candelabrum, -i
n. (?f. -ia: MLW
l. 12) MLW
script.: ka-: MLW
l. 40. cad-: MLW
l. 26. -dal-: MLWCatal. thes. Germ. I 62
a,15 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1966). -leb-: MLWCatal. thes. Germ. I 57,45. 62
a,15.
? MLW
form. MLW
acc. MLW
pl. -brias: MLWCatal. thes. Germ. I 27, 13
(loco mutilo). MLW
metr.: -dĕ-: MLWHraban. carm. 16,51sq. MLWCarm. Cenom. 7,79.
v. et p. 155,5. -lă-:
passim. -lā-: MLWErmenr. ad Grim. 10 p. 544,31.
v. et MLW
l. 38. p. 155,8. I
strictius MLW
i. q. lychnuchus —
Leuchter, Kandelaber: A
proprie: 1
cereostatum —
Kerzenständer, -halter (cf. MLWGloss. III 159,5 St.-S. -umcandelabrum chercestal. 377,1 -umcandelabrum luchtere. MLW
al.): a
eccl. (cf. J. Braun, Das christliche Altargerät. 1932. p. 492sqq.): α
in univ.: Vita Filib. 3 (MGMer. V p. 586,11) ipsum ... de ferro -icandelabri ... transfigere. MLWAngilb. eccl. Cent. 3 p. 177,27 -acandelabra auro parata. MLWArdo Bened. 17 p. 206,13 septem ... -acandelabra fabrili arte ... producta ..., ad instar ... illius facta, quod Beseleel ... conposuit
(cf. Vulg. exod. 25,31). MLWWett. Gall. 38
cereum collocans in -ocandelabro iuxta sancti sepulchrum. MLWCatal. thes. Germ. I 76,15 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1966) cad-acadelabra ii argentea. 100,7 portabilia. 96,11 -orumcandelabrorum ęneorum paria ii. MLWTheoph. sched. 3,94 nodos ... ex christallo, qui ... -iscandelabris possint imponi. MLWLeo Mars. chron. 3,32 p. 722,43 trabem ... cum -iscandelabris numero l, in quibus ... totidem cerei ... ponerentur lampadibus subter ... dependentibus. MLWCatal. thes. Germ. I 6,19 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1966) -acandelabra xiv argentea, vi cristallina, iv onychina. 26,9sq. vii -acandelabra super magnum -umcandelabrum ponenda. 106,26sq. quinque -acandelabra ferrea, quinque -acandelabra cuprea.
saepe (v. MLW
ind.). MLWChart. Argent. I 616,108 p. 474,30 thecas -orumcandelabrorum. MLWBerth. Zwif. chron. 40 p. 266,4 duo -acandelabra deaurata, in quibus quattuor cherubin super quattuor evangelistis stantes ... me patrante ... sunt facta. MLWNivard. Ysengr. 1,979 -acandelabra, cruces, capsas et cetera sacrę instrumenta domus. MLWAnnal. Pegav. MLWa. 1109 p. 249,20 duo k-akandelabra Graeco opere fusilique decora. Notae MLWHild. (MLWMGScript. XXX p. 765,1) in -ocandelabro suspenso ad pedes tumbe sancti Godehardi.
saepe. β
liturg. (plerumque de -o acolythorum; de -o in altari ponendo: l. 51): Vita Hugberti 15 (MGMer. VI p. 492,13) occurrentes ei obviam cum crucibus ..., cum turibulis et -iscandelabris (
item de processione: MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 33,6). MLWAmalar. cod. expos. II 4 quot diaconi sunt, tot -acandelabra portantur
(item in missa: 16,1 diaconus ... accipit evangelium ... et praecedunt ante eum duo -acandelabra et duo turibula. MLWOrdo Rom. 9,4 acoliti -acandelabra et turibula gestantes dividantur ex utraque parte pontificis. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 30,5 ad missam duo candalabra [
sic ?] ponuntur super altare. MLW
al.). MLWRituale Rhenaug. 123 p. 147,20 cum unguendus est infirmus, tunc sacerdos ... precedit cum oleo infirmorum, ... cruce et duobus -iscandelabris. MLWConsuet. Marb. 319 (Spicil. Friburg. X. 1965) locato ... in ęcclesia funere crux cum -iscandelabris ad caput eius affigatur. MLW
al. b
saec.: MLWRuotg. Brun. 49 p. 52,17 (testam.) -acandelabra ..., quę in ministerio nostro sunt, cotidiana. MLWEcbasis capt. 656 simia ... reparet -acandelabra lichnis. MLWChart. Hall. I 224,28 omne ... spectat ad rade ..., -acandelabra, pelves, ciste. MLWBernh. Geist. palp. 1,500 taedae, -acandelabra, sedes ... livorem faciunt. MLW
al. 2
instrumentum, in quo lampas ponitur —
(Öl-)Lampenständer: MLWMarc. Graec. ign. 35 in fundo
arcae olei plenae locetur canale ... tendens ad -umcandelabrum. B 1
alleg.: MLWHraban. univ. 14,21 p. 395
A -umcandelabrum corpus Domini vel ecclesia sancta aut divina scriptura. MLWHonor. August. gemm. 1,21 duo -acandelabra ... sunt duo praecepta charitatis. MLWAlex. Min. apoc. 2,5
fideles per -umcandelabrum designantur. MLW
al. 2
in imag. et per compar. (cf. Vulg. Matth. 5,15): MLWErmenr. ad Grim. 28 p. 566,28
Walahfredum, ut plus ... luceret, lumine Dei pręventum super -umcandelabrum
(i. ad honorem abbatis) elevasti. MLWEpist. divort. Loth. 12 p. 227,29
Arsenius extitit ... nobis ex -ocandelabro pontificatus vestri lucerna. MLWThangm. Bernw. 56 quo ... se vilius sub humilitatis deprimit modio, eo lucidius in aecclesiae apparet -ocandelabro. MLWHist. peregr. p. 116,22 imperator ... et ... eius proles ... velut duo -acandelabra lucentia ... rectores fuerunt exercitus. MLW
al. 3
meton.: a
de luminibus ecclesiae (cf. MLW
l. 9sqq.): MLWHymn. Hraban. 23,4,1 cunctis -umcandelabrum luminis exstitit
Martinus. MLWEkkeh. IV. bened. I 28,2 unum per numen duo dant -acandelabra
(sc. Petrus et Paulus; cf. Vulg. apoc. 11,4) lumen. b
iron. de pedibus lupi: MLWNivard. Ysengr. 7,18 anterius dudum — nimirum antistes et abbas — -acandelabra duo ducere suetus eras (7,86). C
translate MLW
i. q. luminar —
Leuchte (cf. MLW
l. 3sqq.): MLWVita Landel. 515 una sub sede -acandelabra bina
(sc. Adhelenum et Domitianum) subesse. MLWGesta Karoli
M. p. 174,12 sanctum ... Gallum ac Magnum, duo -acandelabra Suevie. II
latius MLW
i. q. instrumentum, in quo crux ponitur —
Kreuzständer (cf. J. Braun, Das christliche Altargerät. 1932. p. 478sqq.): MLWCatal. thes. Germ. I 87,17 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1966; MLWa. 1181) super -umcandelabrum crux parvula. 91,13 crucem duplicem cum -ocandelabro, in quo ponitur.
Payr