augmento

augmento -avi, -atum, -are A. den Notenwert verlängern B. ein Tempus in eine größere Anzahl von Notenwerten aufteilen C. um einen Halbton erhöhen — A. to lengthen a note value B. to divide a tempus into a greater number of note values C. to ascend one semitone A den Notenwert verlängern — to lengthen a note value [opp.: minuere, diminuere] 1 bei Einzelnoten — single notes a allgemein — in general [s.XIV] LmLWillelm. 3, 41: Propter plicam nec augmentatur nec minuatur tempus alicuius notae a tempore eiusdem non plicatae. [s.XV] LmLProsd. exp. 28, 16: quod licet minime et semiminime non possint perfici nec inperfici, possunt tamen diminui (mss.; ed.: diminuiri) et augmentari, et hoc per signa. LmLProsd. mens. p. 223b: figure sunt signa vocum, que bene possunt augmentari et diminui ad modum perfectionis et imperfectionis et alterationis. LmLProsd. ital. I p. 229b: aliquantulum augumentantur ultra valorem semiminimarum (sim. LmLProsd. ital. II p. 39). LmLAdam Fuld. 3, 11: Caudata (sc. ligatura) in dextra ascendens et descendens augmentatur: omnes breves, ultimae longae. b mit Hilfe eines Punktes (um die Hälfte seines ursprünglichen Wertes) — by means of a dot (by half of its original note value) [s.XIV] LmLIoh. Mur. comp. 8, 2: [pausa non potest augmentari neque minui]. LmLPs.-Mur. motet. p. 92a: Punctus augmentationis qualis est? Est punctus, qui augmentat vel auget figuram vel notam, ad quam ponitur altera parte. LmLPs.-Mur. motet. p. 92b: Si punctus augmentationis ponatur ad longam, augmentat brevem. al. LmLGoscalc. 3, 9 p. 180, 7: pausa non potest imperfici, augmentari nec alterari. LmLSemibr. caud. p. 72. al. [s.XV] LmLProsd. exp. 51, 32: Item quia videre nescio cum qua ratione talis punctus plus augmentaret talem notam ad tercium quam ad magis vel minus quam ad tercium. LmLProsd. mens. p. 216b (cf. LmL col. 157, 17). LmLAnon. Couss. XII 8, 4: punctus augmentationis figuram imperfectam de sui natura perficit, scilicet addendo sibi dimidietatem sui valoris seu augmentari facit. LmLGuil. Dufay p. 387: Punctus alterationis est, qui additus cuique note eam augmentat de tertia parte. LmLIoh. Tinct. imp. 1, 3, 54: Impossibile est unam et eandem notam augmentari simul et imperfici. al. LmLIoh. Tinct. contr. 2, 26, 4: quando huiusmodi notam perfectam vel augmentatam duae minores syncopando praecedunt. al. LmLIoh. Tinct. punct. 3, 2: Punctus augmentationis est signum, quo notae dimidietate valoris proprii ostenduntur augmentari. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 1 p. 78: ponitur punctus augmentans, dividens aut reducens. LmLGuil. mon. 1 p. 16: Augmentationis (sc. punctus) est ille, qui augmentat figuram de tertia parte, ut puta maxima, quae valet duodecim semibreves, cum puncto valet octodecim. ibid. al. c durch Kaudierung nach unten — by means of a downward stem [s.XV] LmLProsd. exp. 61, 53: si alicui semibrevi non ligate addatur cauda inferius tracta, tunc talis cauda habet talem semibrevem augmentare. Quod patet, quia operari debet oppositam operationem operationi quam operatur cauda superius tracta. (sim. LmLProsd. mens. p. 217b). LmLProsd. exp. 61, []77: dico, quod cauda inferius tracta a parte dextra addita ipsi brevi augmentat ipsam brevem, quia trahit ipsam ad valorem longe et facit ipsam longam. LmLProsd. exp. 61, 80: omnis cauda in debito loco posita et ascendens addita alicui note per se existenti diminueret, et descendens augmentaret. al. LmLProsd. mens. p. 217b: ad tantum precipue augumentare debet cauda inferius tracta addita semibrevi non ligate, ad quam diminuit cauda sibi opposita superius tracta. LmLProsd. mens. p. 218a: cauda inferius tracta a latere semibrevi non ligateque addita (ed.: adelita), habet ipsam semibrevem augumentare ad subduplum, ad illud, ad quod augumentare habet cauda sibi similis recte inferius tracta ipsi semibrevi non ligateque addita. al. LmLProsd. ital. I p. 236b (sim. LmLProsd. ital. II p. 51). d mit Hilfe eines evakuierten Punktes — by means of a hollow dot [s.XV] LmLProsd. mens. p. 216b: Item volunt aliqui alii, quod punctus possit evacuari, sic quod si talis punctus evacuatus adderetur alicui note, talem notam augmentaret solum ad duas partes de tribus partibus, ad quas ipsam augmentaret, si plenus foret (cf. LmLWolf, Mensural-Notation p. 108, 312). LmLFr. Gafur. extr. 11, 14, 9: Item figure superius caudate et inferius cauda retorta quatuor ponuntur pro septem minimis, ut hic:    . Et si augmentantur per punctum vacuum, ut hic:        tunc iste quatuor valent novem, quia tantum valet punctus vacuus quantum semiminima (cf. LmLWolf, Mensural-Notation p. 292). 2 in einem Kompositionsabschnitt oder einer Stimme (als spezielle Notationsart) — in a section of a composition or in a vocal part (as a special type of notation) [s.XV] LmLProsd. exp. 94, 14: sicut cantare possumus diminuendo ... ita cantare possumus augmentando. LmLProsd. exp. 94, 17: omnis nota perfecta sive recta sive altera augmentatur per additionem dupli ad ipsam, et omnis nota inperfecta sive recta sive altera augmentatur solum per ipsius duplationem. LmLProsd. mens. p. 225b: quicquid dictum est de figuris quantum ad ipsarum veram augmentationem, intelligere etiam habemus de ipsis pausis in ipsas vere augmentando. LmLUgol. Urb. 3, 10-4, 18: secundum cantoris libitum per signa, subscriptiones, canones et caudationes possunt poni et demonstrari diminuendo vel augmentando ad quartam vel quintam partem prout perfectio notarum vel imperfectio patitur. al. LmLAnon. Monac. 3, 59: Variantur itaque notule musice mensuralis per augmentacionem, scilicet, quod ultra sui debitum et proprium valorem augmentantur, idest, plus valent. LmLAnon. Monac. 3, 63: Possunt eciam notule augmentari sic, quod ultra debitum valorem dicuntur cum triplo vel quadruplici numero sui valoris, sed hoc solum est ad placitum componentis talia cantica. al. LmLGuil. mon. 3 p. 23: <Subsexquialtera> in omni prolatione exigit, ut ponantur duae pro tribus, ita ut tertia pars sit augmentata, videlicet, maxima valet unam maximam cum dimidia, et longa valet unam longam cum dimidia, et sic de ceteris. al. LmLGuill. Pod. 8, 1. B ein Tempus in eine größere Anzahl von Notenwerten aufteilen — to divide a tempus into a greater number of note values [s.XIV] LmLMens. Sciendum est 3a, 1: Unde si volumus augmentare in dictis temporibus, a tempore perfecto maioris prolationis incipiamus. Si supra predictum tempus volumus augmentare in proportione sexquitercia dividendo tempus in tres partes equales, appone tres breves vacuas, ut hic:    et unaquaque istarum brevium valet quatuor minimas diminutionis. Item si volumus augmentare in proportione dupla, appone decem et octo minimas vacuas. LmLMens. Sciendum est 3b, 1. al. C um einen Halbton erhöhen — to ascend a semitone [] [opp.: minuere] [s.XV] LmLBonav. Brix. 26, 3: Ita est de illis, qui sine arte canunt ... ignorantes notas minuendo vel augmentando secundum fantasiam suam et cantus ecclesiasticos lacerant et dissipant, sua caeca ignorantia putantes, quod neque ⋅b⋅ rotundum neque ⋅♮⋅⋅ quadratum aliquid operentur, ut stare possint alibi, nisi ubi ordinarie solent signari.