capitulus

capitulus, -i m. (f. -a: p. 233,58. cf. p. 233,13. 234,1) MLWscript.: ka-: MLWl. 72. p. 233,11. MLWal. -pp-: MLWChart. Raitenh. 173. -tol-: MLWl. 53.57. p. 233,45. 235,59. -ll-: p. 234,14. I de parte scripti MLWi. q. caput — Abschnitt, Kapitel: A proprie: 1 strictius: a de libris, epistolis: MLWAldh. ad Acirc. 2 p. 71,7 quod quinto hereticorum -ocapitulo ... liquet. MLWLiutg. Greg. praef. non numerosa -acapitula ... scribere. MLWAlcuin. epist. 305 p. 464,18 sermonis seriem distinxi -iscapitulis (MLWWalahfr. Gall. praef. p. 281,8 vultis ... seriem confusam -orumcapitulorum distingui limitibus). MLWEpist. var. I 33,1 -umcapitulum de regula coram fratribus legebatur (MLWConsuet. Trev. 44 p. 54,30sq. legitur ad -umcapitulum conventum hoc -umcapitulum de r.). MLWWibald. epist. 238 p. 357,31 de -ocapitulo litterarum vestrarum. saepe. b de sacra scriptura (saepe MLWi. q. locus — Stelle): α in univ.: MLWPirmin. scar. 19 quattuor -acapitula (-olacapitola A) actuum apostolorum. MLWGodesc. Saxo theol. 11 p. 218,18 cum ... apostolus in ipsius medio -icapituli ... dicat: ‘MLWeqs.’ MLWLamb. Tuit. Herib. 2,7 p. 1250,17 -umcapitulum imponit: ‘Christus resurgens MLWeqs.’ al β usu liturg.: Vita Gaug. 3 (MGMer. III p. 653,8) -uscapitulus lectionis. MLWOrdo Rom. 18,3 -olocapitolo dicto orant. MLWMirac. Bert. 4 p. 511,29 diurnalia -acapitula cum vespertinalibus psalmis didicit. MLWHerbord. Ott. 3,34 -acapitula et orationes per totum annum. MLWLiber ordin. Patav. 1,2 in sabbatho ad vesperum -umcapitulum: ‘fratres scientes, quia hora est’. MLWal. expressius de lectione ipsa: MLWRup. Tuit. Herib. 35 (MLWPL 170,426^B) lectionem, quam nos -umcapitulum dicimus. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 33,13 festum ... -umcapitulum et sequentia recipit. γ de psalmorum particulis (cf. p. 228,4sqq.): MLWVita Arnulfi 20 -ocapitulo dicto surgimus. MLWVisio Baront. 5 hunc -umcapitulum aedidit. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1075 p. 206,22 versiculum brevem ex psalterio proposuit: ‘huius’, inquit, ‘-icapituli ... sensum MLWeqs.’ MLWal. c de legibus, instrumentis MLWi. q. articulus — Artikel, Paragraph: MLWCapit. reg. Franc. 14 p. 33,34 quae ... sunt prolata, per distincta -acapitula subter tenentur inserta. MLWLex Frision. 11,3 hoc et superiori -ocapitulo constitutum est. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1076 p. 284,31 in decretis suis (sc. papae) k-okapitulo [] ii. MLWWilh. Hirs. const. 1,1 p. 931^C in -ocapitulo camerarii. al. numerus — Nummer: MLWTrad. Ratisb. 102 (a. 883/87) traditionem, quę -ocapitulo xxiii conscripta est. 2 latius de summario: a spectat ad singula: α titulus capitis — Kapitelüberschrift: MLWHraban. epist. 5 p. 390,16 quam (paginam) ... cum singulis -iscapitulis distinctim ordinantes preposuimus. β designatio capitis — Kapitelangabe: MLWHraban. epist. 5 p. 390,10 lector notet -umcapitulum, quod in margine paginae eidem sententiae prescriptum est. MLWibid. MLWal. b usu tantum plur.: α index capitum — Kapitelverzeichnis: MLWLeg. Burgund. const. I capit. p. 36,1 incipiunt -acapitula legum (MLWLex Ribv. capit. k-akapitula [tituli A 6. 7]. Alcuin. Willibr. 1^capit. [MGMer. VII p. 114,11] -icapituli libri primi. MLWHeito Wett. capit. -aecapitulae [A]. MLWOtto Frising. gest. 2^capit. -acapitula in librum secundum. saepe). MLWVita Elig. 2,81 p. 740,30 subnexis -iscapitulis. MLWHraban. epist. 37 p. 473,28 in -iscapitulis singulorum librorum. β argumentum — Inhaltsangabe, ‘Regesten’: MLWHincm. epist. I 186 p. 190,22 mitto ... vobis -acapitula, in quibus summa continetur de omnibus epistolis. γ elenchus — Liste: MLWCapit. reg. Franc. 81,15 presbyter -acapitula habeat de maioribus vel de minoribus vitiis. B meton.: 1 de sententia: a suggestio, propositum — Anregung, Vorschlag: MLWEpist. var. II 5 praef. epistola cum xii -iscapitulis quorundam fratrum. MLWCapit. reg. Franc. 196,20 ea -acapitula hic inserere. MLWGesta Camer. 3,51 hoc habuerunt -umcapitulum, ut eqs. interrogatio — Anfrage: MLWActa imp. Winkelm. I 818 p. 634,43 (a. 1238) -acapitula, que misisti, benigne recepimus. b admonitio, postulatio — Mahnung, Forderung: MLWRadbert. Arsen. 17 p. 85,21 -acapitula, quae augustus ... filiis direxit. MLWRahew. gest. 4,34 p. 276,21 -acapitula durissima proposita sunt. c dictum, arbitrium — Äußerung, Standpunkt: MLWBernold. Const. chron. MLWa. 1079 p. 436,4 -umcapitulum Pafnutii de eadem re (sc. nuptiis presbyterorum). MLWWibald. epist. 263 p. 391,16 de quibus omnibus ... aliquod -umcapitulum eligere. d dogma, doctrina — Lehrsatz, Lehre: MLWOtto Frising. gest. 1,50 p. 71,14 (epist.) episcopi ... -acapitula a ... patribus condempnata ... adiudicaverunt. 1,51 p. 74,4 predictorum -orumcapitulorum ... sensum negans Petrus Abailardus. MLWibid. MLWal. adde: MLWIonas Bob. Columb. 2,9 p. 247,7 ob trium -orumcapitulorum dissensione (‘Dreikapitelstreit’). 2 de constitutione MLWi. q. decretum, praescriptum, praeceptum — Beschluß, Bestimmung, Verordnung: a spectat ad canones sim.: MLWConc. Merov. p. 197,22 edictum vel -acapitula canonum (MLWForm. extrav. II 1 p. 550,9). MLWBeda hist. eccl. 5,24 p. 354,24 synodus ... utillima x -orumcapitulorum. MLWCapit. reg. Franc. 154,1 -acapitula concilii. MLWWalahfr. exord. 23 p. 498,6 in -ocapitulo Thelesphori. Regesta Alsatiae 656 p. 390,11 (ed. A. Bruckner. 1949) -acapitula, quomodo ... abbatissa sit eligenda. MLWAnnal. Magd. MLWa. 1085 p. 176,50 legerat -olumcapitolum nullum ... ad synodum posse vocari. MLWCarm. Bur. B 42,7,1 Romani -umcapitulum habent in decretis, ut petentes audiant eqs. al. interdictum — Verbot: MLWLeg. Wisig. 12,3,9 omnium -orumcapitulorum ... transgressor. MLWCod. Karol. 94 p. 634,26 olitanis -iscapitulis, quae a sacerdotibus cavendi sunt, mundum ... esse. b spectat ad leges: MLWCapit. reg. Franc. 268 p. 294,37 -acapitula legis et antecessorum nostrorum. 274,15 nec per -acapitula progenitorum nostrorum neque per legalia -acapitula. in civitate: MLWAnnal. Ianuens. III p. 45,23 qui -acapitula emendavit et ipsa per libros distinxit. c spectat ad regum statuta (cf. F. L. Ganshof, Was waren die Kapitularien 1961. p. 13sqq.): α in univ.: MLWLeg. Lang. p. 192,12 -acapitula dua ... in breve previdimus statuere. MLWCapit. reg. Franc. 28,25 secundum priorum -arumcapitularum domni regis. 55,3 -acapitula, quae in anteriore capitulari scripta sunt. MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 819 p. 150,14 legibus ... -acapitula quaedam ... conscripta atque addita sunt (cf. MLWCapit. reg. Franc. 138,20 in -iscapitulis legis mundanae a nobis constitutis. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 16 p. 79,26). MLWCapit. reg. Franc. 266,4 secundum leges ac -acapitula regia. 270^C summa -orumcapitulorum, quae apud Confluentes modo acceptata sunt a senioribus nostris regibus (cf. R. Schneider, Brüdergemeinde und Schwurfreundschaft. 1964. p. 19sqq.). MLWDipl. Otton. III. 394 p. 825,23 iuxta domni MLWKaroli ... decretum venerabile atque -umcapitulum. Const. I 32 p. 64,15 tria -acapitula inseruimus. MLWal. remissius: Const. II 180 p. 223,5 (a. 1233) remissis ex parte nostra (sc. imperatoris) offensis, iniuriis et quam pluribus aliis -iscapitulis. β capitulare — Kapitulare: MLWLeg. Burgund. const. II 21^tit. incipit -uscapitulus, quem domnus noster ... instituit (MLWCapit. reg. [] Franc. 102^tit. MLWi. k-akapitula, qualiter MLWeqs. MLWal.). MLWCapit. reg. Franc. 48 p. 134,16 iste -uscapitulus fuit datus in anno septimo. de instrumento ipso: MLWCapit. reg. Franc. 40,19 manufirmationes suas in ipsis -iscapitulis faciant homines. 77 praef. qui (imperator) ... manu propria firmavit -acapitula ista. 150,26 ut -acapitula ... a cancellario nostro archiepiscopi et comites ... accipiant et ... omnibus relegant (cf. R. Schneider, MLWDtArch. 23. 1967. p. 290). MLWDipl. Otton. III. 339 p. 767,44 abbas prę manibus tenebat -umcapitulum. MLWal. 3 de pacto MLWi. q. conventio, clausula — Vereinbarung, Klausel: MLWForm. Wisig. 40 per ill. et ill. -ocapitulo nobis collata sunt. MLWEdict. Roth. 366 in tale -ocapitulo. MLWChart. Tirol. 1080^a p. 364,40 si ... fratres ... venerint contra aliquos de predictis -iscapitulis in fraudem. MLWChart. Ticin. 33 (ed. L. Brentani, Cod. dipl. MLWTicin. I. 1929. p. 76,18) in quolibet -ocapitulo et -ulliscapitullis. al. remissius MLWi. q. condicio — Bedingung, Fall: MLWCapit. reg. Franc. 233,25 nec ... per nullum -umcapitulum arbores portantes deleret. MLWChart. Tirol. 745 p. 174,24 ut in omnibus -iscapitulis debeant esse et dare obsides. C translate: 1 de rebus gestis, gerendis: a factum, res singularis — Einzelheit, Gegenstand, Punkt: MLWSteph. Edd. Wilfr. 52 p. 246,32 ut unum ... k-umkapitulum accussationis eligerent (item de accusatione: MLWChart. Bund. 262 episcopus ... de tribus ... fuit -iscapitulis impetitus. 465 aliquo ipsorum -ocapitulo). MLWEinh. epist. 8 ut de tribus -iscapitulis te certum facerem. MLWForm. Augiens. C 7 p. 368,9 rex missos suos patri ... direxit tria -acapitula rogans. MLWRahew. gest. 3,24 quasdam causas ... legatis per -acapitula distinxit imperator. MLWal. b quaestio, problema — Frage, Problem: MLWLiber diurn. 60 p. 52,22 cum plura sint -acapitula et alia ex aliis cottidie procreentur. MLWCapit. reg. Franc. 28,1 in primordio -orumcapitulorum exortum est de ... erese MLWeqs. 191^tit. haec sunt -acapitula, quae aliqui ex missis nostris ad nostram notitiam detulerunt. c facinus — Straftat (cf. F. L. Ganshof, op. cit. p. 17): MLWCapit. reg. Franc. 13,1 de istis -iscapitulis (criminibus 2) pecuniam suam perdat. MLWCapit. Saxon. praef. de illis -iscapitulis, pro quibus Franci ... solidus lx conponunt. 2 de cogitatione: a ratio — Gesichtspunkt: MLWCapit. reg. Franc. 150,2 ut tria specialiter -acapitula ... in huius regni administratione ... conserventur. b causa — Grund: MLWCod. Karol. 2 p. 478,10 non ... pro alio ... eosdem duces rex persequitur -ocapitulo nisi pro eo, quod MLWeqs. MLWHraban. hom. II 129 p. 394^B ex hoc ... -ocapitulo arguit eos avaritiae, quod MLWeqs. 3 de serie: a locus — Stelle: MLWArchipoeta 10,11,1 tercio -ocapitulo memoro tabernam (antea: secundo). b vices — -mal: MLWHonor. August. gemm. 1,60 semper ternis -iscapitulis benedicit episcopus populum. 4 de qualitate MLWi. q. modus — Art und Weise: MLWEpist. pont. Rom. sel. I 2 p. 38,40 quid potuit fidelem filium suum (sc. regis) in quocumque ledi -ocapitulo ? II de conventu clericorum (laicorum: p. 235,25): A de coetu MLWi. q. consessus fratrum — Kapitelsitzung, ‘Kapitel’: 1 strictius: a de monachis, canonicis: α spectat ad monasteria: MLWDipl. Karoli III. 6 p. 10,8 abba ... deducens nos ... in -umcapitulum convenientium fratrum. MLWConsuet. Trev. 14 p. 15,16 -umcapitulum ideo vocatur, quia sancte conversacionis est caput. 19 de -ocapitulo et prandio puerorum. MLWChron. Bened. I 5 ut ... -umcapitulum faceret abbas. MLWCasus Petrish. 3,50 magistrum debere esse in -ocapitulo ut leonem, in conventu ut patrem. MLWHildeg. epist. II 29,22 p. 429,3 obiurgatio, quae fit in -iscapitulis. MLWCaes. Heist. hom. exc. 127 cum ... abbas ... iuniores in -ocapitulo ... culparet. MLWal. expressius de iure societatis: MLWWilh. Hirs. const. 2,15 p. 1055^C si fratribus suis societatem et -umcapitulum nostrum vult acquirere abbas alterius loci. β spectat ad ecclesias, cathedrales sim.: MLWRather. epist. 7 p. 38,5 -ocapitulo clericorum interesse. MLWGerh. August. Udalr. I 28 p. 416,5 usque in communi -ocapitulo domi cuncti fratres ... se coadunarent. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 293,32 legati convocato illic fratrum collegio -umcapitulum pro fuga ... episcopi ... cum eis fecerunt. MLWChart. episc. Hild. I 483 p. 460,3 actum in pleno -ocapitulo. MLWStatut. ord. Teut. p. 59,15 fratres ... in domibus suis vel in castris ... -umcapitulum teneant. MLWChart. Lamb. Leod. 479 p. 582,29 fiat -umcapitulum speciale. MLWal. adde: MLWAlex. Min. apoc. 20 p. 441,18 in primitiva ecclesia ... -acapitula celebrabantur in criptis sub terra. b de praelatorum congregatione provinciali: α spectat ad ordines monachorum, militum: MLWAnnal. Erf. praed. MLWa. 1231 -umcapitulum provinciale Predicatorum fuit Erfordie (MLWStatut. ord. Teut. p. 74,15. MLWal.). MLWChron. Erf. mod. II MLWa. 1257 p. 249,35 -umcapitulum abbatum ordinis sancti Benedicti per Thuringiam[] et Saxoniam celebratum est. MLWSalimb. chron. p. 224,7 de corpore -icapituli. β spectat ad synodum vel iudicium (archi) episcopi (patriarchae: l. 8): MLWEpist. Teg. I 21 usque ad proximum -umcapitulum aut synodum vestram (sc. episcopi). MLWChart. Raitenh. 14^a in manifesto -ocapitulo nostro (sc. archiepiscopi). MLWChart. Xant. 40 p. 30,46 clerici et laici, qui generali -ocapitulo ‘tibi dixit’ interfuerunt (MLWTrad. Scheftl. 239^b in g. -ocapitulo episcopi. MLWChart. Carniol. I 146 p. 130,22sqq. in g. -ocapitulo, quod ... celebravimus [MLWsc. patriarcha] consilio episcoporum et totius -icapituli Aquilegiensis). MLWChart. Turic. 357 p. 238,13 ad sequens -umcapitulum testem ... producere. MLWHeinr. Lett. chron. 18,5 p. 117,22 convocatis ... sacerdotibus omnibus et habito -ocapitulo et consilio cum eis. MLWal. adde de clero regionis: MLWGerh. August. Udalr. I 6 p. 395,1 -acapitula cum clericis habere disposuit in his locis, ubi haec aptissime fieri archipresbiteri putaverant. c de congregatione ordinum generali: Herm. Torn. Mar. 3,6 (MLWMGScript. XII p. 658,7) constituit Norbertus ..., ut ... universi abbates ... ad ... Premonstratensem ecclesiam ... convenirent et ... generale -umcapitulum tenerent (MLWHerbord. Ott. 1,20 p. 712,25 g. -umcapitulum non admittit ordo MLWs. Benedicti, cum Augustiniani, Cistertienses et Nortbertini hoc polleant honore. MLWStatut. ord. Teut. p. 102,12 -umcapitulum g., ad quod convocabuntur commendatores. MLWSalimb. chron. p. 68,19 g. -umcapitulum fratrum Minorum Assisii est celebratum. MLWal.). MLWStatut. ord. Teut. p. 97,22 cum consensu -icapituli principalis. MLWal. d de laicis: α spectat ad cives: MLWChart. select. Keutgen 256 p. 353,20 (a. 1178/82) in domo burgensium Coloniae in -ocapitulo officialium de richirzegcheide. MLWAnnal. Ianuens. II p. 44,1 dimiserunt ... consules officium consulatus et -umcapitulum. β spectat ad servientes: MLWStatut. ord. Teut. p. 109,15 vicepreceptor debet ... cum servientibus, qui sub ipso sunt, tenere -umcapitulum. 2 latius de collegio instituto: a spectat ad monasteria: MLWWibald. epist. 266 p. 394,8 tribulationes pro eodem -ocapitulo sustinuimus. MLWChart. Epternac. 211 p. 353,27 ex consensu utriusque -icapituli (MLWTrad. Teg. 387 ex MLWc. -icapituli nostri ac ministerialium. MLWal.). MLWChart. Babenb. 241 p. 70,5 cum sigillis abbatis ... sancti Lamberti et -icapituli. MLWChart. Tirol. notar. II 349 pro toto conventu et -ocapitulo de Piburch. MLWChart. Hamb. 735 p. 609,7 (epist. papae) prefati -umcapitulum, habentes ad nos ... recursum, humiliter petebant MLWeqs. MLWal. b spectat ad ecclesias, cathedrales: MLWRahew. gest. 4,77 p. 324,24 -umcapitulum beati Petri ... venit ad pedes ... papae. MLWChart. eccl. Halb. I 3 p. 3,29 assensu maioris -icapituli. MLWChart. Solod. 268 sigillo ... prepositi et -icapituli. MLWChart. civ. Erf. 76 p. 38,5 -umcapitulum b. Marię ... tradiderunt. MLWChart. Tirol. 1014 ad petitionem -icapituli nostri (cf. MLWChart. Stir. III 82 p. 147,17 prepositus ... cum universo suo -ocapitulo). MLWTrad. Patav. 1367 nobis -ocapitulo et ecclesie est astricta Chunicundis. MLWChart. select. Keutgen 316 prepositus et -umcapitulum canonicorum MLWs. Petri in Basilea. MLWChart. Lamb. Leod. 320 (epist. papae) a vobis, filii -umcapitulum. MLWChron. Hild. 26 p. 859,8 -icapituli et cleri consensu. saepe. B de aedibus MLWi. q. oecus vel domus, ubi conveniunt clerici — Kapitelsaal, -haus: 1 spectat ad monasteria: MLWEpist. var. II 5,8 fratres vadunt ad -umcapitulum et ... laborant. MLWCarm. Walahfr. app. 5,6^tit. versus ad -umcapitulum MLWGesta Trud. cont. I 12,10 -umcapitulum ... ordinavit abbas tribus parietibus. MLWLeo Mars. chron. 3,10 vetus -umcapitulum funditus diruens novum construxit. MLWCatal. thes. Germ. I 146,45 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) -umcapitulum, cuius omnes sedes ... erant ornatę. MLWSalimb. chron. p. 555,37 -icapituli hostium. MLWal. 2 spectat ad ecclesias, cathedrales: MLWGerh. August. Udalr. I 4 p. 391,11 fratribus ... ad -olumcapitolum pergentibus. MLWThietm. chron. 6,74 nos confratres ad -umcapitulum tunc venientes. MLWChart. Raitenh. 72 acta sunt ... in -ocapitulo maioris ecclesie. III cardo masculus — Zapfen: MLWGerb. (?) astrolab. 2,5 ad quas (tabulas) concipiendas frons eius (umbonis) parvo terebratur foramine, cui acuta tabularum infiguntur -acapitula. Heßler