actualis

actualis, -e. 1 operans, efficiens, efficax, activus — tätig, praktisch, wirksam, aktiv: a opp. contemplativus (apud Hibernos theoricus, cf. Bischoff, Sacris Erudiri 6. 1954. p. 208): MLWColumb. epist. 2 p. 161,30 vocem ..., quae, nisi -isactualis sit, voci veri non concordat pastoris. MLWAldh. virg. I 14 in practicae conversationis studio, quam -emactualem vocitamus. MLWConc. Karol. 50^D,76 Prosper in libro, quem de contemplativa et -iactuali vita scripsit (MLWAmalar. off. 2,21,8. MLWal.). MLWIoh. Mett. Ioh. 11 in ea parte -isactualis scientiae vel rerum omnium domesticarum amministratione quam strenuus ... emicuerit. MLWChart. archiep. Magd. 134 p. 192,11 operum. MLWWolbero cant. 1 p. 1051^C ad ... diei formam instituitur ille, quem appellavimus -emactualem ab exordio mundi usque ad finem eius (cf. p. 1051^B). b opp. originalis, naturalis (de peccatis sim.): MLWGodesc. Saxo theol. 12 p. 228,21 de peccatis ... originalibus vel -busactualibus (MLWAmulo epist. 2 p. 373,28. MLWHerbord. Ott. 2,18 p. 732,19. MLWAlbert. M. summ. creat. I 4,69,3,3,3 p. 714^a,17 duo sunt genera p. -isactualis, scilicet veniale et mortale. MLWal.). MLWMirac. Bav. 1,2 summoto cauterio tractualis et -isactualis praevaricationis. MLWRup. Tuit. off. 12,13 p. 322^C transgressionibus. MLWConr. Hirs. dial. 764 in viciis naturalibus et -busactualibus. MLWAbsal. serm. 38 p. 220^D vae originale, vae -eactuale, vae poenale. MLWal. v. et Bernards, Speculum virginum. 1955. p. 112²⁵³. c opp. passivus, potentialis (de rebus naturalibus MLWsim.): MLWConstant. Afric. theor. 6,6 p. 26a^v occursio -isactualis caloris sicut estivi solis (MLWRichard. Angl. anat. II p. 87,35 stomachus habet MLWc. -emactualem). MLWGloss. Roger. I A 1,27 p. 568,25 calidum (sc. catuli) superponatur, ut sua -iactuali caliditate calefaciat membrum. MLWBrunus Long. chirurg. 2,18 p. 129^E cauterium -eactuale est illud, quod fit perignem. MLWAlbert. M. cael. 3,1,7 p. 255^a,44 (de lapide cadente) movetur a principio, quod est in eo -eactuale. MLWanimal. 7,101 propter ... frigiditatem -emactualem continentem corpora eorum (piscium) extrinsecus. 12,36 secundum -emactualem calorem quem habet, sive essentialiter sive accidentaliter habeat. MLWGeber. invent. 2 p. 712 ignis -isactualis habet comburere omnes superfluitates. MLWal. in imag.: MLWGerhoh. psalm. 35,12 p. 465,3 plagas -esactuales ... conscientiae. d opp. dictum: MLWRup. Mediol. Adalb. 4 si non eius dicta -eactuale comitaretur exemplum. 2 re ipsa exsistens, verus — wirklich, eigentlich: MLWTrad. Brixin. 278 (a. 1070/80) somate -iactuali degentes non lateat. MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 10,24 cum perveneris ... ad multiplicationem beati numeri per -emactualem primum cubum. MLWWilh. Salic. chirurg. 3,8 p. 343^E operativa ... ante tuam operationem -emactualem decenter para. MLWAlbert. M. anim. 3,4,3 p. 397^b,6 speculativus intellectus ... nihil intelligit -eactuale per nos. MLWal. 3 ?ad circuitum potestatis pertinens — ?zum Amtsbezirk gehörend, Amts- (cf. p. 139,39): MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 405,28 (c. 1220) sunt ... iiii novi mansi -esactuales dicti ab actu archiepiscopi Treverensis.