camis(i)um

camis(i)um, -i n. (m. MLWpl. -i: MLWl. 21. p. 122,20) MLWscript.: ka-: MLWl. 61. ? chaem-: MLWl. 65. cammi: p. 122,23. -icia: MLWl. 54. -iss(a): MLWl. 18. p. 122,12. -se(a): MLWl. 32.71. MLWal. -siana, -siona: MLWl. 27. usu MLWattrib.: MLWl. 38. I interula, subucula — Hemd, (Unter-)Gewand (de veste superiore: MLWl. 34.38.40.71; cf. MLWGloss. III 11,4 St.-S. -sacamisa pheit. 257,53 supparum -iacamisia vel lesa. 288,55 subparum -iacamisia vel furhendi. 622,27 -samcamisam vicalem dorf hemidi. 626,8 -iacamisia vel interula hemede. IV 198,29 -issacamissa vel -iacamisia hemethi. MLWal.; de re v. E. van Overloop, Annales de l'Académie royale d'archéologie de Belgique. 76.1929. p. 49sqq.): A gener.: 1 proprie: a in univ.: MLWVita Arnulfi 13 ardebant ... -saecamisae (-sicamisi, -iaecamisiae MLWvar. l.) illorum. MLWEinh. Karol. 23 p. 27,23 vestitu ... Francico utebatur Karolus; ad corpus -samcamisam (-iamcamisiam MLWvar. l.) lineam et feminalibus lineis induebatur (cf. MLWVita Ludow. Pii 4 p. 609,14 Hludowicus ... occurrit ... habitu Wasconum ... manicis -saecamisae [ -iaecamisiae MLWvar. l.] diffusis. MLWNotker. Balb. gest. 1,34 p. 46,23 antiquorum ornatus ... Francorum: ... -iacamisia [ -sionacamisiona G, -sianacamisiana M²] clizana). MLWHincm. annal. MLWa. 862 p. 59,15 vestitum lineum, quod -iumcamisium vulgo vocatur. MLWGalb. Karol. 115 p. 615,40 milites ... reiectis vulgaribus indumentis -iacamisia et lorica ... induti sunt. MLWGesta Ern. duc. I p. 21,4 in vestitu splendido -iiscamisiis desubtus olosericis, tunicis triblatis. MLWMaurus urin. II p. 41,5 fiat -eacamisea de panno rudi ... et ea patiens indutus intrat balneum. MLWHerbord. Ott. 2,28 p. 739,1 pueros ... -iiscamisiis de subtili panno vestivit et easdem -iascamisias aurifrigio ... ornari eis fecit. MLWCarm. Bur. A 193,12,3 -iacamisia qui fruitur, braccis non utatur. MLWLamb. Ard. hist. 134 p. 629,12 usque ad solam interulam sive -iamcamisiam. MLWBerth. Ratisb. serm. 13 p. 70,13 vestem exuere -iamcamisiam. MLWAlbert. Stad. annal. MLWa. 1165 p. 345,28 vir fortis stricta indutus -iacamisia. saepe. MLWproverb.: MLWCosmas chron. 3,58 p. 235,5 quis ... ignorat, quod -iacamisia propior sit corpori quam tunica ? (cf. Plaut. Trin. 1154). b in actionibus symbolicis: MLWChart. Ital. Ficker 35 p. 52,43 (a. 988) pro confirmanda ... hanc mea donatione ... recepi a te ... iusta legem launegild -socamiso unum. MLWTrad. Michaelb. 81 ad confirmandam huius rei scientiam Walchunus ... et Magense ... conluctantes duas -iascamisias dilaniabant. c de censu, dono sim. (cf. MLWGloss. III 622,26 St.-S. -samcamisam annalem iarhemidi): MLWChart. Hersf. 35 p. 63,12 (a. 835/63) reddat ad censum ... -samcamisam et bragas. MLWChart. archiep. Magd. 199 duodecim ex ... pauperibus ... tunicis et -iiscamisiis vestiendis. MLWTrad. Patav. 850 pro -iiscamisiis singulorum pauperum et bracis de panno lineo paratis ... vi solidi. MLWal. v. et vol. I. p. 1551,51sqq. d de poena: MLWLex Sal. Merov. 58,4 in -sacamisa (-samcamisam A 2, -iacamisia A 1, C 5; -iciacamicia MLWLex Sal. Pipp. 100,3 [D 9]) discinctus ... sepe sallire debet. 2 translate de membrana fetum involvente: MLWPs. Galen. anat. 20 p. 199^B foetus in utero matris involvitur tribus pelliculis, quarum prima ... tenuissima est et dicitur -iacamisia pueri. B eccl.: 1 in univ.: a de vestimento monachorum vel clericorum: MLWFolcuin. Bert. 1,47 (chart MLWa. 800) ut res cunctae ... ad opus monachorum ... vestimenta comparentur, id est drappos ad k-iaskamisias ultromarinas, quae vulgo berniscrist vocitantur. Conc. Karol. MLWapp. 7 p. 833,1 monachis Gallicanis est indultum, ut ... -iiscamisiis ... uti possent. Conc. Aquisgr. I 18 (Corpus consuet. monast. I. 1963. p. 436,6) ut duae chaemisae et duae tonicae ... dentur (sim. MLWConsuet. Marb. 234 [Spicil. Friburg. X. 1965]. MLWStatut. ord. Teut. p. 108,22. MLWal.). MLWArnold. Ratisb. Emm. 2,9 lineis -iiscamisiis utebantur seniores ..., ceteri laneis induebantur. MLWConsuet. Bamb. p. 298,8 (Spicil. Friburg. X. 1965) procincti cum caligis et -iiscamisiis iacent canonici. MLWChart. Friberg. I 605 p. 398,6 (epist. papae) duas -eascamiseas grossas usque ad genu. MLWChart. ord. Teut. 471 (epist. papae) quod iidem fratres super vestes alias libere -iiscamisiis albis utantur ..., indulgemus. MLWal. expressius MLWc. sensu praestationis: MLWChart. episc. Halb. 547 p. 487,28 (a. 1222) mansos ... ad -iascamisias sacrosanctarum virginum ... deputavit. b de reliquiis: MLWHariulf. chron. 3,14 p. 127,24 particulam de -iacamisia sancti Exuperii. MLWChart. Turic. MLWadd. 1609^a de -iacamisia beate virginis. MLWal. c de donationibus votivis: MLWWigand. Waldg. 34MLW^med. -iacamisia pueri ... coram sepulcro salvatoris sui pependit. MLWCaes. Heist. Engelb. 3,41 p. 307,32 in testimonium tanti miraculi -iamcamisiam infantis illic relinquens. MLWSalimb. chron. p. 323,7 que (ecclesia) tota plena erat -iiscamisiis puerorum. 2 de usu liturg. (cf. J. Braun, Handbuch der Paramentik. 1912. p. 92.201sq.): MLWAmalar. off. 2,18,1 -samcamisam (-issamcamissam, -isacamisa MLWvar. l.) induimus (sc. sacri duces), quam albam vocamus. 2,22,2 -sacamisa, quae ita est fabrefacta, ut non impediat cursum nostrum ad ministrationem. MLWCatal. thes. Germ. I 110,7 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) vi -sęcamisę cum zonis. MLWPaul. Bernr. Greg. 50 p. 501,25 exutum papam ... dalmatica et tunica, ... -iacamisia tantum amictum et stola. MLWLand. Mediol. hist. II 16 p. 27,8 presbiter indutus cilicio, -iocamisio atque casula ... crucem portavit. MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,74 p. 753,34 -sicamisi magni deaurati cum amictis suis ii et alii de serico vii. MLWChron. Mont. Ser. MLWa. 1219 p. 194,15 adeo ut tam sacerdotes quam alios altaris ministros crebro sine cammisiis (camisiis 1) et femoralibus contingeret ministrare. MLWStatut. ord. Teut. p. 73,11 sacerdotes ..., cum ad communicandum infirmum accedunt, -iiscamisiis albis et superpelliciis sint induti. MLWConc. Mansi XXIII p. 480^E quando ad divina accedunt sacerdotes, -iacamisia, id est rocheto, induantur. MLWal. MLWalleg.: MLWAmalar. off. 2,22,1 sicut in -sacamisa (-iacamisia MLWvar. l.) designatur castigatio corporis, ita MLWeqs. 3,4,3 possumus intellegere ... in -sacamisa (-iacamisia, -samcamisam MLWvar. l.) ... munditiam carnis. MLWHonor. August. gemm. 1,234 -iacamisia ... sacerdotum duabus linguis formatur, quia eis bina potestas traditur. II coopertorium — Decke: Fund. Ebrac. (MLWMGScript. XV p. 1042,48; MLWs. XII.) altaribus -iascamisias ... faciebat. MLWCatal. thes. Germ. I 44,9 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) due -iecamisie pulpiti. Sroder