lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

breiden II

nur Dial. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

WWB
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Westfälisches Wb.

breiden II sw.V.

Bd. 1, Sp. 1168
breiden II sw.V. ⟨bräiden (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@NeuvreesNv, Kr. MeppenMep Kr. Meppen@VinnenVi, Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@OsterwaldOw Kr. Grafschaft Bentheim@VeldhausenVh, Kr. Borken u. die krfr. Stadt BocholtBor Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@SporkSp), „breiden“ (Asd, Mep, Kr. VechtaVch Kr. Vechta@HaverbeckHb Kr. Vechta@HagstedtHx Kr. Vechta@LangfördenLf Kr. Vechta@NordlohneNl Kr. Vechta@VisbekVb, Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@GrasdorfGr Kr. Grafschaft Bentheim@NeuenhausNh, Kr. OsnabrückOsn Klön, Kr. Borken u. die krfr. Stadt BocholtBor Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@BiemenhorstBi Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@DingdenDi Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@HemdenHe Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@RhedebrüggeRb), braiden, braidn (Asd, Klo, Mep, Kr. VechtaVch Kr. Vechta@EllenstedtEl Kr. Vechta@EndelEn Kr. Vechta@HalterHa Kr. Vechta@HogenbögenHn Kr. Vechta@HagstedtHx Kr. Vechta@VisbekVb Kr. Vechta@VarnhornVh), „braeden“, „bräden“ (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@VreesVr Kr. Aschendorf-Hümmling@WerlteWe), brāden (Klo), breuden (Kr. MeppenMep Kr. Meppen@Groß FullenGf), „breiten“ (Kr. VechtaVch Kr. Vechta@MühlenMü); bräien (Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@EchtelerfeldEf Kr. Grafschaft Bentheim@EggeEg Kr. Grafschaft Bentheim@Echteler u. HeesterkanteEh Kr. Grafschaft Bentheim@HiltenHi Kr. Grafschaft Bentheim@ItterbeckIt Kr. Grafschaft Bentheim@LaarLr Kr. Grafschaft Bentheim@NordhornNo Kr. Grafschaft Bentheim@WielenWi), bräin (Kr. MeppenMep Kr. Meppen@AhmsenAm, Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@EscheEs Kr. Grafschaft Bentheim@HaftenkampHf Kr. Grafschaft Bentheim@HoogstedeHo Kr. Grafschaft Bentheim@NeuringeNr, Kr. Borken u. die krfr. Stadt BocholtBor Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@BarloBa), „bräjn“ (Kr. Borken u. die krfr. Stadt BocholtBor Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@DingdenDi), „breien“, „breihn“, „brein“ (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@BörgermoorBm Ek Kr. Aschendorf-Hümmling@HeedeHe Kr. Aschendorf-Hümmling@NeurhedeNr Kr. Aschendorf-Hümmling@PapenburgPb Kr. Aschendorf-Hümmling@SustrumSu, Kr. CloppenburgKlo Kr. Cloppenburg@BührenBü Kr. Cloppenburg@DrantumDr Kr. Cloppenburg@HalenHl Kr. Cloppenburg@HegelHx Kr. Cloppenburg@NeuscharrelNs Kr. Cloppenburg@PetersfeldPf Kr. Cloppenburg@SchwaneburgermoorSm, Kr. MeppenMep Kr. Meppen@HerßumHe Kr. Meppen@LandeggeLe Kr. Meppen@LindlohLl Kr. Meppen@MeppenMp Kr. Meppen@RühlertwistRt Kr. Meppen@WestrumWt, Kr. VechtaVch Kr. Vechta@BakumBa Kr. Vechta@EllenstedtEl Kr. Vechta@OytheOy, Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@HöcklenkampHö Kr. Grafschaft Bentheim@NeuenhausNh Kr. Grafschaft Bentheim@NordhornNo Kr. Grafschaft Bentheim@RatzelRa Kr. Grafschaft Bentheim@SuddendorfSu Kr. Grafschaft Bentheim@VorwaldVw, Kr. LingenLin Kr. Lingen@SalzbergenSb, Kr. Borken u. die krfr. Stadt BocholtBor Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@AnholtAn Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@DingdenDi Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@HemdenHe Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@HoltwickHw Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@LiedernLi Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@RhedeRh Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@WerthWe, Kr. Recklinghausen u. die krfr. Städte Bottrop u. GladbeckRek Kr. Recklinghausen u. die krfr. Städte Bottrop u. Gladbeck@DorstenDo, die krfr. Städte Essen u. OberhausenEss die krfr. Städte Essen u. Oberhausen@SterkradeSr), braien, brain (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@AschendorfAd Kr. Aschendorf-Hümmling@BorsumBo Kr. Aschendorf-Hümmling@DersumDe Kr. Aschendorf-Hümmling@DörpenDö Kr. Aschendorf-Hümmling@NeudersumNd Kr. Aschendorf-Hümmling@SteinbildSt, Kr. CloppenburgKlo Kr. Cloppenburg@GartheGt Kr. Cloppenburg@PeheimPh, Kr. MeppenMep Kr. Meppen@FehndorfFd Kr. Meppen@RühlertwistRt, Kr. VechtaVch Kr. Vechta@AmbergenAb Kr. Vechta@EinenEi Kr. Vechta@EllenstedtEl Kr. Vechta@GoldenstedtGo Kr. Vechta@RechterfeldRf Kr. Vechta@SteinfeldSt); „breen“ (Kr. Borken u. die krfr. Stadt BocholtBor Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@RhedebrüggeRb), „bräen“ (Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@GeteloGe Kr. Grafschaft Bentheim@GetelomoorGm), „brän“, brähn (Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@HalleHl Kr. Grafschaft Bentheim@NeuringeNr); bräijen (Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@EmlichheimEm Kr. Grafschaft Bentheim@HiltenHi Kr. Grafschaft Bentheim@KalleKa Kr. Grafschaft Bentheim@LageLa Kr. Grafschaft Bentheim@NordhornNo Kr. Grafschaft Bentheim@WilsumWm), „breijen“ (Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@KalleKa Kr. Grafschaft Bentheim@NeuenhausNh, Kr. Borken u. die krfr. Stadt BocholtBor Kr. Borken u. die krfr. Stadt Bocholt@BiemenhorstBi), „breejn“ (Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@ScheerhornSh), „bräjen“ (Kr. Grafschaft BentheimBen Ek Kr. Grafschaft Bentheim@HardingenHa Kr. Grafschaft Bentheim@NordhornNo); „breihen“ (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@RhedeRh); mit -l-Ableitung: „breideln“ (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@SögelSö Kr. Aschendorf-Hümmling@WahnWa, Kr. CloppenburgKlo Kr. Cloppenburg@KellerhöheKe, Kr. MeppenMep Kr. Meppen@DohrenDo Kr. Meppen@Klein BerßenKb Kr. Meppen@LoheLh Kr. Meppen@LastrupLp, Kr. VechtaVch Kr. Vechta@HolthausenHh Kr. Vechta@CarumKa Kr. Vechta@LohneLo Kr. Vechta@MärschendorfMd, Kr. BersenbrückBbr Kr. Bersenbrück@GrafeldGf), braideln (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@AhlenAl Kr. Aschendorf-Hümmling@LorupLo, Kr. CloppenburgKlo Kr. Cloppenburg@VarrelbuschVb), brādeln (Kr. BersenbrückBbr Kr. Bersenbrück@HahlenHa), braieln (Kr. MeppenMep Kr. Meppen@LehrteLt), „breieln“ (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Hü)⟩ stricken (allg. Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. CloppenburgKlo Kr. MeppenMep Ben); veraltet, nur noch von alten Leuten verwendet (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@LorupLo Kr. Aschendorf-Hümmling@RhedeRh, Kr. CloppenburgKlo Kr. Cloppenburg@BenstrupBt Kr. Cloppenburg@WarnstedtWs, Kr. MeppenMep Kr. Meppen@RühleRü, Kr. VechtaVch Kr. Vechta@EinenEi Kr. Vechta@EllenstedtEl Kr. Vechta@GoldenstedtGo Kr. Vechta@RechterfeldRf). Das Stricken von Socken aus Schafswolle war früher wichtiger Broterwerb auf dem Hümmling: „Wat ist’n Leiden, wenn me nich haeff tau breiden!“ (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@VreesVr). „... wenn se än de langen Winteraowende üm’t Für tau seeten un braideden“ (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd WWB-Source:155:KösterJKKösterJK 187). „Hoasen breijen“ lange Strümpfe stricken (Kr. Grafschaft BentheimBen Kr. Grafschaft Bentheim@HiltenHi). „In däi Klüfft braeden“ für Verkäufer stricken, Hausindustrie (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@VreesVr). — Sprichw.: Well denn Sock uplāten hǟff, däi mout’n uck tou Ende braiden wer den Socken auf die Stricknadel genommen hat, d. h. wer eine Sache angefangen hat, muß sie auch beenden (Kr. Aschendorf-HümmlingAsd Kr. Aschendorf-Hümmling@LorupLo). ¶ Vgl. mnd. mnl. breiden, mnl. breien; als Grundbedeutung ist wohl von ’ziehen, weben’ auszugehen. Hierzu passen auch die Formen mit -l-: vgl. mnd. mnl. breidel ’Zügel’, as. briddil. — Zur Verbreitung → auch WWB-Source:63:DWADWA 3 und WWB-Source:63:DWADWA 19.
2071 Zeichen · 26 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. modern
    Dialekt
    breiden IIsw.V.

    Westfälisches Wb.

    breiden II sw.V. ⟨ bräiden ( Asd Nv , Mep Vi , Ben Ow Vh , Bor Sp ), „ breiden “ (Asd, Mep, Vch Hb Hx Lf Nl Vb , Ben Gr …

Verweisungsnetz

2 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit breidenii

1 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 1 Ableitungen

Ableitungen von breidenii (1 von 1)

bebreiden ii

WWB

be-breiden ii sw.V. „ bebraeden “ durch Stricken erwerben ( Asd Vr).

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „breidenii". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 20. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/breidenii/wwb
MLA
Cotta, Marcel. „breidenii". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/breidenii/wwb. Abgerufen 20. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „breidenii". lautwandel.de. Zugegriffen 20. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/breidenii/wwb.
BibTeX
@misc{lautwandel_breidenii_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„breidenii"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/breidenii/wwb},
  urldate      = {2026-05-20},
}