assero

1. assero (ads-), -serui, -sertum, -ereasserere. MLWscript.: ads-adsero: occurrit crebro in schedulis nostris usque ad MLWs. IX.MLW^in., postea rarescit. ase-asero: p. 1061,1.13. MLWform.: MLWinf. -ireasserire: MLWl. 35. ?MLWind. MLWpraes.: -esasseres: MLWl. 37. -intasserint: MLWDipl. Merov. I 32 p. 31,25. ?MLWind. MLWperf. -rimusasserimus: MLWl. 27. MLWdepon.: p. 1061,1. I de actione adiungendi, attrahendi sim. (plerumque usu iur.): A (in libertatem) vindicare, (liberum) dicere — (in Freiheit) setzen, (für frei) erklären lassen: MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1073 p. 155,18 liberos ... nostra vel morte vel victoria in libertatem -emusasseremus ([cf. Liv. 8,5,4]. MLWa. 1075 p. 248, 10 alius quidam ex ministris eius ... se ... in MLWl. violento quodam iure fori ... -uitasseruit). B tutari, servare — in Schutz nehmen, sicher stellen, retten: MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1073 p. 150,12 ad -endamasserendam libertatem patriae legesque tuendas. MLWa. 1076 p. 271,27 se (sc. ducem) ... libere deinceps causam gentis suae ... armis et opibus -turumasserturum. C committere, tradere — überlassen, übergeben: MLWTrad. Frising. 14^b p. 42,30 (a. 759) ut eum sibi tempus ad serviendum cammiedibus de episcopo -atasserat. MLWChart. Rapp. I 82 (a. 1250) quas (marchatas) ego debeo sibi (sc. duci) infra annum -ereasserere. (litteris) mandare — (schriftlich) niederlegen, ausführen: MLWHugeb. Wynneb. 2 p. 108,1 sicut alibi in alio scripulis ordine -imusasserimus (-uimusasseruimus MLWvar. l.). D vindicare — beanspruchen: MLWChart. Austr. sup. II 330 (c. 1200) ut nunquam ... aliqua impetitione seu qualibet alia -endiasserendi occasione super predictis bonis nos ... presumat Heinricus ... impetere. remissius MLWi. q. asciscere — anerkennen:MLW Walth. Spir. Christoph. II 1,102 Lucanum veteres non -uereasseruere poęte. E de litteris testimonialibus MLWi. q. (in iudicio) procurare, proferre — als Vertreter (vor Gericht) vorlegen:MLW Form. Arvern. 2^b (de mandato) ut ... ad vobis asserire (arseri MLWcod.; cf. notam MLWed.) deberim. MLWibid.: hec mandatum, 〈quod〉 ad-es. MLWChart. Rhen. med. I 42 p. 49,20 epistola, quem frater ... ad-it, ... amanuensis pro ad recitandum accipiat. F (exemplum, testimonium) afferre — (das Beispiel, Zeugnis) anführen: MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 458,8 ut -uisseasseruisse meministi Servium commentantem: ‘insigne decorum’. MLWAdam gest. 1,51 sanctitati eius testimonium -itasserit veterum traditio, quae narrat MLWeqs. II de actione dicendi sim. MLWi. q. affirmare, confirmare — behaupten, versichern (cf. MLWGloss. IV 4,34 St.-S. ad-it qhuidit festinot): A strictius: 1 in univ.: a absol.: MLWGodesc. Saxo gramm. 1 p. 396,12 non -entiasserenti, sed conicienti mihi videtur. MLWThietm. chron. 1,3 ut incolae pro vero -untasserunt. 4,69 sicut hii ... -untasserunt. MLWal. b c. acc. c. inf. vel acc. dupl.: MLWWalahfr. Wett. 803 comitem ... angelus -uitasseruit requiem captasse beatam. MLWAdam gest. 3,46 p. 190,6 secreto quibusdam -ensasserens ... se audisse quasi vocem. MLWEkkeh. Uraug. chron. MLWa. 1072 quidam ... Annonem ... coniurationis eiusdem conscium -untasserunt. saepe. c pendet quod: MLWRimb. Anscar. 36 p. 71,21 -ensasserens episcopus, quod eos ad Dei ... servitium nutrire disposuerit. d coni.: MLWRegino chron. MLWa. 874 p. 109,6 -ensasserens, nisi manendi licentiam daret, nequaquam illi fidelis in reliquum foret (cf. MLWThietm. chron. 7,29). e struct. mixt.: MLWAgnell. lib. pont. 121 p. 358,25 -bantasserebant se valde afflicti esse. 157 p. 379,18 papa ... -uitasseruit se ... orarium a collo eius evelleret. 2 iur.: a allegationem vel sententiam promere, contendere — (die Behauptung) vorbringen, den Standpunkt vertreten, geltend machen: α de possessionibus sim.: MLWLeg. Wisig. 3,6,2 p. 168,12 maternam vocem ad-ere. MLWLex Baiuv. 16,14 similiter de iumentis vel huiusmodi quae fuerint ad-ere. MLWChart. Heinr. Leon. 106 p. 163,5 illi e contrario -bantasserebant veritatem rei. MLWConr. Fab. Gall. 11 p. 159,3 partibus inter se utrisque aliud et aliud inter pro sue libitu consciencie -entibusasserentibus. MLWChart. Helv. arb. 122 p. 187,16sqq. certam, ut -bantasserebant, debitam ... petebant portionem, contra quod ... comitissa ... certas, ut -batasserebat, defensiones legitimas proponebat. MLWal. MLWc. (acc. MLWc.) MLWinf. vel MLWacc. MLWdupl.: MLWLex Baiuv. 12,8 alter ... suum locum ... semper fuisse usque in praesens -iturasseritur (aseritur, -itasserit MLWvar. l.). MLWChart. Friburg. 38 p. 23,6 eo quod heredem se bonorum eorundem -retassereret. MLWChart. Helv. arb. 125 p. 195,9 in quibus (bonis) certam et debitam -bamusasserebamus h〈abe〉re porcionem. 141 p. 219,26sq. que omnia ... capitulum -batasserebat sibi fore legata ... Rodulpho -enteasserente se ad prestationem ... non teneri (item 142 p. 221,9sq.). Const. III 28 p. 29,37 licet bona sint vel -anturasserantur imperialia. MLWal. pendet quod: MLWDipl. Merov. I 77 p. 68,35 ad-bant adversus agentes ..., eu quod ... Chlodovius ... seu et ... Childericus ... teleneu ... concessissent (cf. 35 p. 33,19.37. 73 p. 65,8). MLWDipl. Karoli III. 26 p. 44,15 -ensasserens, quod abbas ... emerit res. MLWChart. Helv. arb. 147 p. 228,19. quasi: MLWDipl. Merov. I 77 p. 68,50 aserebant econtra agentes ..., quase de longo tempore talis consuetudo fuissit. qualiter: MLWDipl. Karoli III. 35 p. 59,29 ad-ens, qualiter ipsas res ... possesse fuissent. β de variis causis: c. acc. c. inf.: MLWDipl. Merov. I 81 p. 72,23 (de immunitate) hoc usque nunc inviolabiliter ad-it esse conservatum. MLWLeg. Wisig. 2,2,9 p. 86,4 cuiuscumque servus cum quolibet se ad-uerit ... habere negotium. MLWChart. Helv. arb. 160 p. 246,6 -batasserebat ... Iacobum nullum ius h〈abe〉re. MLWal. pendet quod: MLWChart. episc. Hild. I 539 (a. 1198) -ensasserens, quod contra te ... non fuerat sententia proferenda. MLWChart. eccl. Erf. 366 p. 216,28 in iudicio coram nobis -ensasserens, quod personam ... capitulum presentare ... deberet. MLWChart. Helv. arb. 147 p. 228,23. MLWChart. Turic. 1764 p. 113,17sqq. -uitasseruit, quod ... cappella per se stare deberet ..., rector ecclesie in HOenke -uitasseruit, quod eadem ... ecclesie ... subesse deberet. MLWal. b (causam) agere — (die Sache) verfechten:MLW Leg. Wisig. 2,3,9 si potens ... causam habuerit et per se -ereasserere noluerit. c asseverare — beteuern: MLWConc. Merov. p. 24,1 innocentem se ad-ens. MLWDipl. Karoli III. MLWapp. 1 p. 331,7 quem -batasserebat nostrae fidelitati satis esse devotum. MLWThangm. Bernw. 33 iusticiam ... se illi facturum -itasserit. MLWChart. Naumb. 169 vestra auctoritate, ut -itasserit, ... cęllam ... machinari destinat. d attestari — bezeugen: MLWDipl. Merov. I 32 p. 31,25 villas ipsas ipsi matrigolariae ... -intasserint possedire. MLWForm. imp. 46 p. 322,8 qui (testes) hoc ... veraciter ad-ere potuissent (MLWChart. Heinr. Leon. 125 p. 182,1). MLWDipl. Otton. I. 375 p. 515, 24 os (MLWi. hos) esse fines dico et -oassero (MLWChart. Helv. arb. 107 p. 167,30sqq. 135 p. 208,37. MLWChart. Raitenh. 337 p. 270,42). e praestare — beweisen, glaubhaft machen: MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1075 p. 212,13 ut ... innocentiam suam -rentassererent (p. 236,1. MLWa. 1077 p. 294,14). f approbare, corroborare — billigen, bestätigen: MLWDipl. Otton. III. 266 p. 683,19 ra〈ta〉m peti〈ti〉onem famulorum Dei -entesasserentes. 3 (affirmando) docere — (behauptend) die Lehre vertreten, lehren: MLWConc. Merov. p. 47,5 si quis soli Adae praevaricationem suam, non et eius propagini ad-it nocuisse (cf. p. 48,21). MLWLiber diurn. 84 p. 101, 8 qui (haeretici) unam execrabiliter -bantasserebant voluntatem ... in Christo. MLWHraban. epist. 29 p. 447,1 Isidorus ... sic legitime conubia coniungenda -uitasseruit. MLWThietm. chron. 7,37 ut astrologi -untasserunt. MLWOtto Frising. gest. 1,52 p. 75,6 quod videlicet -retassereret divinam essentiam non esse Deum. al. imponere — weismachen:MLW Aldh. virg. I 21 p. 252,5 quamvis ... Iudeorum garrulitas ... deleramenta confingat -ensasserens ... eosdem (tres pueros) ... spadones extitisse. 4 demonstrare, manifestare — erweisen, (deutlich) zeigen: MLWGodesc. Saxo theol. 21 p. 293,1 ad istud -endumasserendum fateatur favere sibi illud ex Genesi MLWeqs. MLWThietm. chron. 4,15 sicut Macrobius testatur caeterique sapientes fieri -untasserunt. 8,30 sicut vetustas -itasserit. 5 fateri, confiteri — bekennen, gestehen: MLWWalahfr. Mamm. 16,15 quem verbo vitaque Deum colis, -isasseris, oras. MLWGodesc. Saxo conf. p. 68,8 quemadmodum Augustinus tuus (sc. Dei) fideliter credit et fidenter -itasserit: ‘bonus es MLWeqs.’ pendet quod: MLWGodesc. Saxo theol. 10 p. 214,13 procul dubio fatetur incunctanter et laetus -itasserit Christus, quod omnes ... redemptor pius redemerit. 12 p. 229,4. 18 p. 249,13. 23 p. 324,9. B latius: 1 declarare, appellare, dicere — erklären, nennen, sagen (cf. MLWGloss. IV 232,13 St.-S. -oassero ih sage): a absol.: MLWEigil Sturm. 12 qui (locus), ut ad-is, Eihloha nuncupatur (MLWHrotsv. Cal. 5,2. MLWOtto Frising. gest. 1,70 p. 98,24. MLWal.). b c. acc.: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 89,27 quod nequaquam in praedicto loco ad-i potest. MLWConr. Mur. clip. 44 si verum ... -oassero de re. c c. acc. c. inf. vel acc. dupl.: MLWHraban. epist. 37 p. 473,31 sub quo numero vetus testamentum ... Hieronimus complexum se -uitasseruit. MLWAgius epic. Hath. 214 speculatio horum, quae vestris oculis opposita -itisasseritis. MLWThangm. Bernw. 54 iustum esse -ensasserens. MLWOtto Frising. chron. 1,19 p. 54,7 quid ... aliud quam fugiendum esse ... -uerimasseruerim? MLWChart. Worm. 159 p. 120,11 episcopus mendaces -uitasseruit recitatores talium. MLWal. -untasserunt MLWi. q. dicunt, ferunt — man sagt, (es) soll: MLWAdam gest. 2,6 alios fratrum ... maioribus -untasserunt cathedris intronizatos. d -iturasseritur c. nom. c. inf. vel nom. dupl. MLWi. q. dicitur, traditur, fertur — man sagt, es wird überliefert, (es) soll: MLWAgnell. lib. pont. 15 p. 284,30 tanta ... illius sanctitas fuisse -iturasseritur. MLWHrotsv. Sap. 3,12 quare duodenarius ... superfluus esse -iturasseritur? MLWAdam gest. 2,49 metropolitanus -iturasseritur ... ecclesiam fecisse novam. MLWOtto Frising. gest. 1,61 p. 88,3 in quem (David) spiritus Domini directus -iturasseritur. MLWal. 2 philos. de verborum sensu MLWi. q. enuntiare — aussagen:MLW Otto Frising. gest. 1,65 p. 92,14 quod alteri speciei bonum, alteri -iturasseritur malum (cf. p. 92,9. 2,25 p. 129,19). 3 alloqui, inclamare — anreden, anrufen: MLWFabular. Min. 8,5 qui (servus) simplex dominum sic -itasserit: ‘ecce MLWeqs.’ 4 narrare, referre — erzählen, berichten: MLWTrad. Frising. 197 p. 189,23 (a. 804) iuxta auditum et dicta multorum hominum, qui illud ad-bant. MLWAgnell. lib. pont. 73 -untasserunt nonnulli, quod ... archiergatum ... pontifex interrogavit. 77 p. 330,6 ut -untasserunt quidam. MLWThietm. chron. 6,33 p. 314,2 regi ... de Liuticis et ab hiis, qui a civitate ... missi fuerant, ... Bolizlavum multa sibi contraria molyri cupientem -bantasserebant (-baturasserebatur MLWChron. Thietm.). MLWal. 5 adnuntiare — ankündigen: MLWRimb. Anscar. 41 p. 76,12 -ensasserens nihil se eodem die gustaturum. 6 interpretari — deuten: MLWVita Bonif. II 2 p. 94,22 somnium eis -ensasserens dixit: ‘maior est MLWeqs.’ 7 significare — (damit) meinen: MLWWaltharius264 tunicam ..., trilicem -oassero loricam.