administratio (amm-, -cio), -onis
f. MLW
script.: ami-: MLW
l. 66. p. 207,58. 208,48. adde MLWChart. Tirol. 594. amnistr-: MLWChart. Tirol. notar. II 124
b. I
actio dandi, praebendi, conferendi —
das Geben, Darreichen, Entrichten: A
corpor.: 1
strictius: a
de distributione: MLWConc. Karol. 39 p. 454,31 ut de fideli -eadministratione a ... Deo ... remunerentur. MLWDipl. Karoli III. 145 p. 234,13 quicquid exinde fieri potest ..., regulari amm-cione ... utilitatibus eorum ... habeatur. MLWEpist. Worm. I 10 p. 27,23 alimentorum. MLWTrad. Patav. 483 p. 191,17 cuiquam ... hoc -isadministrationis officium iniungatur, ... unum modium tritici ... exhibeat. MLWChart. Merseb. 158 super amm-e ac defectu prebendarum. MLWWigand. Waldg. 19 victualem amm-em. MLWChart. Lux. III 127 vini. MLWChart. Carinth. IV 2962 vestium. MLW
al. in imag.: MLWConc. Karol. 39 p. 448,22 quatenus sibi subditis hanc geminam pastionem tribuentes ... non de infideli et neglegenti -eadministratione condempnari ... mereantur
episcopi. b
de praestatione (censūs sim.): MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 12 (a. 1221) ab ami-cione v solidorum ... liberos dimisimus
fratres. MLWChart. Westph. VII 351 de lignorum amm-e ... voluntarie resignavit. MLWChart. Xant. 236 tritici. MLW
al. 2
meton. MLW
i. q. oblatio, census —
Spende, Abgabe: MLWChart. Bund. 280 p. 208,20 (a. 1110/25) prebendas aliasque -esadministrationes. MLWTrad. Brixin. 533
b ut ... amm-es tales inde fratribus exhibeant. MLWChart. Sev. Col. 25 p. 46,8 amm-cio quotannis fiebat fratribus. MLWChart. Sangall. A 913 qui consimiles -cionesadministraciones eidem preposito ... de bonis consimilibus faciunt. MLWChart. Lub. I 310 p. 294,33 tales -esadministrationes, que ad imperium videntur pertinere. MLW
al. B
spirit.: MLWHugeb. Wynneb. 4 p. 109,8 in divini verbis (MLW
i. -iadministrationi) amm-e. MLWBertha Adelh. 3 p. 756,42 amm-e suorum
(sc. spiritus sancti) donorum. II
gubernatio, moderatio, procuratio —
Leitung, Führung, Verwaltung: A
praevalet notio actionis: 1
usu eccl.: MLWWillib. Bonif. 2 p. 10,10 disciplinali officiorum -eadministratione. MLWVita Rimb. 10 p. 89,23 quos ... eiusdem offitii
(sc. archiepiscopatus) ... -oadministratio commendet. MLWGreg. VII. registr. 6,27 abbatię. 6,34 in -eadministratione huius sedis
apostolicae succedimus. MLWChart. Naumb. 425 p. 380,19
papa cooperatores in amm-e et procuratione episcopatus ... delegavit. MLWTrad. Patav. 1008 chori. MLWChart. Westph. III 735 p. 378,32 habens custodiam sive amm-em cuiusdam officii in ecclesia predicta. MLW
al. 2
usu publ.: MLWEinh. Karol. 1 p. 4,1 regni -emadministrationem ... praefectus aulae procurabat (MLWWalahfr. Gall. 2,10 p. 319,21. MLWDipl. Loth. III. 22. MLWRahew. gest. 3,25 p. 198,4. MLW
al.). MLWCapit. reg. Franc. 228 p. 122,41 iudiciariae potestatis super christianos aliquam -emadministrationem ... tractare. 302 p. 457,16 populum ... sua dispensatione et tua -eadministratione ... te faciat
Dominus feliciter gubernare. MLWEpist. Meginh. 38 p. 237,13 negociosa imperii amm-o (MLWChart. Heinr. Leon. 8 p. 15,39). MLWEpist. Hann. 82 p. 133,33 in -emadministrationem rei publicę cooperatoribus. MLWAnon. Has. 35 adoptatus a caesare est
episcopus in -emadministrationem publici regiminis. MLWGreg. VII. registr. 2,73 p. 235,4 potestatem sollicita et Deo placita amm-e gerere. MLWNorb. Iburg. Benn. 6 p. 875,4 regiae quoque domus -iadministrationi ... idoneus. MLWChart. Babenb. 18 cognatum nostrum ab advocatię -cioneadministracione ... removimus. MLWChart. select. Keutgen 147 p. 167 de mala amm-e magistrorum civium populus ... est conquestus. MLW
al. 3
usu vario: MLWCapit. reg. Franc. 173 p. 356,2 -emadministrationem rei nostrae familiaris nonnisi a mundis
(personis) ... procurari. 228 p. 120,22 privatae rei amm-em implere. MLWGreg. VII. registr. 6,35 p. 450,27 ut ... contextio et recte officiorum gigneretur -oadministratio singulorum. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 2 p. 335,3 curtis -emadministrationem decem annis tenuerat. MLWChart. Tirol. notar. I 90 p. 43,17 pro tutella et amm-cione bonorum. MLWChron. Mont. Ser. MLWa. 1224 p. 215,37 qui
(fratres) -cioniadministracioni preessent. MLWChart. episc. Hild. III 80 p. 37,4 -emadministrationem omnium villicationum. MLW
al. B
praevalet notio dignitatis, potestatis: 1
usu eccl.: MLWConc. Merov. p. 23,10 episcopi -cionisadministracionis prolixae. MLWHincm. ord. pal. 14 episcopi ... vicissim hanc -emadministrationem disposuerunt. MLWDipl. Otton. III. 215 p. 627,9 abbatias ... cum omn〈i iure〉 aeccl〈esia〉stice amm-is et conservationis. MLWGreg. VII. registr. 3,10 p. 265,5 in cuius sede et apostolica amm-e. MLWChart. Merseb. 98 p. 82,20 -emadministrationem et fructum prepositurę ... obtineat. MLW
al. 2
usu publ.: MLWLeg. Wisig. 12,3,19 quicquid -isadministrationis sue cura visus fuerit inperare. Vita Ansb. 21 (MGMer. V p. 634,9) Pipinus praefectoriam -emadministrationem ... adeptus est. MLWWalahfr. exord. 32 p. 514,27 quibus ... imperium distributum fuerit et ordinatum amm-bus et officiis. MLWDipl. Otton. I. 346 quelibet publicae -isadministrationis aut privata persona. MLWGreg. VII. registr. 1,75 que regię amm-is sunt. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1056 p. 69,29 summa tamen rerum ... -oadministratio penes imperatricem remansit. MLWConst. MLWa. 1158 (MLWZRGGerm. 51 p. 23) omnes iudices a principe -emadministrationem accipere debent. Const. I 289,36 p. 403,21 omnes qui habent ami-em ab imperatore in Lonbardia MLW
eqs. MLWBurch. Ursb. chron. p. 86,3 acquirere temporalium -emadministrationem (MLWChart. episc. Hild. II 1053. MLWChart. Merseb. 415 p. 338,24. MLW
al.). MLWChart. Lub. I 123 p. 120,33 finito vero iure -cionisadministracionis, quod in civitate Lubicensi habuimus. MLWUrban. IV. registr. 539,3 p. 511,24 nullam potestariam ... aut -emadministrationem vel commendam ... recipere potuerunt. MLW
al. 3
usu vario: Vita Filib. 1 (MGMer. V p. 584,14) laicale -eadministratione cessante. MLWNicol. I. epist. 91 p. 519,6 ex saeculari -eadministratione atque militia et ex foro subito tonsoratus. MLWEpist. Hann. 53 p. 99,20 cum ipse colloquio ... interesse nequeam, tibi -emadministrationem ... absens suggeram. MLWVita Annon. I 3,24 p. 510
b,9 sicut exegit amm-o defensoris. MLWSigeboto Paulin. 1 p. 911,34 Morcho ... liber et splendidae -isadministrationis homo. MLWChart. Salisb. II 603 Wernhardo vicedomini -emadministrationem tunc agente.
de tutela: MLWChart. Tirol. notar. II 323 p. 212,3 (a. 1242) dum eos pueros in -cioneadministracione et procuratione habuerit et tenebit. MLWAnnal. Prag. III MLWa. 1283 p. 208,14 tutores vel curatores pupillis ... ex amm-e teneantur. C
meton. MLW
i. q. provincia, districtus —
Amtsbezirk, Verwaltungsbereich: MLWPaul. Diac. Rom. 16,19 -emadministrationem illi iuxta Persarum terminos tribuit. MLWChart. Salisb. III 611 p. 102,7 amm-em in Longowe cum montanis et alpibus. MLWChart. Babenb. 167 mansos ad amm-em in Willehalmesburc attinentes. MLWCaes. Heist. hom. exc. 192 cum haberet quendam conversum in exteriori -cioneadministracione. MLWChart. Lux. III 479 p. 534,31 ministro provinciali ordinis Fratrum Minorum -isadministrationis Colonie salutem
(cf. MLWChart. Austr. sup. II 430. MLWSalimb. chron. p. 650,21). III A
operatio, exsecutio —
Verrichtung, Ausführung: 1
gener.: MLWSturm. consuet. 1,2 in sacrario magnum silentium et nitidissimam -emadministrationem. MLWAmalar. off. prooem. 8
anima corpus vivificabat per se, id est per suam amm-em. MLWWalahfr. exord. 28 p. 513,14 ut sacerdotes ... liberiores fiant ad ... doctrinae amm-em. MLWGreg. VII. registr. 3,19 ut ... labor ... levior sit ex sociorum necessaria -eadministratione. MLWChart. Merseb. 317 p. 251,8 ad amm-em expeditionis (
ex MLWDipl. Otton. II. 89 ministrationem). 2
spec.: a
liturg.: MLWAmalar. off. 1,12,26
(de benedictione olei) haec -oadministratio significat debere adesse terrenam -emadministrationem spiritali. MLWHucbald. Rictr. 31 post expleta piae -isadministrationis munia. MLWGreg. VII. registr. 2,55 p. 200,36 de amm-e vero altaris ... precipimus, ut nullus ei amministrare presumat, qui MLW
eqs. MLWFund. Hild. 3 p. 943,19 ecclesiasticorum sacramentorum -esadministrationes ... adnullavit. MLWEkkeb. Schon. opusc. 3,2 p. 276,36 communicaverat mea -eadministratione. b
techn.: MLWIoh. sacerd. 80 hec autem -oadministratio inter ceteras minorem dat efficaciam. B
instructio, paratio —
das Herrichten, Zubereiten: MLWSturm. consuet. 1,4 in refectorio ... ordinatissimam atque mundissimam cibi et potus -emadministrationem. MLWIso Otm. 1,7 p. 50
a,55 luminis (MLWTrad. Frising. 1555
a. 1589
e). MLWChart. episc. Hild. II 442 cene. MLWChart. Turic. 1121 p. 218,7 ad amm-em ignis tam in coquina quam in furno. C
adhibitio, additio —
Anwendung, Hinzufügung: MLWGeber. summa 1,18
stanno retardationem liquefactionis cum -eadministratione duorum corporum praestare. 1,40 remota terreitate illius per ignis -emadministrationem. MLWAlbert.
M. veget. 7,16 ex nutrimenti -eadministratione.
latius: MLWChart. Bund. 171 (
s. XIII.) scimus ..., qua pericia vel qua omnium virtutum -eadministratione regni gubernacula tractanda sint. D
cura, provisio —
Fürsorge, Betreuung: MLWLiber diurn. 98 p. 130,9 pro amm-e pauperum (MLWTrad. Patav. 483 p. 191,35). MLWVitae patr. Iur. 1,10 p. 136,21 pro salute atque -eadministratione tua. MLWWolfher. Godeh. I praef. p. 169,8 qui ei ab infantia fideli amm-e contigue coherebat. MLWEpist. Hann. 74 p. 122,9 personę tuę -emadministrationem ... constanti diligentia obeas. MLWGreg. VII. registr. 2,39 per generalis curę debitum in -emadministrationem vestrę salutis ... astricti sumus. MLWChart. Tirol. notar. I 460 p. 220,36 ami-cionem et provisionem dicte plebis habendam et regendam et conservandam.
Haefele