capitolium

capitolium, -i n. MLWscript.: pitogium: MLWl. 31. -tal-: p. 230,4. -tul-: MLWl. 26.36. MLWplur.: MLWl. 43.45.48.51. p. 230,28 I collis Romanus deorum triadi dedicatus aedibusque ornatus — Kapitol: A strictius: 1 proprie: a in urbe Roma: MLWChron. Fred. 2,19 Numa Pompilius ... -tuliumcapitulium (-tulum 2a) ... aedificavit. MLWHrotsv. Gall. I 7,6 -umcapitolium et templa primum nobis intranda. MLWCod. Udalr. 178 p. 315,6 -umcapitolium ... conscendimus ([MLWsc. imperator]. MLWHerm. Altah. annal. p. 382,1 Lucius secundus ... -umcapitolium Rome conscendit). MLWGodefr. Vit. mem. p. 101,31 Brennius ... Romam invasit et usque ad pitogium cepit. MLWal. b in civitatibus imperii Romani: MLWPass. Afrae I 2 iudex dixit: ‘accede ad -umcapitolium, sacrifica!’ Afra respondit: ‘-umcapitolium meum Christus est’ (cf. MLWConvers. Afrae 3 eos ad -umcapitolium vel ad templum abisse. MLWPass. Afrae II 1 p. 61,17 ad -umcapitolium [ -tuliumcapitulium MLWvar. l.]). MLWAgnell. lib. pont. 2 ad -umcapitolium istius Ravennae civitatis. MLWVita Euch. Val. Mat. 6 pontifices -icapitolii Trevirorum (cf. MLWGesta Trev. 3 p. 132,6 fecerunt Trevirenses ibidem et -umcapitolium maximum, templum quoque idolorum). MLWChron. reg. MLWa. 689 Plectrudis Colonie in -ocapitolio ... ecclesiam ... construxit. MLWa. 1162 p. 109,40 hos versus olim Sibylla in -ocapitolio Mediolani conscripserat. cf. p. 255,7. 2 in imag. et per compar.: a cum sensu sublimitatis (cf. MLWGloss. II 467,7 St.-S. -acapitolia hohkizimpiri. IV 43,49 -umcapitolium hohstuel. MLWal.): α de caelo: MLWHeiric. Germ. I 6,382 capiat ... triumphum Germanus liquidi scandens -acapitolia caeli (cf. MLWAdam gest. 1,62 anima ... cum multo ... triumpho ... celestis patriae -umcapitolium ... conscendit). MLWRadbod. carm. 2^B,5,3 se -acapitolia caeli ... sensere moveri. MLWVita Hildulfi 16 coeli -umcapitolium coronandus intravit. MLWTheod. Trev. sermo de Celso 2 in regni -ocapitolio. MLWal. β de templo, ecclesia cathedrali: MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 739 scande, David fili, -acapitolia Hierosolymae (cf. MLWbened. I 18,54). MLWAnselm. Gembl. chron. MLWa. 1131 Gregorius ... quasi Romae via triumphali usque ad -umcapitolium sancti Lantberti ascendit. b cum sensu potentiae: α de regimine: MLWAdam gest. 3,47 iam consulatum adeptus est Adalbertus archiepiscopus, iam ... solus possedit arcem -icapitolii. β de virtute: MLWEpist. Ratisb. 19 p. 341,18 venit cętus reliquorum vitiorum -oquecapitolioque honestatis expugnato senatum decapitavit virtutum. B latius: 1 delubrum paganorum — Heidentempel: MLWGloss. I 83,29 St.-S. -umcapitolium haruc. cf. supra MLWl. 33.35.37. 2 locus sanctissimus — hochheilige Stätte: MLWVita Deic. 3 (prol.) dominicae crucis speciale -umcapitolium, Aurelianis civitas augustalis. 3 arx, castellum — Burg, Zitadelle: MLWAdemar. hist. 3,64 -umcapitolium Sanctonae urbis. Dedic. Lunib. 3 (MLWMGScript. XXIII p. 398,33) iuxta -umcapitolium in Luneburch. al. ?palatium — ?Palast: MLWChron. Albr. MLWa. 1204 p. 884,3 Constantinopolim reductus Morcuflus saltum fecit de supremo gradu cuiusdam -icapitolii. II locus, ubi conveniunt clerici, sive eorum conventus — ‘Kapitel’ (cf. Ph. Schmitz, Geschichte des Benediktinerordens. 1947. p. 259sq.): A strictius MLWi. q. oecus vel domus capituli — Kapitelsaal, -haus: 1 spectat ad monasteria sim.: MLWGesta Trud. cont. I 8,14 p. 278,16 quae domus ... partem sui -umcapitolium nobis ... prestitit, partem dormitorium. MLWConsuet. Marb. 320 (Spicil. Friburg. X. 1965) quando conventus in -ocapitolio vel in refectorio est. MLWWibald. epist. 138 p. 216,33 -umcapitolium ipsorum (fratrum) uterque intravimus. MLWRituale Flor. p. 100,24 in -aliocapitalio (capitulo B): oremus MLWeqs. MLWChart. Gosl. II 204 datum in -ocapitolio ecclesie nostre in capitulo nostro generali. MLWal. 2 spectat ad ecclesias cathedrales: MLWRud. Trud. gest. 7,14 sedit imperator in -ocapitolio sancti Lamberti. MLWVita Meinw. 186 canonicis in -umcapitolium principalis ecclesię convocatis (MLWChart. Brixin. 65 p. 70,28 in -ocapitolio maioris e. ... domino decano et aliis canonicis presentibus). MLWChron. Reinh. MLWa. 1232 p. 614,6 domino Moguntino ibidem (sc. Erfordiae) celebrante capitulum ... -umcapitolium ... venialiter petiit abbas. 3 spectat ad locum synodi: MLWLamb. Tuit. Herib. 2,4 p. 1247,46 ingens ingrediebatur -umcapitolium repletum ... episcopis, abbatibus, augustis. MLWCosmas chron. 2,7 p. 92,21 legatis sacri concilii in -ocapitolio presentatis. B latius: 1 de coetu MLWi. q. consessus capituli — Kapitelsitzung, -versammlung: a in monasteriis sim.: MLWHugo Flav. chron. 2 p. 379,52 in -ocapitolio si quis sermonem eius (abbatis) audisset. MLWVita Meinw. 152 fratribus ad -umcapitolium consedentibus. MLWElis. Schon. viar. 17 p. 118, 36 post horam -icapitolii (-tolicapitoli C, capituli F). MLWChart. Stab. 274 Prumienses ... persolvunt triginta missas cum totidem vigiliis in conventu et in -ocapitolio. b ad ecclesiam cathedralem: MLWChron. rhythm. Leod. 435 considente ... -ocapitolio. 2 de collegio instituto MLWi. q. capitulum canonicorum — Dom-, Kollegiatkapitel: MLWChart. Eichst. 2 p. 7,8 (a. 912/32) tradidi ... ad -umcapitolium Eistatense alodem meam. p. 7,19 ad Frigisiense -umcapitolium. MLWCod. Udalr. 146 p. 264,21 aliud est a praelatis ... in claustris vel -iscapitoliis aliquid interdici, aliud MLWeqs. Heßler