1.
auris, -is
f. (m.: MLW
l. 57. cf. p. 1259,72) MLW
form.: nom. MLW
sg. -esaures: MLWForm. Dion. 9 p. 503,13. MLW
acc. MLW
sg.: -aaura: MLWForm. Senon.II MLWadd. 5 p. 226,21. -amauram: MLWLex. Baiuv. 6,9 MLW
cod. Mt. -umaurum: MLWLex Baiuv. 6,9 MLW
cod. J. -oauro:
p. 1258,4. MLW
abl. MLW
pl. -isauris:
p. 1258,48. pars corporis ad audiendum apta —
Ohr (interdum MLW
i. q. auricula —
Ohrmuschel, MLW
e. g. l. 69. p. 1258,22sq.): I
proprie: A
strictius praevalet notio membri capitis: 1
spectat ad homines: a
gener.: MLWArbeo Emm. 17 utrosque -esaures
eruerunt. MLWHraban. carm. 12,5 tu
(sc. Deus) ... reddis ... -busauribus auditum. MLWWalahfr. Mamm. 18,16 -busauribus appositis intus sensere loquentem. MLWWaltharius 260 virginis inquit in -emaurem (
cf. MLWRuodlieb5,544 susurrat in -emaurem. MLWPaul. Fuld. Erh. 2,4 p. 19,6 acsi -eaure tenus dicat sibi servientibus). MLWErmenr. ad Grim. 28 p. 566, 32 a ... Gozperto ... pilis zephali -etenus nudo. MLWNotker. Balb. gest. 2,12 p. 74,6 confricatis -busauribus. MLWHrotsv. Agn. 93
Christus -busauribus ... resplendentes suspendit inaures. MLWAlbert.
M. animal. 1,178 erunt -esaures alicuius hominis magnae, enormes et forte parvae et forte mediocres; ... mediocres ... significant bonitatem, ... parvae ... malignitatis sunt indicia MLW
eqs. saepe. b
natur.: MLWHildeg. caus. 2 p. 43,6 duae -esaures velut duae alae sunt, quae omnes sonos vocum inducunt. MLWAnon. anat. 42 alii
nervi procedunt tendentes ad [n]aures. MLWWilh. Salic. chirurg. 4,1 p. 21,27 post mandibulas ... ordinatae
[] sunt -esaures. MLWAlbert.
M. animal. 1,168 -isauris est membrum creatum auditui et factum est ei foramen anfractuosum.
saepe. c
medic.: MLWAesculapius 11 p. 14,16 -iumaurium vitia sunt multa. MLWBotan. Sangall. 13,7 ius in -oauro mittis. MLWHildeg. caus. 2 p. 129,31 qui ... in -busauribus ... dolet. MLWChirurg. Sudhoff I p. 174,45 flebotomia ... valet ... pustulis -iumaurium, pruritu earum. MLW
al. d
iur.: α
de attactu testium rem actam confirmantium (cf. H. Conrad, Deutsche Rechtsgeschichte. 2I. 1962. p. 166): MLWLex Baiuv. 17,3 si quis testem habuerit per -emaurem tractum (17,6. MLW
al. MLWTrad. Frising. 186 p. 179,19 testes usu Baiouuariorum per -esaures ex utrisque partibus tracti. 588
a testes per -esaures tracti legaliter. MLWTrad. Ratisb. 92 testibus Norico more -busauribus tractis. MLWChart. Austr. sup. II MLWapp. 11 rem -etenus tracti testificantur.
saepe). MLWTrad. Frising. 39 p. 67,43 testes ... per -emaurem aut per verba ad testimonium conducti (
cf. MLWChart. Stir. I 57 p. 66,1 ducti). 106 testes per -esaures signati. 1125 testes ... commutationis ... per -esaures attracti (MLWTrad. Brixin. 89 auribus.
cf. 445
b contracti). MLWTrad. Teg. 63 -iumaurium tactu adhibiti sunt testes. 193
b presentibus ... ministerialibus ... -eaure contactis. MLWConr. Schir. chron. 7 testes ... attractu -isauris assignati sunt.
persaepe. β
de laesione: MLWLeg. Wisig. 6,5,13 p. 278,28 quicumque dominus ... servo ... -emaurem ... absciderit (MLW
sim. MLWLex Alam. 57,8. MLWLex Baiuv. 4,13. MLWLex Thuring. 14). MLW
al. e
liturg. in baptismate (de ritu cf. MLWOrdo Rom. 11,85): MLWHraban. inst. cler. 1,27 p. 48,20 tanguntur ei nares et -esaures cum saliva (MLWConc. Karol. 57
C,6 p. 779,22). MLWRituale Rhenaug. 46 (Spicil. Friburg. V p. 118,7) mitte salivam de ore tuo in primos digitos ... et ... apprehendens pinnulam dextere -isauris ... dic: ‘effeta MLW
eqs.’ f
theol. de conceptione Mariae (cf. A. Salzer, Die Sinnbilder und Beiworte Mariens. 1893. p. 90sqq.): MLWRhythm. 64,2,3 per -emaurem virginis introivit
Christus (MLW
sim. MLWEkkeh. IV. bened. I 15,8. MLWVita Mariae rhythm. 1581). 2
spectat ad bestias: MLWAldh. ad Acirc. 93,6
(de mustela) ex -eaure praegnantur viscera fetu
(cf. Isid. MLW
orig. 12,3,3). MLWEpist. Alcuin. 3,19 p. 27,8 (synod.) equos ... detruncatis, ... -esaures copulatis. MLWEgbert. fec. rat. 1,1395
(de urso) ruptis ... -busauribus. MLWCasus Petrish. 1,3 p. 628,41
cerva motu -iumaurium quasi rogare coepit. MLWTheod. Palid. annal. MLWa. 934 p. 61, 50
(de cane) -busauribus et cauda decurtatis. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 186,15 obturare -esaures falconis. MLWAlbert.
M. animal. 1,18 elefas pugnat -eaure sua. MLW
al. (v. MLW
ind.). MLWAlbert.
M. (?) animal. quaest. 1,34/37 p. 101,53 animalia melancholica habent -esaures longas. MLW
al. v. et supra p. 1250,17. branchiae —
Kiemen: MLWAlbert.
M. animal. 1,78 marinorum quaedam
animalium carent figura -iumaurium (
p. 489b,
3 βράγχια) ... sicut delfinus. 1,79 quaedam ... talium marinorum
animalium habent figuras -iumaurium (
p. 489b,
5 βράγχια) et sunt discoopertae ... sicut ... keleti. B
latius praevalet notio instrumenti auditus: 1
de actione percipiendi: MLWLex Baiuv. 17,2 meis -busauribus (-isauris MLW
var. l.) audivi
(cf. Vulg. I Cor. 2,9). MLWEigil Sturm. 8 intentis -busauribus auscultabat. MLWConc. Karol. 37,9 ab omnibus ... -iumaurium ... illecebris ... abstinere. MLWWalahfr. carm. 5,52 verba Dei studiosis -busauribus haurit. MLWAurel. Reom. mus. 4 p. 33
b,18 rhythmus ... a censura diiudicatur -iumaurium. MLWWolfhard. Waldb. 1,1 mira eorum
(sanctorum) ... pediculosa -eaure percipit
Superbia (MLWTrad. Teg. 240 omnes fideles Christi -eaure percipiant, quod MLW
eqs. MLW
al. cf. MLWThietm. chron. 6,30 lector, -busauribus accipe). MLWNadda Cyriac. I 11,1 -busauribus ... sono adiunctis. MLWStatut. ord. Teut. p. 74,25 fratres -esaures adhibeant.
saepe. MLW
c. sensu devotionis: MLWBruno Querf. fratr. 2 p. 718,30 humilitatis et obedienciae -emaurem ... Benedictus coniunxit.
expressius MLW
i. q. auditus —
Gehör(sinn): MLWWalahfr. carm. 61,9 perit sine pulsibus -isauris. 2
de actione intimandi: MLWDipl. Merov. I 63 p. 56,15 in quo ... nostris patefecerint -busauribus
sacerdotes. MLWArbeo Corb. 3 ut ... -emaurem viri Dei commovisset. MLWForm. Bitur. 7 oportit eum -busauribus publices innotisci (
cf. MLWThangm. Bernw. 28 p. 771,46 epistolam ... publice ... in -busauribus omnium recitari). MLWForm. imp. 36 quas
(petitiones) nostris -busauribus insinuaverint. MLWWalahfr. Wett. 182 laudibus ex hominum multas vulgatus ad -esaures. MLWTrad. Frising. 639 pateat -busauribus nobilium virorum, qualiter MLW
eqs. MLWAnnal. Xant. MLWa. 847 memoria ... ad -esaures nostras pervenit. MLWTransl. sang. Dom. in Aug. 25 rem avidas ... fratrum effundunt in -esaures. MLWHrotsv. gest. 524 his ... regales monitis pulsantibus -esaures.
[] MLWThietm. chron. 3,13 audita cesaris -busauribus instillavit. MLWOtto Frising. gest. 1,68 p. 97,18 eo quod causa ... ad -esaures summi pontificis translata esset.
persaepe. remissius: MLWEpist. var. I 15 p. 517,11 tranquillissimis vestrae serenitatis -busauribus ... humillimis ... apicum ... notulis intimare (
cf. II 2MLW
in. incipit reclamatoria epistola: piissimis -busauribus vestris ... suggerere conabor). MLWConc. Karol. 50
D,26 que
(impudentia clericorum) ... -busauribus imperialibus molestiam ingerit. MLWDipl. Heinr. II. 238 nostri culminis -esaures mala ipsorum opinio turbaverat. MLW
al. 3
de actione exaudiendi vel recusandi: MLWLex Sal. Pipp. 92,1 qui -emaurem (caussam MLWLex Sal. Merov. 57,1 [rec. B]) repetit. MLWCand. Fuld. Eigil. II 25,25 -busauribus admitti ... vaniloquum. MLWHraban. epist. 41 p. 479,24 petitioni libentem -emaurem acomodavimus (MLWThietm. chron. 8,13 p. 508,29. MLWDipl. Loth. III. 52 exauditionis -esaures illis accomodare. MLW
al.). MLWDipl. Karoli III. 28 p. 46,28 petitionibus ... -esaures prebemus placabiles. 33 postulationes piis -busauribus clementer suscipere. MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,153 mihi gratificas inclinet Iuppiter -esaures (MLWChart. Raitenh. 138 postulationibus -esaures faciles inclinare). MLWDipl. Heinr. III. 82 petitioni -esaures misericordię claudere non audentes. MLWEpist. Hann. 36 p. 76,11 -eaure prona et perpatula. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 300,33 rex ... Heinricus -eaure surditiosa obmutescens. MLWOtto Frising. gest. 2,29 p. 135,11 audi ... benignis -busauribus.
saepe. II A
alleg.: MLWHraban. univ. 6,1 p. 152
D per -esaures ... mystice auditus internus animae significatur sive obedientia in praeceptis Dei seu auditus fidei vel intellectus MLW
eqs. (
cf. MLWAlex. Min. apoc. 13,9). 18,5 p. 502
D -emaurem abscisam habet, qui obedientiam in Dei praeceptis non exhibet. MLWAlbert.
M. cael. hier. 15,6 p. 420
a,4 ‘virtutes -iumaurium’ (MLW
PG 4,332A ὠτων) ... significare ‘illud susceptivum ..., particeps et gnosticum ... divinae inspirationis’. MLW
al. B
in imag.: MLWWalahfr. exord. p. 516,20 -isauris
Christi est in benevolis auditoribus. MLWRuotg. Brun. 19 p. 17,34 -emaurem cordis ... neutiquam passus est ... monitis admoveri ([
cf. Bened. reg. prol. 2]. MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 396,51 beatitudines ... -busauribus MLWc. ... percipere. MLWTrad. Teg. 125). MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 397,19 Domini ... -esaures ... omnia audire (
cf. MLWRituale Rhenaug. 155 [Spicil. Friburg. V p. 159,1]). MLWWipo tetral. 113 ad regis laudes lex ambas erigit -esaures. MLWEpist. Hann. 61 p. 108,22 ex ipsius infami conversatione ... cuius -isauris non calet? MLWHerm. Iud. conv. 10 (ed. G. Niemeyer. 1963. p. 102,10) -esaures intellectuales (
cf. MLWAlbert.
M. summ.
theol. II 9,35,3 p. 381
b,35 spirituales -esaures). MLWOtto Frising. gest. 2,28 p. 133,30 laicis ... prurientes erga clerum -esaures habentibus
(cf. p. 1258,54). MLWHelm. chron. 62 p. 118,25 decreveram quidem esse oculus tuus et -isauris tua in terra Slavorum. MLW
al. C
proverb.: MLWErmenr. ad Grim. 16 p. 553,39 usque quo eis -esaures sonent. MLWEgbert. fec. rat. 1,93 densis in saltibus
valent -esaures
(cf. 1,94 silva suas -esaures
habet. MLWIocalis 132 habet ... nemus -emaurem. MLW
al.). 1,1338 optem non -esaures, immo aurea corda luporum. MLWAnon. Has. 38 quod ambae aliquorum -esaures tinni- rent (MLWRahew. gest. 4,25 p. 268,11). MLWIocalis 644 -eaure, sono similis est patri pullus asello. MLW
al. III
translate: A
de rebus auriculae formam exhibentibus: 1
techn.: a
manubrium —
Handhabe, Henkel: MLWAmalar. off. 3,26,9 ab -eaure calicis usque ad -emaurem (MLWTheoph. sched. 3,30 si volueris -esaures calici apponere. MLW
ibid. MLW
al. v. et supra p. 684,49). MLWWilh. Hirs. const. 1,15 p. 946
C quae
(vasa) binas -esaures habere videntur. MLWTheoph. sched. 3,52MLW
ex. qua
(iunctura) -isauris vasi
calicis coniungitur. 3,84MLW
med. qui
(caccabus ferreus) ex utraque parte -esaures ferreas duas habeat. MLWChart. Hans. I 432 p. 147,5 debet quelibet -isauris sporte obolum
pro teloneo solvere. v. et supra p. 1250,39. b
laqueus, ansa —
Schlinge, Schleife: α
de calceamentis: MLWRicher. Rem. hist. 3,39 -esaures hinc inde erigunt. β
de signo: MLWAbbo Sangerm. bell. 1,155 lancea bina gerens ... amictum -busauribus inmodicis croceum. c
ansula (tintinnabuli) —
(Glocken-)Öse: MLWTheoph. sched. 3,84MLW
in. forma collum atque -esaures et spiraculum sive infusorium desuper. d
tabella (aratri) —
Streichbrett (am Pflug): MLWGloss. II 726,22 St.-S. binę -esaures, quę riestra dicimus
(spectat ad Verg. georg. 1, 172). 2
anat.: a
ala (hepatis) —
(Leber-)Lappen: v. p. 419,17. b
appendix (cordis) —
(Herz-)Vorkammer, Atrium: MLWArs med. 5 p. 423,6
cordis dextra et leva formida duo -esaures
[] appellantur (
cf. MLWAlbert.
M. animal. 1,580 duo additamenta sicut duae -esaures apparent in corde). B
de rebus auriculae instar superius vel in latere sitis: 1
margo (paginae) —
(Blatt-)Rand: MLWEpist. var. I 12 p. 509,15 (auctore Paulo Diac.) ad -emaurem zetam, quod est vitii signum, apposui. 2
plaga (caeli) —
(Himmels-)Gegend: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,207 Urania ... primum
parallelum Boreę gelida defixit ab -eaure
(cf. P. Vossen, Der Libellus Scolasticus des Walther von Speyer. 1962. p. 170sq.). Baader