camerarius

1. camerarius (-mar-), -i m. MLWscript.: ka-kamerarius: MLWl. 30.64. p. 115,21.32.66.116,14.MLWal. cha-chamerarius: p. 116,1. kem-kemerarius: p. 115,66. camme-cammerarius: p. 115,67.116,25.30. -mir-camirarius: p. 116,24. cambr-cambrarius: p. 115,58. -ali-cameralius: p. 116,2. -ai(us)camerai(us): p. 116,30. I cubicularius — Kammerdiener: MLWGerh. August. Udalr. I 26 p. 413,4 dixit episcopus -iscamerariis suis: ‘induite me vestimenta mea’ MLWRuodlieb XI 25 hera poscit aquam, -uscamerarius attulit ill〈am〉. MLWVita Bard. 20 p. 337,46 -uscamerarius, qui lucernam coram eo portabat. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1076 p. 265,27 episcopum nunc inter -oscamerarios suos, nunc inter cocos ... custodiri fecit. MLWVita Norb. II 106 p. 1334^A unum ex -iscamerariis suis ... introitum defendentem invenerunt. MLWChart. Stir. II 132 p. 204,31 Erbordi, -icamerarii lecti domini patriarche. MLWStatut. ord. Teut. p. 99,2 magister debet habere ... turcopulum pro -ocamerario. MLWal. II praepositus administrationis — Verwalter, ‘Kämmerer’ (nom. propr.: MLWChart. Turic. 979 p. 64,33 [a. 1256] Walthero dicto K-oKamerario. MLWChart. Eichsf. 439 Henricus C-usCamerarius dictus de Molhusen. v. et p. 115,27): A publ. (cf. G. L. Maurer, Geschichte der Fronhöfe. II. 1862/63. p. 276sqq.): 1 spectat ad curiam regum vel imperatorum: a in univ.: MLWChron. Fred. 4,4 uxorem eius ... Domnolus domesticus et Wandalmarus cama-uscamararius Gundramno presentant (de re v. MLWBrunner, Rechtsgesch. II. p. 139). MLWDipl. Otton. III. 397 quę -icamerarii nostri sibi (sc. duci Venetorum) ... pro censu exigebant. Instit. regal. 21 (MLWMGScript. XXX p. 1458,9) ille ... cum suis cama-iscamarariis nesciebat de omnibus honoribus camere. MLWChron. Pol. 3,4 -oscamerarios pro suis et pro Ruthenis ... delegabat. MLWOrd. coron. imp. 14,52 -icamerarii imperatoris precedant et sequantur nummos proicientes (14,55 -icamerarii MLWi. cum -ocamerario domini pape dent presbiterium omnibus ordinibus sacri palatii. Const. I 128,10 Covnradvs de Walehusen, -uscamerarius noster a thesauris. MLWVinc. Prag. annal. MLWa. 1165 neptem ... per comitem Zezemam, dominae nostrae reginae summum -umcamerarium, ... transmittit (MLWChart. Raitenh. 322. cf. Const. III 296 pro ... Ar. advocato, -ocamerario consortis nostre karissime). MLWActa imp. Winkelm. I 154 p. 130, 31 privatus domini regis -uscamerarius. MLWChart. Eberb. 233 nos Ph. de Hohinvels, imperialis aule -uscamerarius, Hermannus scultetus, milites. saepe. b de summo camerae ministerio (cf. H. Niese, Die Verwaltung des Reichsgutes im 13. Jh. 1905. p. 126sqq.): MLWDipl. Karoli M. 204 p. 273,18 abba ... et suus advocatus ... Ebrehardum, -umcamerarium nostrum, ... interpellaverunt. MLWAnnal. Einh. MLWa. 782 p. 61,14 accitis ... tribus ministris suis, Adalgiso -ocamerario et Geilone comite stabuli MLWeqs. MLWa. 791 p. 89,6 cuius (exercitus) partem ... Meginfrido -ocamerario suo committens. MLWHincm. annal. MLWa. 868 p. 97,8 rex praemittens Engelramnum -umcamerarium et hostiariorum magistrum atque a secretis consiliarium suum. MLWord. pal. 16 sacrum palatium per hos ministros disponebatur: per -umcamerarium ... et comitem palatii MLWeqs. MLWChart. select. Keutgen 11 p. 6,14 ut nullus ... hospitetur, nisi ... a -ocamerario imperatoris vel regis ... concedatur. MLWAnnal. Hild. MLWa. 1106 p. 57,9 gladium et diadema ... misit cum Erkenbaldo ..., k-okamerario suo. MLWActa imp. Winkelm. I 29 p. 20,21 testes ... Henricus imperii -uscamerarius (MLWActa imp. Böhmer 1075 p. 773,20. Const. II 45 p. 57,10. MLWal.). MLWIoh. Codagn. gest. 17 p. 493,7 -uscamerarius regis Francie. MLWClem. IV. registr. 666 p. 685,17 Manfredum Malet, qui se comitem -umcamerarium (sc. Conradini) nominabat (MLWThom. Tusc. gest. p. 521,39. MLWSalimb. chron. p. 472,22). MLWal. de ministerio honorifico magnatium (cf. MLWSchröder-Künßberg, Rechtsgesch. p. 530): MLWArnold. Lub. chron. 3,9 p. 152,6 officium ... -icamerarii vel marscalci [] non nisi reges vel duces aut marchiones amministrabant. MLWAlbert. Stad. annal. MLWa. 1240 p. 367,21 eligit ... margravius de Brandenburg, quia -uscamerarius est. MLWMart. Opp. chron. p. 466,19 qui (officiales imperii) sunt vii, videlicet ... marchio Brandeburgensis -uscamerarius. c de magistratibus fiscalibus (cf. E. Mayer, Italienische Verfassungsgeschichte. II. 1909. p. 388sq.): MLWPetr. Cas. (?) chron. 4,104 p. 816,20 destinati sunt a Canzolino, Capuani principatus -ocamerario, milites. MLWActa imp. Stumpf 530 p. 749,4 nullus iustitiarius ..., nullus -uscamerarius vel magnus -uscamerarius, nullus legatus noster sive vicarius MLWeqs. MLWActa imp. Winkelm. I 245 p. 225,15 magistris -iscamerariis, -iscamerariis. Const. II 137 comitibus, baronibus, -iscamerariis, baiulis. MLWRyccard. chron. MLWa. 1220 p. 91^a,15 (statut. imp.) balivus per ordinatos -oscamerarios curie statuatur. MLWChart. select. Schwind 55 p. 113,19 (dipl. Rud. regis) -uscamerarius ... terre ... monete consortibus ... iusticiam ... deposcere teneatur. MLWal. 2 spectat ad curiam principum variorum: MLWCosmas chron. 3,5 p. 166,7 dux ... misit -umcamerarium suum cum aliquibus militibus. MLWChart. Babenb. 15 p. 21,20 ne vel -icamerarii vel marscalci seu alii servitores nostri ... sint molesti cultoribus eorum (beneficiorum). Const. I 447,11 singuli ... principes suos habeant officionarios speciales, marscalcum ... et k-umkamerarium. MLWTrad. Ratisb. 960 p. 485,9 Hartwic, -uscamerarius comitis de Sulzipah (item de testibus: MLWChart. Stir. II 7 Gotfridus, -uscamerarius domne Diemudis. MLWChart. Carinth. V 112 -uscamerarius Austrie. MLWal.). MLWGisleb. Mont. chron. 8 p. 11,1 comitissa ... officia hereditaria instituit, dapiferorum scilicet ..., -orumcamerariorum et hostiariorum. MLWapp. p. 339,21sq. Heriberti, qui C-usCamerarius dicebatur, et erat de ministerio suo facere candelas precepto -icamerarii MLWeqs. Const. II 95 si officiatus aliquis principis cuiuscumque, ... -uscamerarius vel pincerna, posset ... quemquam ponere subministrum. MLWal. de ministerio honorifico magnatium: MLWHist. Welf. 1 p. 458,15 ut queque officia curie, id est ministeria ... marscalci, k-ikamerarii ..., per comites ... regerentur. MLWChart. Babenb. 65,16 -icamerarii, marscalci ... duci Austrię ... ministrent. 3 spectat ad administrationem civitatum: MLWVita Bonif. II 13 p. 105,12 mediante domno Burchardo, -ocamerario urbis. MLWChart. Mog. A 395 p. 300,24 Embrico, 〈ur〉banus -uscamerarius. 437 Godeboldus, prepositus et -uscamerarius urbis. MLWChart. select. Keutgen 254 -ocamerario civitatis ... novem uncias ... persolvebant. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1205 castra ... levata fuerunt ... Bernardo Pasturello existente -ocamerario. MLWInnoc. IV. registr.B 43 Arnoldo -ocamerario ... ac Herkemboldo minori -ocamerario civitatis Maguntine. MLWChart. civ. Erf. 189 p. 112,17 quod pensionem ... a -ocamerario consulum civitatis ... percipere debeant. MLWal. B eccl.: 1 spectat ad curiam Romanam (cf. MLWHinschius, Kirchenrecht. I. p. 405sqq.): MLWOrd. coron. imp. 14,5 (s. XII.¹) ibi ... -uscamerarius domini pape electi pallam accipit (MLWChart. Stir. II 178 litteras ... Benedicti -icamerarii d. p. exhibuit. MLWal. v. et p. 114,42). MLWRahew. gest. 4,76 p. 323,24 Petrum Gwidonis -umcamerarium sanctae Romanae aecclesiae subdiaconum. MLWInnoc. IV. registr. B 142 p. 125,3 qui (nuntius) ... -ocamerario nostro ... claram faciat rationem. MLWCatal. fam. pap. p. 195^a recipiunt praebendas: dom. -uscamerarius xii viandas MLWeqs. adde: MLWBurch. Ursb. chron. p. 112,7 Honorius III., qui primus fuerat ... -uscamerarius cardinalium et pecunias ipsis collatas inter eos ... distribuebat. 2 spectat ad curiam episcoporum, ecclesias sim.: MLWLex Raet. Cur. MLWadd. 3 p. 646,25 (ed. E. Meyer-Marthaler. 1959) de senioribus quinque ministribus, ... id sunt cama-uscamararius, butiglarius MLWeqs. MLWChart. Rhen. med. I 163 p. 228,5 s(ignum) Motarii cambrarii. MLWCod. Odalb. 3 complacitatio inter Odalbertum archiepiscopum et Diotbaldum, -umcamerarium suum. MLWTrad. Ratisb. 216 Adalhun clericus et -uscamerarius. MLWLex fam. Worm. 29 ut ad alium servitium eum (hominem fiscalem) ponere non debeat nisi ad -umcamerarium aut ad pincernam MLWeqs. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1072 p. 134,4 Burchardus, -uscamerarius archiepiscopi Mogontini, episcopus ordinatus est. MLWDipl. Loth. III. 41 Iohannes dekanus, Willo -uscamerarius (item inter testes: MLWChart. episc. Hild. III 109 Ekbertus keme-uskemerarius. MLWChart. Brixin. 227 Hermannus camm-uscammerarius). MLWChart. Basil. C I 55 peccunia debet dari -ocamerario et monetario. Const. II 68 exceptis quatuor principalibus officiis, dapiferi ... et -icamerarii. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 400,8 -uscamerarius est magister Iudeorum. MLWHist. Hirs. 8 primum fuit decanus, postea prepositus, dehinc -uscamerarius. MLWCono Laus. gest. cont. p. 808,28 fuit facta quedam pax ... [] per ... ch-umchamerarium Bisuntinensem. MLWChart. Westph. IV 322 in nos ... R(abodonem) decanum, H(enricum) -aliumcameralium ... in arbitros exstitit compromissum. MLWChart. Bund. 1024 officiales nostri maiores, videlicet marschalcus, -uscamerarius ..., habent unam marcam ..., inferior -uscamerarius et dispensator ... habent dimidiam marcham. MLWal. 3 spectat ad administrationem monasteriorum (cf. Ph. Schmitz, Geschichte des Benediktinerordens. I. 1947. p. 270sq.): MLWChart. Sangall. A I 91 (a. 779) signum Waldramno cama-ocamarario (MLWForm. Augiens. B 37 preposito et decano et cancelario et -ocamerario. MLWal.). MLWForma mon. Sangall. p. 14^b domus et officina -icamerarii. MLWAdalh. brev. Corb. 13 (Corpus consuet. monast. I. 1963. p. 381,8) omnia utensilia ferrea debent accipere hortulani a -ocamerario, qui fabros providet. MLWDipl. Heinr. II. 507 p. 649,40 de k-iskamerariis ... aliisque honoratis ... abbatum servitoribus hoc constituimus. MLWEkkeh. IV. cas. 52 corium meum ad calceos -uscamerarius ... non dedit. MLWWilh. Hirs. const. 2,36 p. 1094^A -uscamerarius ... ipse pergit et recipit eos (denarios). MLWRud. Trud. gest. 1,5 p. 232,28 -uscamerarius ... abbatis non idem est qui et fratrum. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 119,24 -uscamerarius aquam et lintea et denarios ... preparat. MLWGodesc. Gembl. gest. 48 p. 543,2 ut -uscamerarius per se villicum, investituras et placita habeat villarum. MLWChart. Eberb. 4 p. 9,5 testes ... Lurinbertus magister, Hartmannus cantor et -uscamerarius (MLWChart. Berg. Magd. 51 Volcoldum cellerarium et -umcamerarium. MLWChart. Bund. 512 Sifridus cami-uscamirarius. MLWChart. civ. Erf. 132 Gebehardus camm-uscammerarius. MLWChart. Stir. III 98 Chunradus adiutor -icamerarii, Otto -uscamerarius abbatis. MLWal.). MLWTrad. Ratisb. 853 ut ... censum ... reddant viri preposito monasterii, femine -ocamerario. MLWDipl. Heinr. I. 42 p. 76,23 (spur. MLWs. XII.MLW^med.) abbas ... in comitatu suo et ministerio ... habeat marschalcum, dapiferum, pincernam, -umcamerarium MLWeqs. MLWTrad. Teg. 397 sub presenti lrici kammeraii. MLWChart. Babenb. 290 procuratori -icamerarii. MLWChart. Argent. I 271 p. 209,3 -uscamerarius pulsabit primam campanam. saepe. v. et p. 111,14. 113,33. C usu communi: MLWAlbert. M. eth. 8,3,3 p. 543^b,10 sicut est -orumcamerariorum potestas utendi servis, et utendi thesauro, frumento, vino et caeteris omnibus. MLWpol. 5,8^y p. 538^a,40 ut sic tyrannus videatur esse quasi custos et -uscamerarius communium. 6,6^a p. 607^b,35 ad quem (principatum) referuntur communes reditus, sicut ad -oscamerarios, et a quibus exiguntur. III colonus — Höriger, ‘Kämmerling’ (cf. MLWDt. Rechtswb. VI. p. 935): MLWChart. Teg. 13 (MLWMon. Boica VI p. 168; MLWa. 1140) omnibus per nos inbeneficiatis et ministerialibus et -iscamerariis nostris ac universe familie, ut ... opem ... nobis persolvant. MLWChart. Sil. D I 93 p. 64,26 (ed. H. Appelt. 1963) singuli ... lagenariorum, k-orumkamerariorum, pistorum debent xx nummos. p. 65,14. Steinmann