caespes (ce-), -itis
m. (f.: p. 46,51.60) MLW
script.: se-: MLW
l. 72. coe-:
p. 46,52. cisp-: MLW
l. 45.62. p. 46,13.33.51. MLW
form. nom. MLW
sg. -pis: MLW
l. 67.69. p. 46,4.51.60. I
proprie MLW
i. q. gleba graminea —
Rasenstück, grasbewachsene Erdscholle (cf. MLWGloss. II 589,39 St.-S. cespes vuaso endi turf. III 420,63 gleba cespes durus scholle wase. MLW
al.): A
strictius de gleba excisa (sing. sensu collectivo: l. 62.64): 1
iur.: a
spectat ad traditionem possessionis (cf. H. Mitteis, Deutsches Privatrecht. 21953. p. 76): MLWForm. Senon. I 34 qualiter ... homo ... per ipsa herba et ce-ecespite, sicut lex est, ... tradidisset. MLWForm. Turon. MLWapp. 3 per hostium de ipsos domus et cispitae de illa terra. MLWTrad. Frising. 449 accessit ad altare ... et desuper posuit ce-escespites et frutecta (
cf. MLWChart. Carniol. I 37 p. 47,24 ce-emcespitem ... agri super altare ferentes). MLWTrad. Corb. 363 cum terre ce-ecespite et virido ramo arboris (MLWGisleb. Mont. chron. 242 p. 318,17 comes ... ea super ... altare ... per ce-emcespitem et ramum collocavit. MLW
al. cf. MLWFund. Brunw. 7 p. 129,19 quod ... Ezo ramusculum arboris eiusdem terrae involutum ce-ecespite acceperit). MLWChart. Ger. Col. 108 p. 112,10 ius patronatus cum viridi ce-ecespite ... offerendum. MLW
al. de iure possessionis ut MLW
vid.: MLWChart. Wirt. VIII 2813 (a. 1278) cum ... pertinentiis ... cultis et non cultis in ceptro et in ce-ecespite. b
spectat ad iudicium Dei: MLWTrad. Salisb. I 425
a (a. 1159) post examinationem divini iudicii, qua ce-buscespitibus in aqua benedicta depositis probatum est MLW
eqs. c
spectat ad terminos: MLWChart. Burgenl. I 33 (a. 1180/1250) itur ... ad illud munimentum, ubi est cumulus ce-umcespitum. 2
milit.: MLWNotker. Balb. gest. 2,1 p. 50,10 ut ... superficies vallorum ... integerrimis ce-buscespitibus tegeretur. MLWMarian. chron. a. Chr. 468 quo
(muro) ci-ecispite (ce-buscespitibus MLWBeda hist. eccl. 1,12 p. 26,16) magis quam lapide constructo. MLWCarm. de Frid. I. imp. 2232 sedes ce-ecespite firmant. MLW
al. v. et p. 46,66. 3
in ritu paganorum: MLWThietm. chron. 6,24 ce-ecespite viridi eas
(sortes) operientes
Liuzici. 4
usu communi: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 822 p. 157,21 cespis ... de terra sine manibus et praecisus et sublatus est. MLWRud. Trud. epist. p. 330,42 ad caput eius
(martyris) cespis erat gramineus locatus. MLWAlbert.
M. veget. 7,120 -escaespites fortissime compercutiantur.
pars vel lamina turfae —
Torfstück, -platte: MLWChart. Brem. 237 p. 276,24 (a. 1248) fratres ... unum hunt se-umsespitum, caules et olera ... ministrabunt. MLWChart. Hamb. 598 p. 494,2 coloni ... habebunt ... licentiam ... ce-escespites fodiendi. B
latius: 1
campus gramineus, pratum —
Rasen(fläche), Wiese (
cf. MLWGloss. III 380,47 St.-S. cespis wiese): MLWAldh. virg. I 5 florentes saltuum ce-escespites. MLWErmenr. Har. 1 monasterium sub ce-ecespite palustri struxit. MLWad Grim. 36 p. 577,25 Auuam ce-ecespite claram. MLWIoh. Canap. Adalb. 30 p. 595,2 surgit de gramineo ce-ecespite. MLWAlbert.
M. veget. 7,124. MLW
al. in chartis: MLWChart. Dortm. 131 (a. 1269) cum universis attinentiis tam in ce-buscespitibus quam in frondibus (MLWChart. Westph. VII 1351
a p. 1297,37. MLW
al.).
tegumentum gramineum —
Grasnarbe: MLWBeda hist. eccl. 5,6 p. 290,15 lapis terrae aequalis obtectus ce-ecespite tenui. 2
gramen —
Gras: MLWRhythm. 39,17,3 Pannonia ... ci-emcispitem uberem ferens iumentis ad pabula. MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 83,3 plerisque ce-escespites gramineos ruminantibus (
cf. MLWHist. peregr. p. 166,5). MLWAlbert.
M. veget. 7,15 praeparare loca cultuum ... per incensos -escaespites et ligna. II
meton. et translate: A
de colore, vigore MLW
i. q. gemma —
Knospe: MLWHildeg. phys. 1,56 p. 1152
A accipe inicium, id est primum ce-emcespitem, de fago.
in imag. MLW
i. q. viriditas —
Grün: MLWCarm. Paul. Diac. app. I 1,33 alter
gemellorum ... vernali ce-ecespite pollet. B
de area: 1
iur. MLW
i. q. fundus, possessio, praedium —
Grundstück, Besitztum, Gut: a
spectat ad dominos: MLWTit. metr. I 1,2,20 iste
(Petrus episcopus) sacras ... aulas ditavit propriis ... ce-buscespitibus (MLWErmenr. Har. 1 qui hunc locum ... in proprio ce-ecespite struxit). MLWPurch. Witig. 185 prospiciens, cuius sit ce-iscespitis haeres, invenit ... se predia multa tenere. MLWChart. Stir. I 183 mansum nostri ce-iscespitis ... contradidi. MLWMetell. Quir. 72,57 multos direpto ce-ecespite fultos, alme Deus, raptas compellas linquere terras. MLWChart. Babenb. 85 p. 115, 36 ipse
dux tradiderat, quicquid sui ce-iscespitis ibidem erat. MLW
al. b
spectat ad mancipia, libertinos: MLWLeg. Lang. p. 199,19
perfidi homines eos
(libertos) ad suis ce-buscespitibus (ci-cispitibus
5; cf. MLWgloss. p. 653,27 ce-buscespitibus id. rebus et substantia. p. 653,37 id. terris) removentis. MLWDipl. Otton. I. 245
b p. 351,12 terras ... una cum servis et ancillis ce-busquecespitibusque suis. 2
eccl. MLW
i. q. tegula sarcophagi, sepulcrum —
Grabplatte, Grabmal: MLWEpitaph. var. I A 3,1 praesulis hic tegitur famosi ce-ecespite corpus. MLWSigeh. Maxim. 29 ex conceptione spei sacratissimi ce-iscespitis (MLW
syn. 28 tumuli, 31 sarcophagum) reperiendi. MLWEpitaph. var. II 91,1 Echarti tumulus hic fulget ce-ecespite pulcro. MLW
al. 3
usu communi: a
solum —
Boden: MLWWalahfr. Wett. 776 de ce-ecespite surgunt ... gemmarum ... ornamenta. MLWWolfhard. Waldb. 2,19 (12) calces ... ad calcandum communis ruris optabilem ce-emcespitem ... habiles. MLWHrotsv. Pel. 248 qui tecum
(sc. Saracenorum rege) fatuos placantur -ecespite divos.
al. humus obtegens —
Bodendecke: MLWWalahfr. hort. 69 non ... ulla
semina ... pigro sub ce-ecespites clausit
areola. arvum —
Flur: MLWAldh. virg. II 225 graculus ater, qui ... laeti ce-iscespitis occas depopulare studet. b
regio, pagus, locus —
Gegend, Bezirk, Stätte: Vita Filib. 7 (MGMer. V p. 588,8) cincta undique aquis miratur inclita cispis (ce-cespis, coe-coespis MLW
sim. MLW
var. l.). MLWClaud. Taur. epist. 3 p. 596,21 in Arvenni ce-iscespitis arvum. MLWWolfhard. Waldb. 2,10 (6) ignoto in ce-ecespite. MLWTransl. Marci in Aug. 3 in ultima eiusdem ce-iscespitis (
antea: insula) parte. MLWAdemar. hist. 3,41 in ce-ecespite Andegavensi in fundo proprio. c
terra —
Land: MLWTit. metr. I 1,1,9 exul eram, ductus longe de ce-ecespite patrum (
cf. MLWConr. Eberb. exord. 3,25 p. 1088
A patrio ce-icespiti valedicens). Radbert. carm. 1,60 (MLWMG Poet. III p. 47) te
(sc. Adalhardum) patrem esse novit ... Saxonica cespis.
Heßler