bedellus

^*bedellus, -i m. (theod. MLWvet. sup. butil, bitil, MLWtheod. MLWvet. MLWinf. bödel, cf. F. Kluge — A. Götze, Etym. Wörterb. d. dt. Sprache.¹⁹1963. p. 115.536) script.: pe-pedellus: p. 1406,35.39. 46sq. pid-pidellus: p. 1406,43sq. bid-bidellus: p. 1406,51.53.55. bud-budellus: p. 1406,17.29.56. bued-buedellus: p. 1406,26. bod-bodellus: MLWl. 70. p. 1406, 27.32sq.40. officialis potestate quadam praeditus — bevollmächtigter Amtsgehilfe (cf. MLWDt. Rechtswb. II. p. 663sqq. MLWs. v. ‘Büttel’; MLWnom. propr.: MLWChart. episc. Hild. II. 310 p. 143,16 [c. 1230] Thomas Bo-usBodellus. MLWChart. march. Misn. III 469 p. 326,37 B-usBedellus de Ranstete): I strictius in re iudiciali MLWi. q. praeco, nuntiator — Büttel, Fronbote (cf. J. W. Planck, Das deutsche Gerichtsverfahren im Mittelalter. I. 1879. p. 94sqq.): A de potestate citandi: MLWDecret. Frision. A 4,1 p. 42,8 quod ille bonnerus vel -usbedellus actionem non indixit. MLWChart. Pomm. A 286 p. 614, 27 (a. 1240) ab omni secularis iuris exactione liberi sint, videlicet advocatione -orumbedellorum nostrorum communis placiti, expeditionis, urbani operis MLWeqs. B de potestate in iudicio assistendi vel iudicandi: MLWChart. Merseb. 166 p. 142,14 (a. 1219) officiati marchionis tam villici quam -ibedelli in hominibus et bonis abbatie sibi nullum ius vendicabunt. MLWChart. episc. Hild. II 795 quam (fideiussoriam cautionem) ... ecclesie fecit ... per Heinricum, villicum ... episcopi, et Iohannem ..., -umbedellum episcopi ..., qui promiserunt MLWeqs. MLWChart. Rhen. inf. II 553 ibi (sc. in wrigedinc) in iudicio promulgato coram thingravio ... et vimmenotis ... et -obedello ... resignavimus. v. et supra p. 276, 59. de testificatione: MLWChart. Mar. Magd. 76 (a. 1195) huius rei testes sunt: ... Engelbertus de Meindorp, Heregerus bu-usbudellus, qui vulgo dicitur vronebode (MLWChart. Brand. C I 2 p. 3,33 h. r. t. MLWs. ... Wazmodus de Hekelinghe, -usbedellus provincie. MLWal.). C de potestate exsequendi: 1 spectat ad dispensationem tributorum: MLWChart. Pommerell. 163 (a. 1256) libertatem viginti quatuor choros annone emendi ... sine omni contradictione ... advocatorum, -orumbedellorum thelonei ... donavimus. MLWChart. Merseb. 349 p. 279,14 advocatorum nostrorum vel -orumbedellorum ... ius iudicandi vel violenciam faciendi. MLWChart. Brand. A VIII 100 quod in posterum nec advocati nec bued-ibuedelli ... aliquod genus exactionis ... requirant. III 15 p. 93,27 ut ... nec nos nec advocati nostri nec bo-ibodelli ... habeamus aliquid percipere, exigere vel mandare. MLWChart. Naumb. 287 p. 277,32 iudex, scultetus, forestarius, bu-usbudellus vel quisquam officialium terrae Plisnensis. MLWal. 2 spectat ad actionem deprehendendi: MLWChart. Brunsv. I 1 p. 2^b,15sq. (a. 1227) si viderit burgensis eum (debitorem) in civitate, assumet secum bo-umbodellum et eum detinebit; si autem bo-umbodellum habere non possit MLWeqs. 3 spectat ad actionem eligendi: MLWChart. select. Keutgen 130 p. 110,28 (s. XIII.) denominabit p-uspedellus civitatis ... sedecim viros, qui dicuntur heimburgen. D de remuneratione: MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 16 p. 445,42 (s. XIII.MLW^in.) -usbedellus habet panem et denar(ium) et cum scabino in vespero comedit. MLWRegistr. Mog. p. 15,11 Theoderico et Godescalco p-ispedellis tenemur marc(is) xxii. MLWChart. Hall. I 353 p. 325,45 bo-isbodellis ... seu preconibus tam civitatis quam vallis salinarum ... duo debentur denarii. MLWal. II latius: A spectat ad societates artificum: MLWChart. select. Keutgen 129 (s. XIII.MLW^in.) pannifices duos pi-ospidellos ... statuant, quibus tantum burgenses obediant et nullo pi-opidello alii. MLWChart. Hall. I 224^I,24 magistro pistorum et bu-obudello ipsorum (MLWChart. Basil. C I 302 p. 218,14 p-opedello). MLWChart. Basil. C I 388 exceptis denariis magistro, receptoribus et p-opedello sartorum dandis. B spectat ad universitatem (‘Pedell’; cf. H. Rashdall, The Universities of Europe in the Middle Ages. ²I. 1936. p. 192): MLWChart. Turic. XIII 1301^b (a. 1265) Zacharius, bi-usbidellus domini Francischi, legum doctoris Bononiensis (cf. 1301^c. IV 1315). MLWActa imp. Winkelm. I 991 p. 742,44 cancellarius ... disponet de stacionariis, bi-isbidellis et aliis omnibus. C usu vario: MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 418,16 (c. 1220) per totam messem servient vorstere et bi-usbidellus archiepiscopo. III 1063 p. 791,38 bu-usbudellus ... a fratribus eligitur. Baader