lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

caligo

Lex. bis lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 2 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

caligo f.

Bd. 2, Sp. 80
2. caligo, -inis f. MLWplur.: MLWl. 42. p. 81,15.20. MLWal. I in univ. MLWi. q. obscuritas, tenebraeDunkel (heit), Finsternis, Trübheit (cf. MLWGloss. I 82,39 St.-S. -ocaligo farnibuli. 83,39 -ocaligo tunchli. III 204,58 -ocaligo dunekilin. MLWal.): A proprie (def.: MLWAlbert. M. Iob 3,5 p. 58,42 [ed. M. Weiss. 1904] -ocaligo ... est caliginoso vapore, inspissata tenebra, lucem impediens ... et significat spissam dispositionem sapientis vel meritum boni contra lucem Satanae. MLWal.): MLWRud. Fuld. Leob. 14 tenebrarum -ocaligo caelum diemque nubium nocte subduxit. MLWMirac. Bert. 11 nebulosa -ocaligo totum ... texit nemoris locum MLWeqs. MLWWalth. Spir. Christoph. II 3,241 in arta carceris includi -ecaligine. MLWAdam gest. 4,39 omnia, quae ultra sunt, glacie intolerabili ac -ecaligine inmensa plena sunt. MLWCarm. Bur. B 68,4,10 -ocaligo nubium rarescit. saepe. de inferno: MLWTheodulf. carm. 79,17 Stigios manes noctis -ecaligine tectos. B 1 per compar.: MLWPs. Galen. febr. 324 urina pura et super nebulam natantem quasi -emcaliginem proximam mortem significat. MLWHerm. Iud. conv. 4 p. 82,23 (ed. G. Niemeyer. 1963) eas (obiectiones) velut quandam tetre noctis -emcaliginem ... responsionum suarum radiis propellebat. MLWal. 2 in imag.: a de ambiguitate sim.: MLWHraban. univ. 10,8 p. 295B turba ... populi allegoriarum -emcaliginem non valet penetrare (11,20 p. 329B MLWa. -escaligines). MLWHerm. Iud. conv. 11 p. 103,23 (ed. G. Niemeyer. 1963) ambiguitatis -emcaliginem propellere. MLWal. b de oblivione: MLWChart. archiep. Magd. 334 p. 436,27 (a. 1171) ne quadam -ecaligine neglecte vetustatis obducantur res gestae. MLWChart. Eberb. 77 p. 151,11 scriptorum cautio, quae contra oblivionis -emcaliginem rerum tractatus fideliter representat (MLWChart. Hall. I 183 superveniente o. -ecaligine. MLWChart. Eichsf. 385. MLWal.). c de invisibilitate Dei (spectat ad Vulg. exod. 20,21): MLWAlbert. M. myst. theol. 2,1 p. 837b,14 ‘in hac -ecaligine’ (MLWPG 3,1025A γνόφον), in qua est Deus obscuratus quoad nos. MLWepist. Dion. 5A p. 893a,25 -ocaligo (MLWPG 3,1074A γνόφος) ... est ipsum inaccessibile lumen MLWeqs. p. 893a,34 Deus dicitur invisibilis, ex quo oritur ratio -iscaliginis, ... propter claritatem excedentem nostrum intellectum MLWeqs. MLWibid. MLWal. d de impietate, miseria sim.: MLWWillib. Bonif. 7 p. 40,17 tenebrosa hereticae deceptionis -ocaligo magnam ... plebis obtexerat partem. MLWHraban. univ. 11,20 erroris -emcaliginem. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,67 ut ... libido ... -iscaliginis atrę fumo verbigenam fuscaret ... lucernam. 6,160 clarissima lampas nullubi nocturnę -iscaliginis obsita pannis (MLWThietm. chron. 7,56 MLWl. ardens Woitegus cum ex huius mundi -ecaligine ... subtraheretur). MLWHerm. Iud. conv. 8 p. 95,7 (ed. G. Niemeyer. 1963) me infelicem horrenda infidelitatis -ecaligine involutum. MLWal. v. et MLWl. 14. 3 alleg.: MLWHraban. univ. 10,8 p. 295B significat -ocaligo divinorum secretorum operimentum. p. 296A umbra et -ocaligo aliquando peccata significat. MLWAlbert. M. myst. theol. 1,4 p. 827b,45 ‘introeunt ad -emcaliginem’ (MLWPG 3,1000C γνόφον), id est, in occultum divinitatis, quae -ocaligo est extremum ascensus, ‘ubi est vere’ Deus. MLWal. v. et MLWl. 25. 4 meton. MLWi. q. fuligoRuß: MLWCompos. Matr. 66,6 radis subiectam calignem (sic ?). 5 alch. in nomine ficticio MLWi. q. nebulaNebel (arab. ‘anān vel saāb, cf. J. RuskaE. Wiedemann, SB Phys.-mediz. Sozietät zu Erlangen. 56/57. 1924/25. p. 28.32): MLWPs. Gerh. Crem. sal. I 19 p. 24,8 est mercurius -ocaligo et nubes. II spectat ad oculos MLWi. q. occaecatio, obscuratio (aciei), infirmitas (oculorum)Trübung (der Sehschärfe), Schwachsichtigkeit, Augenschwäche: A proprie: 1 de vitio, morbo (cf. MLWGloss. III 220,56 St.-S. pituita -ocaligo vel flegma oculorum vel ... morbus in ore gallinarum MLWi. phiphiz): a gener.: MLWLull. epist. 103 p. 226,12 duabus ... causis resistentibus (sc. lectioni), oculorum scilicet -ecaligine et capitis dolore (MLWGerh. August. Udalr. I 16. MLWNorb. Iburg. Benn. 24. MLWal.). MLWWolfhard. Waldb. 2,3 (2) dum ... caeca -ecaligine premeretur et geminis orbibus mala albuginaria ... obnoxia pateretur. MLWThietm. chron. 7,67 -ecaligine quadam obfuscante lumen hoc visibile ... perdidit. MLWal. b medic.: MLWAntidot. Sangall. p. 95,19 oleum vetus ... ad -emcaliginem vel acumen oculorum (MLWRecept. Sangall. I 188 ad -escaligines o. MLWRecept. Bamb. 5. MLWal.). MLWRecept. Sangall. II 17 -emcaliginem tollit. MLWOdo Magd. herb. 448 hac (vetonica) -ocaligo solet metuenda repelli. MLWHildeg. caus. 2 p. 140,1 in oculis per -emcaliginem laeduntur. MLWal. 2 de affectu momentaneo: MLWAesculapius 2 p. 3,7 oculorum ... -escaligines cum capitis vertigine conspiciuntur MLWeqs. (MLWHildeg. caus. 2 p. 85,34 si aliquis splendorem solis diu inspiceret et inde -emcaliginem o. sibi induceret). MLWTract. de caus. mul. 66 -gcinemcaligcinem habent mulieres. MLWal. B 1 per compar.: MLWWillib. Bonif. 2 p. 8,15 ceu nebulosae quadam caecitatis -ecaligine obtegere. MLWGodesc. Saxo theol. 21 p. 285,2 quasi videlicet ubi caecuciunt aquilae, ibi absque -ecaligine cavanni cernant et ululae. 2 in imag.: a de ignavia, nescientia: MLWWillib. Bonif. praef. p. 2,19 mentem ignaviae -ecaligine obtunsam. MLWAlbert. M. epist. Dion. 5A p. 893a,32 qui (videns) ... remanet ... in quadam -ecaligine nescientiae. b de infidelitate sim.: MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,245 ad lichinum fidei -ecaligine ductus ocelli. MLWHerm. Iud. conv. 4 p. 83,1 (ed. G. Niemeyer. 1963) mentalibus oculis, quos Iudaice cecitatis -ocaligo obduxerat, lumen veritatis intueri non poteram. 5 p. 84,22 infidelitatis detersa -ecaligine. 3 alleg.: MLWHraban. univ. 10,8 p. 295D -ocaligo significat caecitatem cordis persecutorum. MLWal. C translate: 1 perturbatioVerwirrung: MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,140 subita raptus -ecaligine mentis. MLWEpist. Hann. 105 p. 175,10 -ocaligo et dulcis confusio animę aberrantis. 2 inscientiaUnwissenheit, Unverstand: MLWWalahfr. Mamm. 14,17 tenebris caeca et -ecaligine pressus, qui Domino ductore carens petit exteriores. Schmidt
5951 Zeichen · 365 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    CALÍGO

    Hederich (Mythologie, 1770)

    CALÍGO , ĭnis , ( Tab. I .) war, nach einigen, der erste Ursprung aller Dinge, als aus welchem das Chaos, aus solchem un…

  2. Latein
    caligof.

    Mittellateinisches Wb. · +2 Parallelbelege

    2. caligo , -inis f. plur. : l. 42. p. 81,15.20. al. I in univ. i. q. obscuritas, tenebrae — Dunkel (heit), Finsternis ,…

Verweisungsnetz

4 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit caligo

2 Bildungen · 2 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

caligo‑ als Erstglied (2 von 2)

caligola

MLW

caligola v. caligula . Schmidt

caligosus

MLW

caligo·sus

caligosus , -a, -um . 1 obscurus, tenebrosus — dunkel, finster : a proprie: Einh. (?) Marc. et Petr. II 5,3 claustra -i caligosi ... ergastu…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „caligo". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 15. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/caligo/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „caligo". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/caligo/mlw. Abgerufen 15. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „caligo". lautwandel.de. Zugegriffen 15. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/caligo/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_caligo_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„caligo"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/caligo/mlw},
  urldate      = {2026-05-15},
}