semitonium mobile

semitonium mobile Bezeichnung für die in der diatonischen Tonskala festen Halbtöne (e-f und C-c) bzw. für den in der diatonischen Tonskala optionalen Halbton (a-b) — term for the semitones fixed within the diatonic scale (e-f and C-c), or for the optional semitone of the diatonic scale (a-b) [s.XV] LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 7, 30: Primum monocordi minus semitonium: Illud autem spacium, quod cadit inter vocem secundam et hanc nuper creatam tertiam, minus atque fixum semitonium est (inde LmLFr. Gafur. op. 5, 4. LmLNicol. Burt. 3, 20, 165. LmLFr. Gafur. theor. 5, 4, 7). al. LmLFr. Gafur. op. 5, 5. LmLNicol. Burt. 1, 13, 80: Semitoniorum loci minorum ex litteris Gregorii sunt ⋅C⋅c⋅ et ⋅e⋅f⋅, et haec vocantur fixa, idest post duos tonos vel ante vel infra secundum naturalem litterarum ordinem permanentia. Item cadit semitonium minus inter ⋅a⋅ et ⋅b⋅ rotundum, quotiens scilicet occurrerit tritonus destruendus. Hoc enim semitonium mobile nuncupatur, quare ad tempus movetur. ... In cantu autem plano nullum aliud praeter quam in temperamento tritoni fit mobile semitonium, neque si ipsam tritoni asperitatem aliter [] fugere potuissent, musici claviculam illam inter mesen et paramesen fixissent. LmLNicol. Burt. 3, 20, 165: Nam quae diviso tono fiunt ad tempus vel ad evitandam tritoni asperitatem, ut supra dictum est, mobilia semitonia nuncupantur, cetera vero fixa. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 5, 8: cum potissime eum, qui successive fixum semitonium sequitur, dividere temptaverimus tonum per minus et maius semitonium, ibi nanque duo continuatim succedunt minora semitonia. Neque inconveniens est, id prosequi, quod evitari non potest: quo fit, ut duo continua semitonia minora in huiusmodi tonorum dimensione sibi invicem succedere concedantur. Modo minus illud naturale et fixum semitonium praecedat: semitonium vero minus mobile sequatur.