aquila

aquila, -ae f. (m.: cf. MLWl. 63) MLWscript. agrali: p. 845,18. etym.: MLWAlbert. M. animal. 23,7 -a ab acumine dicitur; tres enim habet acuitates, visus videlicet et irae et instrumentorum venandi (cf. Isid. MLWorig. 12,7,10). I de avibus rapacibus: A latius MLWi. q. ἀετός — Adler (Falco aquila L.; cf. MLWGloss. III 354,47 St.-S. -aaquila âr. 464,17 -aaquila adelare): 1 proprie: MLWLex Baiuv. 19,5 si ... -ęaquilę vel ceteri aves cadaver reppererint. MLWAlcuin. epist. 213 p. 356,21 cunctis ... avibus -aaquila celsius volare ... consuevit. MLWFlod. hist. 1,24 p. 443,33 misticus ales -aaquila ... girando circumvolans ... locum monasterii capacem ... designavit. MLWCarm. Cantabr. 23,4,1 ad astra volans -aaquila. MLWHonor. August. spec. p. 842^C dicitur, quod -aeaquilae senescenti cornu oris ... incurvetur MLWeqs. MLWSigeboto Paulin. 15 cum ... Dei famula -aeaquilae quasi auguriatrici minus intenderet. MLWHildeg. phys. 6,8 -aaquila valde calida est, velut ignea sit. MLWCarm. Bur. B 58,4,2 mergus aquaticus, -aaquila munificus. 132,2^b,9 -aaquila clangit. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 10,31 multo minus ... quidam modus -arumaquilarum innobilium ... dici debent rapaces. 6 p. 194,2 -eaquile ... consueverunt exaureare, de quibus timent falcones. p. 223,8 propter -asaquilas aut vultures aut ossifragos aut alias aves huiusmodi ... ascendet falco. MLWAlbert. M. animal. 23,7 omnis ... -aaquila viget acumine visus, maxime vero illa, quae nobilis -aaquila vocatur et haec herodius Latine. 23,13sq. sex inveniuntur -arumaquilarum genera, quorum primum quidem est herodius; secundum ... nobilius est, quod accipit anseres et cignos ...; tertium autem est, quod ... truncatis libenter insidet arboribus et ideo truncorum -aaquila ... vocatur et accipit ... anates et ... anseres ... et est minus quantitate duobus praeinductis et est cinerei coloris; quartum autem est id, quod accipit pisces ...; quintum autem est parvulum valde et ... vocatur frangens os ...; sextum autem genus -aeaquilae est rarum ... et est totum album nivei candoris ... et vivit de venatione leporum et cuniculorum. MLWal. v. et p. 844,31.34. 845,40.52. in fabulis: MLWWalahfr. carm. 19,23 -aaquila ... inquit (MLWEgbert. fec. rat. 1,251). MLWal. MLWproverb.: MLWNotker. Balb. gest. 1,25 p. 34,3 cum ... fama malum ... de minima meisa super -arumaquilarum magnitudinem excresceret. 2 symbolice (sc. de ave picta vel ficta; cf. E. Gritzner, Symbole und Wappen des alten deutschen Reiches. 1902. p. 13sqq.; J. Deér, AbhGött. Phil.-hist. Kl. III/36. 1955. p. 111sqq.): a eccl.: α in paramentis: MLWLeo Mars. chron. 2,59 p. 667,41 abstulit ... pannos de altari, ... alium cum cruce ..., alterum ... cum -isaquilis. MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,58 p. 743,43 planetam purpuream ... cum -aaquila de margaritis. β in ambone (cf. H. Otte, Handb. der kirchl. Kunstarchäologie. I. 1883. p. 301²): MLWFolcuin. Lob. 29 p. 70,48 quae (emicedia pulpiti) ... fusilem habent -amaquilam optime deauratam, quae ... alis extensis capacem evangeliorum codici locum pandit. MLWHugo Flav. chron. 2,8 p. 374,15 instrumentum ..., quod paratum est receptui textus ęvangelii, Iohannes ęuangelista in similitudine -aeaquilae volantis adornat. MLWal. v. et supra p. 549,1. 613,59. b publ. de insigni maiestatis, dignitatis, honoris sim. (cf. W. Wegener, MLWZRGGerm. 72. 1955. p. 71sqq.): MLWRicher. Rem. hist. 3,71 aeream -amaquilam, quae in vertice palatii ... acsi volans fixa erat, in vulturnum converterunt (MLWsim. MLWThietm. chron. 3,8. MLWBonizo ad amic. 4 p. 581,7). MLWWilh. Apul. gest. 3,50 indiciis -aeaquilae (sc. loricae applicatis) ... Graecorum dominus cognoscitur. MLWOtto Mor. hist. p. 61,23 ponere signum -eaquile super campanile ... in signum fidelitatis. MLWActa imp. Winkelm. I 340 -arumaquilarum imperii signis explicitis. MLWConr. Mur. clip. 1^b rex Romanorum ... -amaquilam nigre forme croceo clipeo fert (17^a dux Merantinus -amaquilam MLWc. gerit albam). MLWal. in investitura: MLWAnnal. Rom. p. 477,9 prefecturam per -amaquilam confirmavit. c milit. de vexillo (cf. MLWGloss. II 500,1 St.-S. victrices -asaquilas guntfanon; de re v. C. Erdmann, MLWQuellForschItArch. 25. 1932. p. 18sqq.; P. E. Schramm, Herrschaftszeichen und Staatssymbolik. II. 1955. p. 644): MLWWiduk. gest. 1,11 signum ... leonis atque draconis et desuper -aeaquilae volantis insignitum effigie. MLWTransl. Dion. Ratisb. 11 p. 360^b,53 tribus ... signiferis frontem exercitus munito, -amaquilam in medio, ventosos dracones utrimque ... sistito. MLWCosmas chron. 1,13 p. 29,21 victrices -asaquilas ... referunt (MLWEpist. Reinh. 8 v. -asaquilas ... versus urbem direximus. MLWChron. Erf. mod. MLWa. 1162 p. 181,22. MLWal. v. et MLWl. 54.58.59). MLWGesta Ern. duc. I p. 13,1 palatinus erectis -isaquilis suos convocavit. MLWHerbord. Ott. 3,10 p. 754,17 versis -isaquilis ad sua redire. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1208 p. 34,2 tensis -isaquilis ... prelium incipitur. MLWAnnal. Rup. Salisb. II MLWa. 1278 p. 803,10 una turma portavit vexillum Romane -eaquile. MLWAnnal. Plac. MLWa. 1268 p. 528,25 qui ferebat -amaquilam, ... fuit mortuus (MLWopp. vexillum crucis). MLWal. in imag. de militia caelesti: MLWAlcuin. carm. 1,10 o sancti, ... victrices -asaquilas caeli qui fertis in arcem (MLWSimon Sith. gest. 2,1 p. 644,4. MLWal.). MLWMetell. Quir. 4,39 triumphales -asaquilas super astra ... effert. meton. MLWi. q. legio, turma — Legion, Schar: MLWWalth. Spir. Christoph. II praef. 48 victrices -asaquilas mentitus Apollo delusit ... Latinos (MLWMetell. Quir. 15^a,1 v. -aeaquilae renovant decus urbis herile). MLWMetell. Quir. 14^a,39 -asaquilas Romuleas Noricus ensis regit. MLWal. d usu vario: MLWRuodlieb V 344 in medio cuius (fibulae) -ęaquilę stat imago volantis. Gesta mon. Mans. (MLWMGScript. XV p. 933,15) cuius (turris) tecti cacumen cruce deaurata et triumphali -aaquila ... decoravit (MLWAnon. tab. p. 147,6 vidi in tecto imagines novem -arumaquilarum pictas). MLWal. 3 alleg., per compar., in imag.: MLWAlcuin. epist. 181 p. 299,11 quae esset convenientia inter leonem (sc. regem) et -amaquilam (sc. papam). MLWHraban. carm. euang. 30 ille (Christus) ... -aeaquilae probus inditur arti. MLWuniv. 8,6 p. 243^B vocabulo -aeaquilae aliquando maligni spiritus raptores animarum, aliquando praesentis saeculi potestates ... vel incarnatus Dominus ... designatur. p. 244^A. MLWal. MLWOrdo Rom. ant. p. 38^b,15 Iohannes evangelista habet similitudinem -aeaquilae, eo quod nimis alta petierit (de eodem: MLWEkkeh. IV. bened. I 4,10 pande, volans -aaquila de se quid clanxerit ipsa). MLWThiofr. flor. p. 400^B cum ... praepeti mentis annisu ad aethera libraretur more -aeaquilae Reginbertus MLWeqs. MLWVita Norb. I 12 p. 683,3 quod docebat, velut -aaquila provocans ad volandum pullos suos, operibus praemonstrabat. MLWAlbert. M. cael. hier. 15,11 p. 440^a,22 censendum est ‘ipsam’ speciem (angelorum) ‘-aeaquilae’ significare ‘regale’; ... dicitur enim rex avium. MLWAlex. Min. apoc. 4,7 p. 62,24 -aaquila designat temperantiam. p. 63,5 quod papa sit -aaquila. MLWBerth. Ratisb. serm. 12 p. 64,5 immunda erat -aaquila, quae signat superbos in religione (cf. Vulg. deut. 14,12). MLWal. usu physiognomico: MLWAlbert. M. animal. 1,224 -aeaquilae ... nares magnanimis attributae sunt. in vaticiniis de personis potentibus: MLWSalimb. chron. p. 540,10 -aaquila (sc. gens vicecomitum Mediolanensium MLWed.) ... turrim ... delebit. p. 544,31 Karolus, rex Siciliae, partes -eaquile trucidabit (item de Frid. II. imp. et progenie eius: p. 546,19. MLWal. [v. MLWind. p. 711^a et J. Deér, op. cit. p. 121sqq.]). p. 544,33 surget -aaquila (sc. Petrus III., rex Aragoniae) habens rostrum fortius. orientalis -aaquila fere MLWi. q. imperator aeternus — etwa: Endkaiser: Petrus de Prece epist. (MLWDtArch. 13 p. 169,15) de orientali ... -aaquila, quam dicitis occidisse, que ... vivit tamen in pullis multis (cf. notam MLWed. p. 155sqq.). 4 in nominibus: a hominum: MLWAlcuin. carm. 18,2 fac paucos A-ae (sc. Arnoni, archiep. Salisburgensi) versiculosque meo (de eodem: MLWepist. 59 patri A-ae antistiti transmarinus cignus ... salutem. MLWal. [v. MLWind. MLWs. v. Arn et supra p. 685,67]). MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,39 p. 731,47 una cum Richardo cognomento de A-a. MLWal. b locorum, civitatis: Transl. Callisti 7 (MLWMGScript. XV p. 420,51) ad locum, qui A-ae silva dicitur. MLWChart. Livon. B 7 p. 7,25 citerior ... vocetur Mons A-e eo, quod -aaquila nidificat ibi. MLWAlex. IV. registr. 439 clero de A-a Furconensis diocesis. MLWChart. Friedb. Hass. 73 domum ... nominatam ad A-am. MLWal. c sideris: MLWHonor. August. imag. 1,120 deinde est -aaquila; Iupiter in -amaquilam versus Ganimedem rapuit. v. et supra p. 343,8sq. d alch.: MLWAlleg. sapient. 4 p. 471^b,41 dictum est misadar (i. sal Ammoniacus; cf. J. Ruska, SBHeidelb. Phil.-hist. Kl. 1923/V. p. 6) -aaquila propter nimiam velocitatem. MLWIoh. sacerd. 158 -aaquila, id est sal Armoniacus. al. meton. MLWi. q. sal Ammoniacus — Salmiak: MLWPs. Gerh. Crem. sal. I 1 regimen ipsius (atramenti) est cum -aaquila. MLWsept. p. 356,9 ut sumas ... de alahinem sublimata -aaquila. MLWGeber. clar. 1,8 -aaquila facit eum (vitriolum) ... penetrare usque ad profundum. MLWal. 5 translate MLWi. q. gloria — Ruhm(estat): MLWChron. Noval. 2,7 p. 86,3 cuius (Waltharii) fama ... ultra caesareas scandit abhinc -asaquilas. B strictius: 1 aquila nobilis, fulva — Stein-, Goldadler (Aquila chrysaetus L.): MLWAlbert. M. animal.6,50 -aaquila ... magna, quae aput nos est et herodius vocatur. v. et p. 842,69.71. avis aquilina cinerei coloris — Kaiseradler (Aquila heliaca Savign.): MLWAlbert. M. animal. 23,16 est ... minor -aaquila truncali accipiter. v. et p. 843,1. 2 haliaetus — Seeadler (Haliaetus albicilla L.): MLWAlbert. M. animal. 23,13 haec -aaquila quantitate minor est herodio ... et alba est in pennis ani. v. et p. 842,71. 3 pandion — Fischadler (Pandion haliaetus L.): MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 9,4 genus -arumaquilarum, que dicuntur ... -eaquile piscatrices. MLWAlbert. M. animal. 2,70 quaedam inveniuntur in uno pede haben〈t〉es distinctos digitos et in alio coniunctos per membranam sicut -aaquila parva, quae vocatur -aaquila piscium. v. et p. 843,3. 4 aquila minuta — Zwergadler (Eutolmaetus pennatus Gmel.): MLWAlbert. M. animal. 8,105 avis ... Latine vocatur ossifragus; est autem avis de genere -arumaquilarum parvarum ... et ... ducit ossa in altitudinem MLWeqs. v. et p. 843,4. 5 aquila nivei coloris — Islandfalke (Hierofalco candicans Gmel.): v. p. 843,5. 6 aquila serpentes venans — Schlangenadler (Circaetus gallicus Gmel.): MLWAlbert. M. animal. 8,12 quoddam genus est -aeaquilae, parvum in quantitate, quod venatur ... serpentem. 7 aquila asturi similis — Habichtsadler (Eutolmaetus fasciatus Vieill.): MLWAlbert. M. animal. 8,20 avis dicta yricez (p. 620^a,18 ὁ κίρκος) et est genus -aeaquilae valde forte et magnum, pugnat cum vulpe et lepore et cuniculo. 8 triorchis — Bussard (Buteo buteo L.): MLWAlbert. M. animal. 7,31 carnes autem comedunt -aeaquilae, quae vocantur Graece tharyagroz (p. 592^b,3 ὁ τριόρχης), quae est in quantitate milvi. 9 vultur barbatus — Bartgeier (Gypaetus ossifragus Savign.): MLWAlbert. M. animal. 7,31 kyni ... est cinerei coloris et hoc genus -aeaquilae quidam grifen esse existimant. 10 de strigibus: a fort. MLWi. q. Surnia ulula (L.) — viell. Sperbereule: MLWAlbert. M. animal. 7,33 -aaquila kalon (p. 592^b,11 ἐλεός) et -aaquila agolieus (p. 592^b,11 αἰγώλιος) dicta assimilantur multum avi illi (corvo nocturno). b fort. MLWi. q. Syrnium uralense (Pall.) — viell. Habichtseule: v. MLWl. 6. 11 phoenix — Phönix (usu alch.): MLWAnon. tab. p. 191,17 est ... lapis -aeaquilae lapis cognitus et est lapis, in cuius ventre est lapis, qui movetur, per quem significavit aquam ascendentem et cinerem extractum a cinere. MLWRosin. interpr. 1 p. 294,1 nota de -aaquila ...: sicut moritur et dirimitur eodem modo, relevatur et regeneratur. II de pisce MLWi. q. species piscis marini (fort. Sciaena aquila Lacéps vel Myliobatis aquila L.) — Meerfischart (viell. Adlerfisch oder -rochen; cf. R. Strömberg, Studien zur Etymologie und Bildung griech. Fischnamen. 1943. p. 112sq.): MLWAlbert. M. animal. 5,15 agrali (p. 540^b,18 ἀετός; Mich. Scot. -aaquila) et rana et lamyae sunt etiam in mari. Rudolph