —
Schar der Schutzbefohlenen: MLWArbeo Emm. 10 in cuius comitatu clericorum -acautela adsecuta est (16. MLWCorb. 14 -llamcautellam). C
admonitio —
Mahnung, Warnung: MLWCapit. reg. Franc. 230 p. 124,15 capitula ... pro generali omnium -acautela ... conscripta. MLWNotker. Balb. gest. 1,22 p. 31,1 in exemplum verę pęnitentię vel -amcautelam (-ecautele MLW
var. l.) ... vanę securitatis. MLWRather. epist. p. 189,21 exemplo -ęcautelę perditionem eorum, qui in Sodomis et diluvio perierunt, proponens. MLWOtloh. prov. C 52 (ed. W. C. Korfmacher. 1936) casus multorum fit pro -acautela aliorum. MLWAlbert.
M. top. 8,1,2 p. 498
a,1 quod dictum est in documentis et -iscautelis ... ad celandum in celativis propositionibus.
expressius MLW
i. q. praeceptum —
Vorschrift: MLWConc. Merov. p. 128,7 archipresbyteri, qui talem -llamcautellam super iuniores ... habere noluerint. MLWConc. Karol. 1,4 secundum canonicam -llamcautellam.
Bansa