Eintrag · Mittellateinisches Wb.
expeditus adi.
adi. 2. expeditus, -a, -um. 1 liber, liberatus, solutus, non impeditus — frei(gestellt), befreit, gelöst, unge-, unbehindert: a gener.: α in univ.: MLWCarm. de Nyn. 137 me venturum -isexpeditis praecurrere plantis incipe (sc. nuntius). MLWWalahfr. Otm. 3 rerum transeuntium possessionem superfluam -isexpeditis mentibus onerosam. MLWVita Rimb. 21 velut -ior a negotiis secularibus. MLWDipl. Otton. III. 90 p. 500,29 ut in Dei servitio maneret -ius ocium. MLWAlfan. premn. phys. 18,24 p. 101 Aristoteles eam (delectationem) diffinit esse actum -umexpeditum (p. 684C ἀνεμπόδιστον) habitus secundum naturam. MLWDipl. Frid. I. 397 p. 273,19 ita quod prepositus ad regni servitium -usexpeditus habeatur. MLWChart. Heinr. Leon. 108 heredum -oexpedito et voluntario assensu. MLWal. β apertus — offen, freiliegend: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 15,32 falco amat loca -aexpedita, odit arbores. γ laxus — locker: MLWTit. metr. III 3,28 -aexpedita〈s〉 plus non quam [a]more parcen〈ti〉s sint rectoris (i. abbatis) habenas sub moderamine strictas (acc. pro nom. positum esse suspicatus MLWci. Antony). δ facilis, difficultatibus carens — leicht, einfach, problemlos: MLWGerb. geom. 6,4 p. 87,12 multum ... simplicior faciliorque et -ior erit regula embadi inveniendi in omnibus orthogoniis. MLWPs. Boeth. geom. 329 quaedam ..., ad quae intelligenda, quicumque in nostrorum arithmeticorum theorematibus instructus accesserit, -iori intelligentia ducitur. MLWChart. episc. Wirz. I 119 p. 102,9 Heinricus Bolo quinque iugera vinearum ... ab Agnete ... -ta et plana emptione xx duabus marcis emit. b publ.: α qui armaturae levis est, sarcina gravi caret — leicht(bewaffnet, -bepackt): MLWDipl. Conr. III. 224 p. 397,30 mittere curavimus ... nuncium celerem et -umexpeditum. β liber (a telonei exactione): MLWChart. Merseb. 166 p. 142,17 (a. 1219) strata per Pigowe transiens -aexpedita erit. γ absolutus, vacuus — nicht verliehen, ‘pfleglos’ (de re v. vol. I. p. 66,15sq.): MLWChart. Anhalt. II 269 (a. 1262) novem mansos litonum et xv -osexpeditos in Meringe necnon tres mansos -osexpeditos in Nendorp pueris meis liberaliter contuli equaliter dividendos. c milit. i. q. emeritus — ausgedient: MLWEkkeh. IV. bened. I 3,36 emerito (gloss.: bene merito quasi militi -oexpedito; cf. notam MLWed.) dona stant laurea, palma, corona. 2 promptus — bereit: a instructus, exornatus — ausgestattet: α publ.: MLWRegistr. Austr. I 256 p. 65a,6 (a. 1220/40) alie quoque iv (sc. villicationes), quando sunt -eexpedite in pecore et semine, solvunt in certis redditibus (cf. notam MLWed. p. cxi). MLWibid. MLWal.firmiter constitutus — fest etabliert: MLWRegistr. Baiuv. A p. 263,20sq. due vaccarie -eexpedite solvunt dc caseos, et quia non sunt -eexpedite, iam solvunt vini x aember. MLWal. β milit. i. q. (bene) armatus, instructus paratusque — (wohl)gerüstet, kampfbereit: MLWWalahfr. carm. 21,11,2 praecipe, Caesar, -osexpeditos pro tutamine publicisque rebus depugnare viros. MLWRimb. Anscar. 19 p. 41,39 in auxilium eius (regis Anoundi) -orumexpeditorum ad pugnam hominum viginti et unam naves impleverunt Dani. MLWNotker. Balb. gest. 2,17 p. 82,15 apparentibus ... impedimentis, quę -iora Darii vel Iulii fuissent expeditionibus. Gloss. II p. 3,15 Th. -osexpeditos, ad bellum promptos. MLWOtto Sanblas. chron. 18 p. 21,1 a quibus (sc. adversariis) non segniter excipiuntur (sc. Welf eiusque exercitus) cum -isexpeditis militibus (20 p. 24,18. MLWsim. 42 p. 67,8 cum -aexpedita milicia). b exercitatus, peritus — geübt, erfahren: MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1074 p. 197,16 Růthardus abbas ..., vir in sacris scripturis adprime eruditus et sic ad loquendum -usexpeditus, ut MLWeqs. MLWCaes. Heist. mirac. I 1,16 p. 23,13 factus ... est Henricus monachus interpres abbatis, eo quod in utraque lingua, gallica ... et teutonica, multum foret -usexpeditus. MLWal. 3 confectus, fullonicatus — fertig(gestellt), gewalkt: MLWChart. civ. Spir. 199 p. 155,32 (c. 1280) pannus ..., qui crudus, id est ro, habebit quadraginta quinque ulnas in longitudine ..., sed -usexpeditus, id est gewalkon, retinebit triginta ulnas MLWeqs. 4 aptus, commodus — geeignet, bequem: MLWConsuet. Marb. 233 alii (sc. subtalares) dentur in pascha estivi cum corrigiis strictiores et ad ambulandum -iores.