augmento

augmento, -avi, -atum, -areaugmentare. MLWscript.: agm-: p. 1222, 11. acm-: MLWl. 50. aucm-: MLWl. 20.22.43. p. 1222,48. aucgm-: MLWl. 46.49. augum-: MLWl. 38. p. 1222,18.27. aum-: MLWl. 33.41sq. p. 1222,31sq. -npt-: MLWl. 22. MLWpartic. MLWperf. -mentum: p. 1222, 35sq. MLWintrans.: p. 1222,14.22. I strictius MLWi. q. maiorem reddere — vergrößern, vermehren (medial. MLWi. q. crescere — zunehmen, wachsen): A proprie MLWi. q. (quantitate) promovere, ampliare — (quantitativ) zum Wachsen bringen, erweitern: 1 de anim., plantis: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 136,19 pullorum membra ... -bunturaugmentabuntur in melius. MLWAlbert. M. gener. 1,3,1 p. 375^a,8sq. quomodo -anturaugmentantur (p. 320^a,9 αὐξάνεται), quae -anturaugmentantur. MLWveget. 6,97 cito convalescit et -aturaugmentatur hedera. MLWanimal. 1,97 -aturaugmentatur malachie. MLWal. v. et p. 1220,40. de excrementis MLWsim.: MLWWalth. Agil. med. 42 p. 149,8 nec des ei carnes ..., que -antaugmentant sperma. 124 sanguis -aturaugmentatur in quantitate. MLWGloss. Roger. II 505 est ... apostematis ... status ..., cum grossitudo cessat -ariaugmentari. 519. in imag.: MLWVita Burch. Wirz. 5 auc-ate divini verbi semina. 2 de aqua, luna: MLWArnold. Saxo fin. 1,2,13 p. 21,12 cum quando luna vult oriri, incipit aqua auc-ari (aucmenpt-aucmenpto MLWcod.). MLWPs. Avic. anim. 7,1 p. 401 quantum vadit luna ad -andumaugmentandum usque ad medium circulum. MLWal. 3 de aedificiis: MLWBeda hist. eccl. 2,4 p. 87,6 fundamenta ecclesiae. MLWChron. Merseb. 2 p. 169,38 (vs.) fuerant instantes operi cupientes coepta videri -taaugmentata sui. 4 de possessionibus, reditibus sim. (interdum MLWi. q. extendere — erhöhen, MLWe. g. l. 45sqq.): MLWTrad. Frising. 37 (a. 769/77) filius meus ... licentiam ... habeat ... ad utendum et ad -andumaugmentandum (cf. 542 ut ... rem ... ad usitare et -areaugmentare habuissent). 213^a ut usufructuario ipsum curtem habuisset non in nullo comminuendum, sed ad -andumaugmentandum et ad emeliorandum (MLWChart. Lux. I 149 p. 176,29 ut ... aum-ando eam precariam melioraret. MLWal.). 522 p. 448,4 quicquid ... adquisitum habeo ..., sicut ... vestitum et -tumaugmentatum obitus noster dereliquid, tali augmentatione ... tenetur ... ad domum. 607^C -vitaugmentavit priorem traditionem cum istis mancipiis. MLWAgnell. lib. pont. 118 p. 355,33 vestram consuetudinem non usurpo, sed magis augumento. MLWVita Rup. 8 loca. MLWDipl. Karoli III. 125 p. 201,7 multiplicatis et -tisaugmentatis rebus. MLWCapit. reg. Franc. 288 -areaugmentare et exaltare. MLWDipl. Heinr. II. 140 si ... aecclesiasticas facultates et aum-verimus et aum-tas ... tuendas esse firmaverimus. MLWThietm. chron. 8,14 quod (sc. altare aureum MLWsim.) ... est ... auc-andum. MLWChart. archiep. Magd. 262 decimas. MLWHelm. chron. 56 p. 110, 14 principes Slavos servare solent tributis suis -andisaugmentandis. Const. II 17 p. 22,14 nequaquam aucg-bitur teloneum ... per nos. Chron. Basil. MLWa. 742 eis presbiteria duplo annue -vitaugmentavit. MLWRegistr. Patav. II p. 113,5 sic ordinavit dominus Eberhardus de rebus dominorum et aucg-vit. MLWChart. Bern. II 681 census non debet aliquatenus acm-ari. MLWal. v. et supra p. 591,51. 5 de societate: Const. II 162,2 (a. 1232) ut ipsa Societas Lombardiae possit renovari et -ariaugmentari per illos de Societate. 6 de numero, copia, embado: a gener.: MLWStatut. ord. Teut. p. 115,13 numerus familie sue ... per hospites -aturaugmentatur. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 299 p. 245,31 numerus personarum -bituraugmentabitur, si facultates superexcreverint. b math.: α complere — aufrunden:MLW Anon. geom. 4,25 p. 350,5 dum eadem area eisdem quatuor decimis quartis ad embadum ipsius circuli supplendum -aturaugmentatur. MLWMathem. var. Bubnov p. 260,15 denariam unitatem quasi in alios articulos -tamaugmentatam transfer in decies millies mille millibus. MLWal. β multiplicare — multiplizieren: MLWPs. Boeth. geom. p. 407,23 rursus -taaugmentata minoris praecisurae per se summula (sc. novem) lxxxi producit. p. 409,5. c alch.: MLWGeber. forn. 21 p. 756 reduc ... corpus paratum ad -andumaugmentandum et tingendum (cf. p. 1219,28). 7 de decretis dilatandis: MLWDipl. Arnulfi 92 p. 135,22 si ... parentum ... nostrorum statuta ... -areaugmentare satagimus. adde: MLWChart. Turic. 391 (a. 1219) gratiam dicte collatam ecclesie ... dignum duxi -andamaugmentandam. B translate: 1 extollere — steigern (saepe in malam partem MLWi. q. aggravare — verschlimmern): a gener.: MLWDipl. Arnulfi 72 p. 108,4 perennis vitae gaudia nobis inde -ariaugmentari. MLWOtto Frising. gest. 1,30 p. 47,29 bellum ... in dies -baturaugmentabatur. b medic.: MLWGloss. med. p. 80,5 quod sinocus non habet anesim ..., sed magis -aturaugmentatur. MLWOdo Magd. herb. 2130 -ataugmentat galanga sumptum veneris renumque calorem (cf. MLWConstant. Afric. grad. p. 372,13 renes calefacit et libidinem -ataugmentat). MLWPetr. Musand. summ. p. 258,27 febrem. MLWWalth. Agil. med. 124 accidentia in ea specie synochi continue -anturaugmentantur. MLWAlbert. M. veget. 6,70 -ataugmentat capparis etiam coitum. v. et supra p. 387,40. 2 provehere, firmare, adiuvare — fördern, festigen, unterstützen (medial. MLWi. q. prospere procedere, convalescere — gut vorankommen, erstarken): a obi. anim.: MLWRhythm. 149,73 cotidie ... uberius -baturaugmentabatur (agm-agmento MLWvar. l.) in melius undique colligens pauperes. MLWLamb. Leod. Matth. I 1064 qui (Deus) ... non capit augmentum, velut -aturaugmentatur honore. MLWintrans.: MLWGloss. II 139,11 St.-S. convaluerit, -veritaugmentaverit, fortitudinem acceperit, gimagat. b obi. res: MLWWalahfr. Gall. 1,24 providentia Dei totum corpus ecclesiae -aturaugmentatur et regitur. MLWRimb. Anscar. 23 p. 49,9 patris sui elemosinam in omnibus -areaugmentare. MLWDipl. Otton. III. 349 p. 778,30 imperii statum augumentari. MLWChart. Turic. 392 Premonstratensis ordinis religio feliciter -andaaugmentanda. MLWNecrol. III p. 332,31 qui (abbas) -vitaugmentavit festum conceptionis ... Marie. MLWal. MLWintrans.: MLWAltfr. Liutg. 1,3 caepit ... regnum ... Francorum -andoaugmentando proficere. II latius MLWi. q. adicere — hinzufügen: A proprie: 1 gener.: MLWAnon. Mell. 7 -vitaugmentavit Leo Magnus in canone: ‘supplices MLWeqs.’ (MLWsim. 9). amplius dare — noch dazugeben: MLWAgnell. lib. pont. 116 p. 354,17 ex ecclesia minoribus tribuebat maioribusque augumentabat. 2 spec.: a iur. MLWi. q. (amplius) acquirere — (hinzu)erwerben: MLWCapit. reg. Franc. 6 p. 13,36 tam quod ... videntur ... possidere, quam quod adhuc ... iuste potuerint -areaugmentare. MLWLeg. Wisig. 4,2,16 dum ... pariter viventes aliquid -verintaugmentaverint (aum-aumento MLWvar. l.) uxor et maritus. MLWForm. Marculfi 2,3 p. 75,12 aliquid -areaugmentare (aum-aumento MLWvar. l.) aut meliorare (MLWTrad. Frising. 92 quicquid ibidem -tumaugmentatum emelioratumque repertum fuerit. MLWChart. Rhen. med. I 41 p. 47,6). 2,3 p. 75,20 quicquid ... augmentum (-tatumaugmentatum MLWvar. l.) vel inventum fuerit (MLWTrad. Weiss. 9 p. 17,27. MLWChart. Rhen. med. I 21). MLWForm. Augiens. B 6 quae ... iustis laboribus -areaugmentare potui. MLWChart. Fuld. B 206 p. 305,10 quicquid ex eis (mancipiis) -tumaugmentatum fuerit. MLWChart. Sangall. A 414 p. 34,23 quicquid in reliquum -areaugmentare valebimus. MLWal. usque ad MLWs. IX.MLW^med. b comput. MLWi. q. adnumerare — dazuzählen: MLWBeda temp. rat. 22,13 bissexti diem ... -areaugmentare memento. MLWabsol.: MLWCarm. de conc. mens. 31,3 a sexto idus Numę -areaugmentare incipe. B translate: 1 (large) tribuere, donare — (reichlich) verleihen, schenken: MLWTrad. Frising. 901 (a. 870) cogitans de rebus suis ad domum Dei -areaugmentare. MLWDipl. Ludow. Germ. 167 quicquid ... locis sanctorum ... devotione -amusaugmentamus. MLWDipl. Karoli III. 89 p. 146,28 quas (possessiones) ... inibi divina pietas auc-are voluerit (cf. p. 1217,49sqq). MLWRuotg. Brun. 49 p. 53,11 quod ecclesię rebus opera nostra -tumaugmentatum est. MLWDipl. Conr. II. 144 -amusaugmentamus eidem M. annuale mercatum per tres dies continuos ... habendum. MLWal. 2 conferre — beitragen: MLWPs. Plato quart. 4 p. 166,31 quod assimilatur naturae, -ataugmentat ad substantiam communem. Humperdinck