aedifico

aedifico (ed-), -avi, -atum, -areaedificare. MLWscript.: he-: MLWl. 27. MLWal. -def-: MLWl. 29. aedevectate: MLWChron. Fred. 2,39. -diff-: MLWVita Willeh. 9. MLWal. v. et p. 289,38. ?MLWdepon.: MLWl. 28. I strictius MLWi. q. exstruere, constituere, erigere — (er)bauen, aufbauen, errichten: A proprie: 1 gener.: MLWForm. Andec. 46 ecclesiae in honore sancti ... he-tehedificate (MLWTrad. Frising. 108^a ecclesiam -ariaedificari coepimus). MLWDipl. Merov. I 69 monasterium super rem sua propria ede-vitedeficavit. MLWWillib. Bonif. 9 p. 57,2 (c. sensu coacervandi) colliculi opus. MLWArbeo Emm. 6 urbs quadris -taaedificata lapidibus. MLWConc. Karol. 24^A,32 ut ... sacra fons ... honorifice -eturaedificetur. MLWCand. Fuld. Eigil. I 10 p. 228,8 martyria. MLWVita Magni Fauc. 37 locus iste construendus et -andusaedificandus. MLWDipl. Otton. I. 364 he-arehedificare portum. MLWibid.: mercatum annualem. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 10 p. 344,32 in Iunio e-areedificare (ad fruges recondendas; cf. MLWLamprecht, Wirtschaftsleben. I. p. 781). MLWThietm. chron. 2,36 templum ... de lapidibus. MLWChart. Argent. I 616,81 quicunque super stratam e-veritedificaverit. MLWHildeg. div. op. 1,4,103 p. 887^B sicut apes ... favum -ataedificat (item de bestiis: MLWAlbert. M. animal. 24,35 garcanez animal ... fluviale ... -ataedificat etiam in giro circa eos pullos lignis). MLWChart. Altenberg. 92 p. 77,8 quam (domum torcularis) ... ad tectum e-vimusedificavimus. MLWAlbert. M. eth. 10,1,6 p. 611^b,48 templi aedificatio perfecta est, in quo aedificatio in -tumaedificatum esse ita est. saepe. v. et p. 284,11.285,59.286,50. 2 spec.: a peraedificare — ausbauen: MLWGesta Magd. 26 p. 414,5 structuram, quam Otto cesar ... erexerat, ... e-areedificare aggressus perficere ... optavit. MLWAnnal. Mell. Claustr. I MLWa. 1114 p. 610,34 monasterium ... inchoatum in edificio ... iuvit e-areedificare. b restituere, emendare — wiederherstellen: MLWChart. Sangall. A 113 (a. 787) pontes -areaedificare vel novas facere. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 398,37 ut ... e-cientedificient (sic?) eandem ecclesiam. c commutare — umbauen: MLWThietm. chron. 2,10 domum ... ad aecclesiam ... e-areedificare. d astruere — anbauen: MLWChart. Rhen. inf. II 220 (a. 1237) que ... in domibus et edificiis sunt ante e-taedificata, que vulgariter dicuntur vorgezimbere (cf. p. 287,8). e coaedificare — bebauen: MLWChart. scrin. Col. A I p. 30,9 (c. 1142/56) ut ... aream e-entedificent. f munire — befestigen: MLWAnnal. Ianuens. I p. 60,9 murum burgi. MLWArnold. Lub. chron. 2,18 p. 138,3 montem ... firmissime e-veratedificaverat (Const. II 306. MLWChart. Rhen. inf. II 185). MLWChart. Osn. III 678 si ... aliquis Suthusen e-areedificare voluerit, ... edificationem ... tenebimur inhibere. MLWal. g in aedificationem erogare — für Bauvorhaben ausgeben: MLWChart. scrin. Col. B 2116 (s. XIII.¹) x marcas e-buntedificabunt infra annum auper ... aream. MLWChart. Rhen. med. III 1119 p. 828,36 x libras, quas in domo de Tris e-asseedificasse debebatis. MLWChart. episc. Halb. 1081 si quid citra viginti marcas circa idem castrum e-bimusedificabimus. MLWChart. Hagenow. 486. B translate: 1 vigente imagine: MLWAldh. virg. II 317 regnum caeli. MLWWalahfr. Wett. epil. 2,3 (de scriptore) -areaedificare volens longum stabilita per aevum tecta. MLWCand. Fuld. Eigil. I 10 p. 228,21 rationabilem domum [] Dei. MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 432,9 Dominus, quod -vitaedificavit creando, reaedificavit resuscitando. MLWtheol. 22 p. 294,24sq. Christus -vitaedificavit sibi domum, id est humanitatem ..., quam ... sibi intra uterum ... Mariae ... -vitaedificavit MLWeqs. MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 398,28 quod super eos (apostolos) esset aecclesia sua -andaaedificanda (cf. Vulg. Matth. 16,18). MLWal. MLWiron.: MLWCaes. Heist. hom. exc. 142 cum tu ... peccando cottidie e-esedifices ad illam (sc. gehennam). MLWmus.: MLWAnon. mus. La Fage p. 358 ne ... organum -esaedifices et discantum destruas. MLWAnon. mus. Sowa 1^b p. 53,5 supra burdonem tenoris e-ariedificari cernitur figura a natura. 2 attenuata vel evanida imagine: a spiritualiter confortare, (in fide) corroborare, promovere — geistlich erbauen, (im Glauben) bestärken, fördern (cf. Vulg. I Cor. 10,23): MLWBeda hist. eccl. 1,32 p. 68,10 subditorum mores ... exempla monstrando -a. MLWArbeo Emm. 2 intrinsecus -areaedificare omnes. MLWVita Liutb. 35 p. 43,22 eam sermonibus instructam -tamque relinquens. MLWChart. cell. Paulin. 20 p. 27,13 plebem ... verbo Dei. MLWHelm. chron. 45 p. 90,4 pugnas ... verborum, quae non e-antedificant, sed magis subvertunt. MLWCaes. Heist. hom. exc. 274 ut fratres se invicem e-entedificent et e-enturedificentur. MLWal. MLWc. sensu commovendi: MLWChart. Bern. I 5,98 p. 490,5 (a. 1194) de conversione virorum ... -tiaedificati plurimum et iocundati. b refl. MLWi. q. converti — sich bekehren: Vita Lonogh. 2 (MGMer. VII p. 433,33) -veruntaedificaverunt se plurimi a pravitatibus suis. II latius: A facere, fabricare — anfertigen, herstellen: MLWAmalar. off. 4,3,29 vasis musicis, quae -banturaedificabantur per homines. MLWEinh. Karol. 17 p. 21,3 -tisaedificatis ... navibus. MLWHeinr. Lett. chron. 26,3 patherellos et machinas. MLWfort. MLWadd.: MLWEgbert. fec. rat. 2,402 de prima ad quintam e-batedificabat apostolus hora (cf. notam MLWed.). B efficere — bewirken: MLWWalahfr. carm. 5,82 crimen in illis (elementis) -areaedificare gens pia vetet. MLWHildeg. div. op. 1,4,98 p. 883^C undecimus mensis frigus -ataedificat. C formare — bilden: MLWHeinr. August. planct. 230 ut formavit Adam Deus, -vitaedificavit et Aevam. D colere, excolere — anlegen, bestellen: MLWCod. Lauresh. 221 (a. 779) quidquid in silva ... stirpare vel -areaedificare seu attrahere potuero. MLWChart. Rhen. med. I 235 p. 292,15 ut utrumque ... meliorare studeret et -areaedificare ac fructificare. MLWChron. Grad. p. 36,11 ut ... vineas edifficarent (MLWChart. archiep. Magd. 314. MLWChart. Laus. 518). MLWChart. Livon. A I 236 p. 296,4 allodia. MLWChart. Carinth. V 444 p. 285,16 mansum recipere, colere, -areaedificare atque reformare. MLWal. E coloniis frequentare — besiedeln: MLWChart. archiep. Magd. 343 p. 453,21 (a. 1174) voluntas nostra, quam ad e-andamedificandam provinciam Iutterbogk habemus.