cantus figuratus (figurativus) (notierter) mensurierter Gesang — (notated) song with measured rhythm [syn.: cantus mensuralis (mensurabilis, mensuratus), cantus organicus (organi); opp.: cantus planus, cantus firmus] 1 Definition [s.XV] LmLAnon. Mell. 2, 7: cantus mensuralis seu figurativus est melos diversarum specierum figuris compositum, modo temporibusque proporcionaliter sive simpliciter mensuratum. LmLIoh. Tinct. diff. 3: Cantus simplex est ille, qui sine ulla relatione simpliciter constituitur, et hic est planus aut figuratus. Cantus simplex planus est, qui simplicibus notis incerti valoris simpliciter est constitutus, cuiusmodi est Gregorianus. Cantus simplex figuratus est, qui figuris notarum certi valoris simpliciter efficitur. LmLNicol. Burt. 3, 1, 5: cantus figuratus sive mensuratus est quaedam vocum fractio vel levitas ex contrapuncti gravitate edita (sim. LmLNicol. Burt. 2 pr. 6. inde LmLDiff. mus. 47). 2 Gebrauch — usage [s.XIV] LmLMarch. pom. 37, 11: ut per ipsum (sc. signum in principio cantus) cognoscatur voluntas auctoris tales diversos cantus instituentis; nam ex parte cantus figurati et notarum non potest naturalis diversitas inveniri. LmLAnon. La Fage II p. 425. [s.XV] LmLTon. Subl. p. 63, 14: Item nota, quod sunt aliqui cantus, qui gaudent utroque tono, principali videlicet et placali, sicut sunt sequentiae, cantilenae, cantus figurati. LmLAnon. London. II 1, 1: Compendium cantus figurati. LmLAnon. Monac. 2, 55: de figuris notularum principalioribus principaliter ad cantum mensuralem et figuratum pertinentibus. LmLAnon. Monac. 4, 1: videndum est de signis, penes que noscitur habitudo cuiuslibet cantus figurativi, scilicet an sit modi perfecti aut inperfecti, temporis perfecti aut inperfecti, prolacionis maioris aut minoris. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 1, 4: Sunt namque de vobis nonnulli, qui nil aliud quam lascivas illas cantilenas de cantu, sicut aiunt, figurato, nilve praeter vanam vocis fractionem appetunt. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 2, 7: Quid est ergo fractio vocis, aut mensuratus, ut aiunt, et figuratus cantus? LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 2, 9: Tolle, quaeso, per se contrapunctum aut etiam mensuratum et figuratum cantum, quid est nisi planus et simplex cantus? LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 2, 12: qui cantum figuratum aut mensuratum sine contrapuncto didicit, in tenebris ambulat. LmLAnon. Mell. 1, 1. al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 1, 4: aliae (sc. notae) sunt certo valore ac regulari limitate secundum quantitates, quibus supponuntur ... et talibus in cantu figurato solum utimur. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 50: octo toni, quibus non tantum in cantu Gregoriano, qui simplex est et planus, verum et in omni alio cantu figurato et composito utimur. LmLIoh. Tinct. contr. 2, 22, 2: Super cantum autem figuratum contrapunctus fit, quotiens []tenore ex notis certi valoris iuxta perfectas aut imperfectas quantitates mensuratis composito super eum concinitur. al. LmLFr. Gafur. op. 3, 4. LmLBart. Ram. 1, 1, 1 p. 4: tertia (sc. consideratio) cantus figuratus, quae a plerisque organi cantus appellatur. LmLAnon. Tegerns. II 1. LmLIoh. Hoth. fig. I 1, 1. LmLIoh. Hoth. fig. II 1, 1-2: Figurae cantus figurati sunt octo, videlicet maxima, longa, brevis, semibrevis, minima, semiminima, croma, semicroma. al. LmLIoh. Hoth. mens. I 1, 1. LmLNicol. Burt. 2, pr. 2: contrapunctus clavis est ad cantum mensuratum sive, ut dicunt, figuratum condiscendum. LmLNicol. Burt. 3, 1, 12: Tria enim apud cantorum multitudinem circa cantus figurati rationem considerantur ... modus videlicet, tempus et prolatio. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 33. LmLGuil. mon. 7 p. 44: primo nota, quod cantus organicus sive figuratus consistit in prolatione, modo, tempore, numero, figuris et pausis, punctis et signis. LmLGuil. mon. 9 p. 54: Tonus, prout hic sumatur, est quaedam regula, quae in omni cantu diiudicat, et bene dico in omni cantu sive firmo sive figurato. al. LmLAdam Fuld. 2, 15. al. LmLLad. Zalk. A 67. LmLAnon. Salisb. 15, 2. LmLAnon. Couss. I p. 446b: quando componere velitis cantum aliquem figurativum, necesse est ipsum esse de tempore perfecto vel de tempore imperfecto. LmLAnt. Lucc. pr. 1. LmLContr. Et primo I 1 p. 137 (p. 462a): Ars componendi cantum figurativum symphonice (ed. et ms.: symphorice) ac dulciter sonantem. LmLContr. Et primo I 7 p. 138 (p. 463a): dissonanciae in omni cantu ab omni autore prohibitae sunt, et dari non debent nisi in cantu figurativo deutero in minima vel semiminima aut fusa. LmLContr. Prima regula 49.