asperitas

asperitas -atis f. 1. Rauheit, Schärfe, Härte 2. Dissonanz — 1. harshness, sharpness, hardness 2. dissonance 1 Rauheit, Schärfe, Härte (als Klangqualität) — harshness, sharpness, hardness (as quality of sound) [syn.: durities; opp.: dulcedo] a bei Transpositionsskalen und Tonarten — with reference to the Greek and medieval modes [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 1, 311. LmLGloss. Boeth. mus. 1, 1, 312: Si fuerint (sc. modi) ad asperitatem, adficient mentem asperitate, si ad dulcedinem, adficient mentem dulcedine. [s.XIII] LmLMus. man. 31, 18: Semitonium, de quo praecipue totius musicae nascitur simphonia, quia tonorum rigorem temperat et asperitatem (sim. LmLMus. man. 18, 6. LmLHier. Mor. 12 p. 53, 3). LmLAnon. Hailspr. 4 p. 69: In primo et secundo tono non inconvenienter admittitur ⋅b⋅ quoque propter asperitatem. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 92, 2: Octavus tropus ... nec asperitate sui neminem contristari permittit nec sua blanditie facit lascivire. b den Klang von Singstimme und Instrument betreffend — with reference to the sound of a voice or an instrument [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 6, 9: cum unisoni se habeant ad se secundum quantitatem, differant quoque a se planitie (ms.; ed.: planitiae) sonitus et asperitate. [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 3, 12: dulcius sonant et suavius delectant in superiori diapason cantando ascendentes, quam ad easdem voces in gravibus revertentes, quod difficultatem et asperitatem vocum cantantium indicaret. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 1, 3: nulla diaphoniae disparitas, nulla duritiei asperitas. LmLIoh. Hoth. exc. p. 47: sonorum alius asper, alius lenis sive mollis dici potest, quoniam asperitas et lenitas eidem corpori accidere possunt ... Nam asperitas in sonis ab inaequalitate partium corporis percussi proficiscitur, lenitas vero ab eius aequalitate. c in der Melodie — with reference to melody [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 3, 8: quia secundum Isidorum asperitas esset in cantu et indistinctio per frequentem casum et violentam elevationem multorum tonorum post invicem. d zur Charakterisierung des C quadratum — with reference to the sound characeristic of C quadratum [s.XIV] LmLTrad. Holl. I p. 172: ponitur ⋅b⋅ molle vel ⋅h⋅ quadrum, quae in se non possunt mutare, ut simili ratione ostendant ibi sine sillabarum mutatione vocem secundum asperitatem vel lenitatem per se variari. [s.XV] LmLIoh. Olom. 4 p. 12: Temperat enim ⋅b⋅ molle, dum necessitas aut commoditas accidit, ⋅♮⋅ duri duritiam modis in limitibus commutatis, ut sic delectabilis causaretur varietas, ne crebra cantus asperitas fastidium auditoribus generaretur. LmLUgol. Urb. 1, 14, 9: ⋅B⋅ mollis et ⋅C⋅ quadri, quarum discordia ex asperitate mollitieque consurgit (sim. LmLUgol. Urb. 1, 16, 14. LmLUgol. Urb. 1, 17, 2). LmLUgol. Urb. 1, 160, 6: dura ⋅C⋅ duri asperitas. LmLUgol. Urb. 1, 161, 16 - 1, 163, 9. LmLFr. Gafur. extr. 5, 5, 3. LmLFr. Gafur. extr. 5, 9, 4: fa ⋅b⋅ mollis et mi ⋅♮⋅ quadri proprietates mollitie et duritie sive asperitate ad invicem contrariantur. LmLFr. Gafur. extr. 5, 9, 5. e bei Tongeschlechtern — with reference to the melodic genera [s.XV] LmLErasm. Hor. p. 87a: secundum genus, quod chromaticum dicitur, scilicet genus declinans ab asperitate. 2 Dissonanz — dissonance [syn.: durities, absurditas; opp.: dulcedo] [s.XII] LmLGuido Aug. p. 152a: inventum (sc. ⋅b⋅ rotundum) propter auferendam asperitatem tritoni. LmLTon. Cist. p. 266b: non praetermittentes quandoque ⋅b⋅ rotundum pro asperitate tritoni (sim. LmLAnon. Cist. I 10 p. 35. inde LmLIoh. Aegid. 12, 29). [s.XIII] LmLVers. Postquam pro 62: duriciem [](glossa: id est asperitatem cantus) trytoni (glossa: scilicet ⋅b⋅ molle) maturet. [s.XIV] LmLIoh. Boen mus. 4, 42. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 26, 2-3. LmLUgol. Urb. 1, 26, 4: tritoni asperitatem. LmLUgol. Urb. 1, 28, 5. LmLUgol. Urb. 1, 34, 3. LmLUgol. Urb. 1, 43, 2. LmLUgol. Urb. 1, 159, 9-20. LmLUgol. Urb. 2, 25, 19: non continue per consonantias imperfectas sive dissonantias absque alicuius perfectae consonantiae interpositione contrapunctemus, quia tunc non esset harmoniam componere, qua fulget musica, sed duritiem et asperitatem incurrere, quam respuit. LmLConr. Zab. tract. PP 10: licet in antiquis cantibus nunnumquam inveniatur (sc. tritonus), a modernis tamen propter asperitatem et absurditatem eius respuitur. LmLFr. Gafur. extr. 7, 8, 2-3. LmLFr. Gafur. extr. 7, 8, 3: tritoni asperitatem. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 7, 6: omnis sexta ... apud antiquos discordantia reputabatur ... aurium mearum iudicio per se audita, hoc est sola, plus habet asperitatis quam dulcedinis. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 7, 16. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 10, 12. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 12, 35: tertiaedecimae asperitatem. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 17, 16. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 17, 29: vicesimae asperitatem. LmLIoh. Tinct. contr. 2, 1, 7: Quemadmodum enim ex separatione duorum cordium ab uniformitate mutui consensus amaritudo inimicitiae oritur, ita ex duabus vocibus sibi invicem non consentientibus asperitas discordantiae producitur. LmLNicol. Burt. 1, 13, 81: tritoni asperitatem. LmLNicol. Burt. 1, 20, 100. LmLNicol. Burt. 3, 20, 165. LmLFr. Gafur. theor. 5, 5: ad delimandam asperitatem tritoni. LmLFr. Gafur. theor. 5, 6. LmLGuill. Pod. 1, 15: in dissonantie manent asperitate. LmLFr. Gafur. pract. 1, 2. LmLFr. Gafur. pract. 1, 4: tritoniaeam ⋅b⋅fa positione mollificet asperitatem. LmLFr. Gafur. pract. 3, 11.