aedificatio (ed-, -cio), -onis
f. MLW
script.: he-:
p. 285,7. -deve-: MLW
l. 33. -diff-: MLWVita Rimb. 15.22 MLW
cod. 1. I
proprie: A
actio aedificandi, exstructio —
Bautätigkeit, Aufbau, Erbauung: MLWChron. Fred. 2,10
capit. de aedevecationem Cartagenis. MLWTrad. Frising. 34 monasterii. MLWDipl. Karlom. (II.) 14 novam nostrae e-is basilicam. MLWDipl. Heinr. III. 137 si aecclesiasticis -busaedificationibus ... subvenimus. MLWChart. ord. Teut. 21 p. 19,25 in ... castrorum he-e. MLWChart. civ. Hild. 209,5 si quis conqueritur de iniusta e-eedificatione sibi facta.
saepe. de servitio aedificandi: MLWEpist. Wibald. 449MLW
med. homines, qui ... ad e-em domus vestrae pertinebant. MLW
c. sensu muniendi: v. p. 288,62. B
aedes, aedificium —
Bau, Gebäude: MLWChart. Sangall. A 325 (a. 829) totum conquestum ... tam -busaedificationibus quam terris. MLWCand. Fuld. Eigil. I 19 claustri. MLWGesta Halb. p. 96,34 veterem e-em ... renovavit. MLW
al. de horreis, stabulis MLW
sim.: MLWTrad. Scheftl. 13 (a. 800/20) cum domo simulque alias omnes e-es. MLWTrad. Patav. 59. MLW
c. sensu fundationis: MLWChart. Bund. 461 p. 353,35 (a. 1193) sue volens e-is utilitati ... ut pote bonus fundator prospicere.
sing. sensu collectivo MLW
i. q. summa aedificiorum —
Gebäudebestand: MLWTrad. Scheftl. 10 p. 15,15 (c. 782) cum -eaedificatione, tota structura atque cum omni familia. MLWTrad. Weiss. 22 hoba ... cum casa et scuria, cum omni e-cione. MLWTrad. Patav. 60 mancipias, terram, e-em. MLWDipl. Otton. III. 229 p. 724,15 porciones terrarum cum ... -cioneaedificacione inibi constructa. C
structura —
Bauanlage: MLWChron. Bened. II 14 habitationis e-o. D
materia —
Bauholz, Baumaterial: MLWChart. Sangall. A 426 p. 45,23 (a. 854) omnem utilitatem
saltus ... in pascuis, in -busaedificationibus, in lignis caedendis. MLWAlbert.
M. animal. 11,17 lapides et ligna et ceteras ... -esaedificationes. E
?ornamentum —
?Verzierung: MLWCozroh. praef. p. 1,19
ecclesiam pretiosarum metallorum et artificiorum -umaedificationum decoratibus ... adornavit. II
translate: A
vigente imagine: 1
exstructio spiritualis —
geistiges Aufbauen: MLWLiutg. Greg. 12 p. 76,39 de viciorum omnium destructione virtutumque -eaedificatione
(cf. Vulg. Ier. 1,10). MLWThietm. chron. 6,20 usque ad -emaedificationem ... perfectam complentes
sanctam institutionem. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1073 p. 152,14 si ad -emaedificationem, non ad destructionem aecclesiae Dei rex esse vellet (MLWAlbert.
M. sacram. 209 p. 136,38). MLW
al. de incarnatione: MLWGodesc. Saxo
theol. 22 p. 295,3
Christus aedificavit sibi domum, id est humanitatem ..., eamque sibi in unitatem personae non post -emaedificationem, sed inter aedificandum ... copulavit. 2
aedificium spirituale[] vel mysticum —
geistiger, mystischer Bau (cf. Vulg. Eph. 2,21. 4,12): a
eccl.: MLWCand. Fuld. Eigil. I 17
(de Christo) in quo
(fundamento) omnis -oaedificatio constructa crescit in templum sanctum. MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 398,30 omnis christianitas -oaedificatio eiusdem templi manere debet. b
vario usu: MLWForm. Augiens. C 4
(de eruditione pueri) cum eo, qui incrementum dat, mansura he-cio
(hedificia MLW
cod. MLW
p. corr.) credimus operari. MLWHucbald. Leb. 15 p. 891
B -emaedificationem ex Deo
(sc. beatitudinem) domum non manufactam. MLWEpist. Teg. I 5 quantum nostri cordis domicilium letificat decora -cioaedificacio. MLWHildeg. epist. I 80 p. 302
B (de corpore) mens tua non aedificata est in hac -eaedificatione, in qua es. B
attenuata vel evanida imagine: 1
confortatio fidei, instructio spiritualis, promotio —
Glaubensstärkung, geistige Erbauung, Förderung (cf. Vulg. I Cor. 14. Eph. 4, 29): MLWLiber diurn. 85 p. 106,14 ad vestre salutis -emaedificationem ... profiteri. MLWArbeo Emm. 23 viventium. MLWWett. Gall. 29 p. 273,40 eloquia -umaedificationum eructuans. MLWMirac. Genes. Hier. 1 (prol.) ad magnam -emaedificationem ecclesiae ... adcurrere. MLWWalahfr. Gall. 1,25 p. 303,16 -isaedificationis instrumenta. MLWErmenr. Sval. 2 magistro adherendo omnis -isaedificationis documentum percepit. MLWDipl. Otton. I. 110 p. 193,23 animarum. MLWCaes. Heist. mirac. II 1 p. 16,26 ad credentium e-em et infidelium confusionem.
saepe. exemplum aedificativum —
erbauliches Beispiel: MLWDipl. Heinr. IV. 283 p. 367,10 cuius
(Karoli Magni) ... virtutis commemoratio ... successorum est e-o. MLWCaes. Heist. mirac. II 2,9 monachus ... de e-bus (edificatoriis
1 c) ... retulit. 2
institutio —
Einrichtung, Gründung: MLWChart. archiep. Magd. 130 p. 185,23 (a. 1004/12) episcopus ... parrochiam ... ad e-em Magadaburgensis archiepiscopatus tradidit. MLWAlbert.
M. summ.
theol. I 20,80
a p. 865
b,16 ad domus
(i. familiae) -emaedificationem et ad prolis educationem (
cf. p. 865
b,37). 3
auctio —
Vermehrung: MLWEpist. Mog. 11 p. 332,30 magnam vitiis ... -emaedificationem conferre. 4 a
forma (scribendi) —
(schriftliche) Fassung: MLWWalth. Spir. Christoph. I prol. p. 66,8 hęc politi operis ... -oaedificatio. b
mus. MLW
i. q. dispositio —
Gefüge: MLWAnon. mus. Sowa 1
b p. 53,14 secundum quod cantans in e-e armonica sue voci melius viderit expedire. p. 53,16. 5
utilitas —
Nutzen: MLWLand. Mediol. hist. I 2,26 p. 65,17 ut ..., quae -esaedificationes suorum et Italiae totius forent, ... tractarent.
Pape